Crazy Nauka

Na Atlantyku, na którym o tej porze roku zwykle powstaje kilka huraganów, nie narodził się ani jeden. W tym samym czasie wschodni Pacyfik zdominowały aż trzy huragany najwyższej, piątej kategorii. Jednocześnie wielkie fale niszczą oba wybrzeża Ameryki Północnej. O co tu właściwie chodzi?Oraz opowieść o rewolucyjnym sposobie odczytywania zwojów papirusów, które zostały zwęglone podczas wybuchu Wezuwiusza w I n.e., a do ich rozszyfrowania konieczne było stworzenie własnego zwoju i spalenie go w piecu. Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.dw.com/en/el-nino-explained-how-the-weather-pattern-affects-hurricanes-and-tropical-storms/a-79382511 https://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/?season=2026&basin=epac https://www.noaa.gov/news/weekend-noreaster-likely-to-bring-damaging-winds-coastal-flooding https://www.latimes.com/california/story/2026-09-28/hurricane-polo-tropical-storm-odalys-send-dangerous-surf-to-southern-california-coast https://edition.cnn.com/climate/el-nino-california-sea-levels-coastal-flooding https://www.ejecentral.com.mx/nuestro-eje/huracan-polo-y-el-efecto-de-el-nino-por-que-el-pacifico-se-intensifica-y-el-atlantico-se-frena https://www.laprensa.hn/honduras/fenomeno-el-nino-frenando-formacion-huracanes-atlantico-KH32069355 https://en.wikipedia.org/wiki/Extratropical_cyclone https://doi.org/10.1371/journal.pone.0353485 https://www.herculaneum.ox.ac.uk/index.php/papyri/ https://www.herculaneum.ox.ac.uk/index.php/the-villa-of-the-papyri/ https://www.nature.com/articles/s41598-023-32623-3 https://www.nature.com/articles/ncomms6895 https://scrollprize.org/

Każdy dom ma własny zapach – choć jego mieszkańcy zwykle przestają go zauważać. Skąd bierze się ta charakterystyczna mieszanka? Dlaczego po powrocie z urlopu nagle czujemy tę woń? I co właściwie tworzy ten tak dobrze znany zapach klatki schodowej w starym bloku? Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0926669002000353 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1352231098000752 https://enviromicro-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1462-2920.16381 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4861659/ https://www.nature.com/articles/s41564-020-0697-x https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.jafc.4c01515 https://agris.fao.org/search/zh/records/65dfa3e30f3e94b9e5dad7c2 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mec.15916 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8939353/ https://link.springer.com/article/10.3758/BF03213109 https://link.springer.com/article/10.3758/s13414-013-0620-0 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1600-0668.2007.00475.x https://link.springer.com/article/10.3758/BF03193837 https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2020.623910/pdf https://www.science.org/doi/10.1126/science.abn0340 https://pubs.rsc.org/em/article/21/8/1280/644417/Overview-of-HOMEChem-House-Observations-of https://science.ku.dk/english/press/news/2021/researchers-develop-tracking-tool-that-reveals-toxic-compounds-in-indoor-environments/ https://www.jic.ac.uk/press-release/research-unearths-the-science-behind-the-smell-of-spring/https://eli.gov.pl/eli/DU/2012/510/ogl/pol/pdf https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BGPK-3544-3374/c/Milczarek.pdf https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.3138/9781487579548/html

Pisuar dostał w tym roku Ig Nobla z fizyki - za zapobiegający rozpryskom kształt wyprowadzony z równania różniczkowego. Opowiadamy, po co naukowcy zbudowali maszynę do sikania, dlaczego mężczyźni celują w muchy i jak doszło do tego, że w ciągu ostatnich 70 lat aż trzykrotnie wynaleziono “od nowa” pisuar dla kobiet. Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka! Tu obejrzycie nagrodzone Ig Noblem pisuary dla mężczyzn - Nautilus i Cornucopia: https://academic.oup.com/view-large/figure/512223725/pgaf087f4.jpg Tu zobaczycie pisuary dla kobiet: https://www.ohs.org/blog/when-nature-calls-accession-it.cfm https://www.mediamatic.net/en/page/234343/this-is-lady-p https://lapee.dk/https://www.peequal.com/ Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://improbable.com/ig/winners/#ig2026 https://academic.oup.com/pnasnexus/article/4/4/pgaf087/8098745 https://www.cbc.ca/radio/asithappens/2026-ig-nobels-9.7331408 https://worksthatwork.com/1/urinal-fly https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2017/10/09/whats-a-urinal-fly-and-what-does-it-have-to-with-winning-a-nobel-prize/ https://en.wikipedia.org/wiki/Urinal_target https://www.yahoo.com/lifestyle/articles/1976-research-study-confirms-science-211549258.html https://pl.wikipedia.org/wiki/Teoria_popychania https://www.bristol.ac.uk/news/2021/may/urinal-wins-top-prize-in-new-enterprise-competition.html https://www.bbc.com/news/business-51293676 https://wielkahistoria.pl/brudne-oblicze-dawnego-wawelu-o-tym-co-dzialo-sie-gdy-krol-wychodzil-z-komnat-nie-ucza-w-szkolach/ https://www.ohs.org/blog/when-nature-calls-accession-it.cfm https://www.mediamatic.net/en/page/234343/this-is-lady-p https://lapee.dk/https://www.peequal.com/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7142493/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12219158/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6843934/ https://researchonline.jcu.edu.au/29819/

Przyzwyczailiśmy się, że w kosmos leci się znad równika. Okazuje się jednak, że jeśli chcesz obserwować Ziemię, a nie tylko wisieć nad nią – najlepiej wystartować z Arktyki. Opowiadamy o kosmodromie w Norwegii wysuniętym najdalej na północ, o kutrze rybackim zakłócającym starty rakiet i manewry wojskowe oraz o 30-sekundowym locie, który okazał się sukcesem, mimo że zakończył się katastrofą. Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://spaceagency.no/news/andoya-spaceport-the-first-launch-base-for-small-satellites-in-europe-has-officially-opened https://techtour.com/news-norways-port-to-space/ https://www.esa.int/About_Us/50_years_of_ESA/50_years_of_space_for_Norway https://hgss.copernicus.org/articles/9/141/2018/ https://keeptrack.space/deep-dive/andoya-spaceport https://andoyaspace.no/ https://space.stackexchange.com/questions/457/is-there-any-advantage-in-launching-spacecraft-from-a-high-latitude-or-why-was https://csis-website-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/publication/190314_Spaceports_The_World.pdf https://moontomars.space/space-port/andoya-space-center/ https://www.livemint.com/companies/news/german-rocket-hits-setback-as-europe-seeks-spacex-alternatives-11743334418194.html https://satnews.com/2024/08/25/norway-officially-licensed-to-launch-at-andoya-spaceport/ https://www.luftfartstilsynet.no/en/space/andoya-spaceport/

W Himalajach spada gigantyczna masa skał i lodu. Kilka minut później doliną pędzi fala, która niszczy wszystko na swojej drodze. Co naprawdę uruchomiło tę katastrofę, skąd wzięła się tak ogromna ilość wody i czy takich zdarzeń będzie coraz więcej? Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka! Animacja z NYTimesa: https://www.nytimes.com/interactive/2026/08/27/world/asia/nepal-flash-flood-damage.html Nagrania spadającego lodowca: https://www.youtube.com/watch?v=KrsZ5raaEcs https://www.youtube.com/shorts/5486SRhhrIE Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.nature.com/articles/d41586-026-02716-w https://www.science.org/content/article/how-scientists-unraveled-cause-devastating-flood-tibet-and-nepal https://www.scientificamerican.com/article/why-glacial-collapse-likely-caused-the-nepal-disaster-and-why-climate-change-will-make-these-events-more-likely/ https://www.theclimatebrink.com/p/what-we-can-and-cannot-say-about https://www.antarcticglaciers.org/2026/08/august-2026-nepal-tibet-floods/ https://nepalitimes.com/nepal-avalanche-was-live-on-drone-camera https://www.aljazeera.com/news/2026/8/28/is-nepal-facing-another-devastating-flood-from-a-new-lake https://www.nationalgeographic.com/environment/article/nepal-glacier-floods-warming-climate-disaster https://abcnews.com/International/deadly-nepal-flood-caused-enormous-landslide-glacier-tumble/story?id=135984405 https://www.downtoearth.org.in/natural-disasters/energy-created-by-nepal-flood-was-bigger-than-the-atom-bomb-dropped-in-hiroshima https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Nepal_floods https://www.mappr.co/nepal-flash-flood-rasuwagadhi/ https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-2/Nepal_flash_flood_imaged_by_satellites

Czy zakładanie nogi na nogę jest niezdrowe? Jak i po co kameleony zmieniają kolory? Czy i w jaki sposób żyrafy wymiotują? To ostatni odcinek tegorocznego wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy - z pomocą nauki i badań - na Wasze pytania. Zapraszamy do nowego odcinka Podcastu Crazy Nauki! Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.bbc.com/future/article/20151013-is-crossing-your-legs-bad-for-you https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5140821/ https://www.ovid.com/jnls/bpmonitoring/abstract/10.1097/mbp.0b013e3280b083a7~the-effect-of-crossing-legs-on-blood-pressure https://www.uts.edu.au/news/2026/04/is-sitting-with-your-legs-crossed-actually-bad-for-you https://www.healthline.com/health/crossed-legs-while-sitting https://www.thenakedscientists.com/articles/questions/how-do-giraffes-vomit https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1095643316301921?via%3Dihub https://www.nature.com/articles/ncomms7368 https://doi.org/10.1371/journal.pbio.0060025 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2610148 https://doi.org/10.1098/rsbl.2013.0892 https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.abn2415 https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/physzool.66.2.30163690

Jak, kiedy i skąd najlepiej obserwować zaćmienie Słońca w Polsce? Oraz, czy w tych zaćmieniach jest jakiś schemat, jakaś regularność? I za ile lat przestaną być widoczne z Ziemi? Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka! Relacja korespondenta Polskiego Radia z zaćmienia Słońca 30 czerwca 1954: https://www.youtube.com/watch?v=pfausuVOGMs Mapa zaćmień Słońca na świecie w latach 2018-2040: https://www.reddit.com/r/Astronomy/comments/6v9kvl/map_of_upcoming_solar_eclipses_worldwide_source/?tl=pl Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.facebook.com/ZGlowaWGwiazdach/posts/pfbid02GEnBRgqNwvNkvs6dr9zukGBKsdv5UDE7j38L8BbtWHGPuyq2hJyUL128y5DCug4Ul https://www.polskiastrobloger.pl/2026/07/czesciowe-zacmienie-slonca-i-ksiezyca-sierpien-2026.html https://space24.pl/nauka-i-edukacja/zacmienie-slonca-2026-jak-i-gdzie-obserwowac-zjawisko https://www.polskiastrobloger.pl/2026/07/perseidy-2026-w-noc-po-glebokim-zacmieniu-slonca-poradnik.html https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsaros/SEsaros.html https://eclipse.gsfc.nasa.gov/5MCSE/5MCSE-Text.pdf https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEmono/TSE1999/T99Saros145.html https://en.wikipedia.org/wiki/Solar_Saros_126 https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/astronomy-questions-answers/when-will-the-last-total-solar-eclipse-occur/ https://blogs.bl.uk/science/2018/08/the-150th-anniversary-of-the-first-observation-of-helium.html https://www.aps.org/apsnews/2014/08/discovery-of-helium-1868 https://arxiv.org/pdf/1811.00461 https://www.nature.com/articles/246072a0 https://polskieradio24.pl/artykul/3393998,ostatnie-calkowite-zacmienie-slonca-w-polsce-niezwykla-relacja https://historia.ptma.pl/index.php/19_sierpnia_1887,_całkowite_zaćmienie_Słońca https://sejny.net/artykul/ostatnie-zacmienie-slonca-n948676 https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaćmienie_Słońca_z_30_czerwca_1954

Opowieść o tym, jak ludzie są w stanie namieszać w magnetosferze Ziemi za pomocą jednego absurdalnego testu jądrowego. I jak do dziś, po 64 latach, nie potrafią tego naprawić. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.science.org/content/article/us-tests-ways-sweep-space-clean-radiation-after-nuclear-attack https://www.aps.org/apsnews/2022/11/electromagnetic-pulse https://www.discovermagazine.com/the-50th-anniversary-of-starfish-prime-the-nuke-that-shook-the-world-238 https://nepp.nasa.gov/files/26652/2015-561-Stassinopoulos-Final-Paper-Web-HEART2015-STARFISH-supplemental-TN26292.pdf https://www.nationalgeographic.com/premium/article/why-the-us-once-set-off-a-nuclear-bomb-in-space-called-starfish-prime https://en.wikipedia.org/wiki/Starfish_Prime https://en.wikipedia.org/wiki/Van_Allen_radiation_belt https://timesofindia.indiatimes.com/science/the-day-the-us-exploded-a-nuclear-bomb-in-space-and-created-an-artificial-radiation-belt/articleshow/132556453.cms

Kolejny odcinek wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, o ile umiemy. Tym razem tematy przysłane przez: Dominikę, Martę i Huberta wraz z Dobrusią oraz Anetę. 00:00 - Cześć 01:47 - Czy faktycznie niebieskie światło psuje nam sen? 22:31 - Dlaczego w Tajlandii Księżyc leży sobie na boku? 34:41 - Czy studnie kradną sobie wodę? 49:11 - Czym i po co mruczą koty? Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Niebieskie światło: https://www.bbc.com/future/article/20260407-the-blue-light-from-your-phone-isnt-ruining-your-sleep https://www.nytimes.com/2025/08/17/well/health-effects-blue-light-screen-use.html https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38806392/ https://academic.oup.com/braincomms/article/6/3/fcae173/7675955?login=false https://www.cooperlighting.com/b-dam/cooper-lighting/solutions/technologies/bioup/cls-bioup-white-paper.pdf https://cdn.clinicaltrials.gov/large-docs/52/NCT07391852/Prot_000.pdf https://www.cochrane.org/evidence/CD013244_blue-light-filtering-spectacle-lenses-visual-performance-macular-back-part-eye-protection-and https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30311830/ Księżyc: https://aa.usno.navy.mil/faq/crescent https://in-the-sky.org/news.php?id=20230519_08_100 https://www.almanac.com/captivating-crescent-moon https://skyandtelescope.org/astronomy-news/observing-news/thinnest-crescent-moon/ https://earthsky.org/astronomy-essentials/everything-you-need-to-know-zodiacal-light-or-false-dawn/https://www.universalworkshop.com/2019/03/07/the-steep-hill-of-spring/ https://www.seas.upenn.edu/~amyers/MoonPaper20June.pdf https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10505201/ https://link.springer.com/article/10.3758/s13414-014-0767-3 https://harfordastro.org/blog-4-1/tilting-the-ecliptic Studnie https://pubs.usgs.gov/circ/circ1186/html/boxa.html https://www.usgs.gov/water-science-school/science/groundwater-wells https://www.usgs.gov/mission-areas/water-resources/science/groundwater-level-response-earthquakes https://doi.org/10.1038/s41598-020-74991-0 https://www.pgi.gov.pl/psh Mruczenie kota https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(23)01230-7 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1046/j.1365-2907.2002.00113.x https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(09)01168-3 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1570911 https://pubs.aip.org/asa/jasa/article/110/5_Supplement/2666/550913/The-felid-purr-A-healing-mechanism https://www.loc.gov/everyday-mysteries/item/why-and-how-do-cats-purr/ https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jmor.21627 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3206895/ https://www.nationalgeographic.com/science/article/why-margarita-can-purr-but-cant-roar https://www.sciencedaily.com/releases/2023/10/231004105157.htm

Jak odległa katastrofa naturalna, klimat, głód, handel zbożem i rozejm ułożyły się w ciąg zdarzeń, który doprowadził do wybuchu epidemii Czarnej Śmierci w Europie. Niedawno znaleziono ostatni brakujący element całej tej układanki. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.nature.com/articles/s43247-025-02964-0 https://www.bbc.com/news/articles/cy5gr2x914ro https://www.nationalgeographic.com/science/article/black-death-plague-volcano-eruptions-europe https://pl.wikipedia.org/wiki/Czarna_%C5%9Bmier%C4%87 https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego/dzuma-czyli-czarna-smierc-najgorsza-pandemia-w-dziejach-ludzkosci/9d2b1n7 https://www.frontiersin.org/journals/plant-science/articles/10.3389/fpls.2024.1487099/full

Wracamy z wakacyjnym cyklem, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, bo nie zawsze jest to łatwe. Dziś na warsztat bierzemy trzy świetne pytania przesłane przez naszych słuchaczy: Milenę Magdziak, Aleksandrę Stempin i Alicję Walkowiak-Kuc z synem Bartoszem. 00:00 - Cześć i promocja 03:24 - Dlaczego wody nie kochamy tak jak czekolady i frytek? 18:23 - Jak działa leczenie radioaktywnym jodem i dla kogo jest niebezpieczne? 33:09 - Czy są na Ziemi organizmy żywe, które są… nie do końca żywe? To wszystko w nowym odcinku Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1909907117 https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(16)30263-9 https://www.sciencelearn.org.nz/videos/tardigrades-and-anhydrobiosis https://www.americanscientist.org/article/tardigrades https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627324007992 https://www.livescience.com/health/neuroscience/why-does-drinking-water-feel-so-good-when-youre-thirsty https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627308001190 https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.06.19.660563.full.pdf (preprint) https://theconversation.com/your-brain-on-sugar-what-the-science-actually-says-126581 https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/iodine-131 https://en.wikipedia.org/wiki/Iodine-131 https://www.nrc.gov/materials/miau/patient-release https://www.termedia.pl/poz/Jod-promieniotworczy-131I-na-nadczynnosc-tarczycy-terapia-bezpieczna-nieinwazyjna-i-skuteczna,29950.html

Dlaczego Europa znów znalazła się pod kopułą ciepła? Skąd bierze się fala gorąca, która właśnie teraz paraliżuje Francję, a niedługo pojawi się też u nas? Oraz co podczas upału dzieje się z ludzkim ciałem: kiedy pocenie przestaje wystarczać, jak upał wpływa na sen, mózg i serce oraz które metody chłodzenia naprawdę działają? To wszystko w nowym odcinku Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Prognoza pogody 2026 vs 2050: https://www.facebook.com/jakub.wiech.mikroblog/posts/pfbid0227Es1pN8jJnavkBNKsZPPDGhe4kiPeqd4JtTrDfyDrg51THvZU5ZndAKU3rzPBS9l?locale=pl_PL Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://imgw.pl/aktualna-i-prognozowana-sytuacja-meteorologiczna-i-hydrologiczna-raport-nr-134/ https://www.meteo.pl/2026-06-23 https://www.france24.com/en/europe/20260623-france-issues-red-alert-as-heatwave-breaks-records-and-death-toll-mounts https://www.euronews.com/2026/06/22/heatwave-france-faces-a-historically-hot-day https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/2026/global-heat-stress-intensifies https://www.theguardian.com/world/2026/jun/23/heatwave-france-spain-italy-europe https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/physrev.00038.2020 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9394784/ https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/japplphysiol.00738.2021 https://www.nature.com/articles/s41467-023-43121-5 https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aaw1838 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40516396/ https://www.nature.com/articles/s41598-025-15636-y https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1087079224000194 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10988689/ https://www.nature.com/articles/s41467-023-42143-3 https://www.nature.com/articles/s41558-019-0637-z https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29933347/ https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0031938418308618

Jak rodzi się wulkan? Parícutin wyrósł w 1943 roku na polu kukurydzy w Meksyku i w ciągu kilku lat zmienił życie całej okolicy. Ponad 80 lat później nieopodal w podobnym tempie pojawił się wulkan błotny. W odcinku: magma, trzęsienia ziemi, ogniste erupcje i najlepiej udokumentowany cykl życia wulkanu w historii nauki. Zdjęcie okładkowe: K. Segerstrom, U.S. Geological Survey / PD-USGov-NOAA Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://wulkanyswiata.blogspot.com/ https://en.wikipedia.org/wiki/Par%C3%ADcutin https://en.wikipedia.org/wiki/Michoac%C3%A1n%E2%80%93Guanajuato_volcanic_field https://pl.wikipedia.org/wiki/Erupcja_wulkanu https://academic.oup.com/petrology/article/62/4/egaa112/6066217 https://volcanoes.sdsu.edu/Paricutin.html https://siris-sihistory.si.edu/ipac20/ipac.jsp?profile=all&uri=full%3D3100001~%2114845~%210 https://siarchives.si.edu/collections/fbr_item_modsi9654 https://watchers.news/2026/05/27/hydrothermal-venting-at-residential-property-prompts-evacuations-in-el-salitre-michoacan-mexico/ https://www.jornada.com.mx/noticia/2026/05/26/estados/nace-geiser-en-el-patio-de-una-casa-de-el-salitre-michoacan-autoridades-resguardan-zona https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82yta_tektoniczna https://www.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=d4e5914420a349dc8575ae08601d004f&extent=-22747787.2872%2C-3697983.7041%2C7308475.227%2C10508296.6249%2C102100 https://pl.wikipedia.org/wiki/Subdukcja https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0377027306002046 https://www.geosociety.org/gsa-today/february-2023/new-insights-into-feeder-dike-swarms-in-scoria-cones-and-their-structural https://www.researchgate.net/publication/248795719_Shape_of_the_subducted_Rivera_and_Coco_plates_in_southern_Mexico_Seismic_and_tectonic_implications https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2018JB015783 https://www.volcanosatlas.com/volcano/michoacan-guanajuato

Silne El Niño może oznaczać więcej pogodowych ekstremów: upałów, susz, powodzi i gwałtownych zjawisk na Ziemi. Skąd wiemy, że nadchodzi? Dlaczego tak mocno wpływa na klimat całej planety? I czy jego skutki mogą być odczuwalne także w Polsce? W tym odcinku mówimy też o pierwszych lekach, które mogą wydłużać życie psom. Dlaczego duże rasy starzeją się szybciej? I czy badania nad psami mogą kiedyś pomóc także ludziom? Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://wmo.int/news/media-centre/wmo-prepare-el-nino https://wmo.int/media/update/global-seasonal-climate-update-june-july-august-2026 https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/piec-pytan-o-enso-el-nino-i-la-nina-469 https://www.reuters.com/business/environment/un-warns-possibly-strong-el-nino-could-push-global-temperatures-higher-2026-06-02/ https://www.theatlantic.com/science/2026/05/celine-halioua-loyal-pet-longevity/687005/ https://www.axios.com/2023/11/29/dogs-drug-extend-longevity https://www.avma.org/news/7m-grant-rescues-dog-study-investigating-rapamycin-canine-aging https://puppylongevity.com/science/loyal-drug-loy-001-loy-002-update/ https://trial.medpath.com/news/fda-backed-anti-aging-drug-for-dogs-targets-2026-launch-following-efficacy-approval

Ebola - choroba, która budzi przerażenie. W Demokratycznej Republice Konga rozwija się właśnie epidemia mało znanego gatunku tego wirusa. Kiedy i jak go odkryto? Jakie stanowi zagrożenie? Czemu tak się go boimy? I dlaczego właśnie tam się rozwija? Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

Co wiadomo o epidemii groźnego hantawirusa, która wybuchła na pokładzie statku wycieczkowego Hondius? Zebraliśmy najbardziej aktualne informacje o przebiegu zdarzeń oraz o tym, czy istnieją powody do obaw. Czym jest hantawirus, jak się przenosi, dlaczego w aż 30 krajach są osoby objęte obserwacją? Dla jasności - nie dzieje się nic strasznego, ale lepiej wiedzieć, jak się sprawy obecnie mają. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.cdc.gov/hantavirus/situation-summary/index.html https://www.nytimes.com/2026/05/16/world/europe/hantavirus-hondius-cruise.html https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-zakazne,hantawirusy---drogi-zakazenia--choroby--diagnostyka--leczenie,artykul,57270703.html https://www.nytimes.com/article/hantavirus-cruise-ship-outbreak-hondius.html https://www.ecdc.europa.eu/en/infectious-disease-topics/hantavirus-infection/surveillance-and-updates/andes-hantavirus-outbreak https://oko.press/hantawirus-wycieczkowce-inkubatory-epidemii https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,nowe-wiesci-o-statku-z-hantawirusem--pacjenci-i-zaloga-objeci-kwarantanna,artykul,19206833.html https://www.cdc.gov/media/releases/2026/2026-cdc-provides-update-on-hantavirus-outbreak-linked-to-m-v-hondius-cruise-ship.html https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/one-canadian-tests-positive-hantavirus-bc-officials-say-2026-05-16/ https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/what-is-hantavirus-that-killed-three-cruise-ship-passengers-2026-05-04/ https://www.gov.pl/web/mswia/unijny-mechanizm-ochrony-ludnosci

Właśnie skończył się 3. sezon programu „The Traitors. Zdrajcy”. Bardzo go lubimy, więc do rozmowy zaprosiliśmy Dorotę Mintę, psycholożkę i psychoterapeutkę, która zapewnia wsparcie psychologiczne uczestnikom polskich edycji “The Traitors”. Opowiada nam o kulisach tworzenia programu - od doboru uczestników, przez wybór zdrajców i ich knowania aż po to, jak radzą sobie ludzie odpadający z gry. Jest dużo ciekawych szczegółów, smaczków i spojrzenia “od kuchni”. To nie jest reklama ani odcinek sponsorowany Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

Ta katastrofa zmieniła świat, w którym żyjemy, choć wydarzyła się 271 lat temu i dotknęła niewielkiego kawałka Europy i Afryki. Opowiadamy o wielkim trzęsieniu ziemi, które w 1755 roku zdemolowało Lizbonę, a przy okazji wywołało wielką aferę na najwyższych szczeblach. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.researchgate.net/publication/4853462_The_Lisbon_earthquake_and_the_scientific_turn_in_Kant's_philosophy https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4020-8222-1_13 https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-39603-8_5 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264370797000197 https://sos.noaa.gov/catalog/datasets/tsunami-historical-series-lisbon-1755/ https://en.wikipedia.org/wiki/1761_Lisbon_earthquake https://www.nature.com/articles/s41561-025-01781-6 https://www.academia.edu/13613056/Source_of_1755_Lisbon_earthquake_and_tsunami_investigated https://www.europeana.eu/en/stories/what-was-the-impact-of-the-great-lisbon-earthquake-in-1755 https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1040618221005474 https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,31238006,markiz-pombal-byl-okrutnikiem-i-tyranem-ale-to-on-odbudowal.html https://pl.wikipedia.org/wiki/Poemat_o_zag%C5%82adzie_Lizbony https://en.wikipedia.org/wiki/Parochial_Memories_of_1758 https://en.wikipedia.org/wiki/Gorringe_Ridge https://pl.wikipedia.org/wiki/Pra%C3%A7a_do_Com%C3%A9rcio https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ta_nakazane https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82ac_Ribeira https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2005JB003931 https://royalsocietypublishing.org/rstl/article/doi/10.1098/rstl.1759.0057/119685/LV-Conjectures-concerning-the-cause-and https://pl.wikisource.org/wiki/Kandyd

Kilka barwników, które zmieniły historię malarstwa. Brzmi mało porywająco? A jednak za kolorami, które trafiały na obrazy dawnych mistrzów i na tkaniny noszone przez elity, kryją się historie zaskakujące, momentami wręcz absurdalne. Są tu niezwykłe źródła barwników, wielkie pieniądze, ludzkie cierpienie, a nawet wzloty i upadki całych imperiów. Opowiadamy o tym, co naprawdę kryło się za pięknymi kolorami. Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: “Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Kody kolorów, o których mówimy w tym odcinku: #7B4726 #B0002A #960018 #478800 #50C878 Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Dzieła sztuki, które omawiamy: Mumiowy brąz: https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399 Czerwień / karmin: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stefan_Czarniecki_by_Brodero_Matthiesen.PNG https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBydowska_narzeczona#/media/Plik:Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_Het_Joodse_bruidje.jpg https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anthony_van_Dyck_-_Portrait_of_Agostino_Pallavicini_-_Google_Art_Project.jpghttps://en.wikipedia.org/wiki/Portrait_of_John_Burgoyne#/media/File:General_John_Burgoyne_-_Reynolds_c._1766.jpg Zieleń Schelego / paryska: https://en.wikipedia.org/wiki/Georg_Friedrich_Kersting#/media/File:Kersting_Embroidery_woman.jpg https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monet_-_Bathers_at_La_Grenouill%C3%A8re.jpg https://artdone.wordpress.com/2016/11/03/pointylizm-albertina/vincent-van-gogh-interior-of-a-restaurant-1887-kroller-muller-museum-otterlo/ Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.hki.fitzmuseum.cam.ac.uk/archives/roberson https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399 https://books.google.pl/books?id=ooYZAAAAYAAJ&lpg=PA318&ots=8sZkcYsWsO&dq=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&pg=PA318&redir_esc=y#v=onepage&q=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&f=false https://www.eternalgoddess.co.uk/posts/the-deadly-history-of-green-victorian-gowns https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris https://colourlex.com/pigments/pigments-colour/ https://www.nga.gov/research/publications/artists-pigments-handbook-their-history-and-characteristics-volume-1 https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/brown-and-black-organic-glazes-pigments-and-paints https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/the-technology-of-eighteenth-and-nineteenth-century-red-lake-pigments https://smarthistory.org/making-purple-science-of-art/ https://smarthistory.org/cochineal/ https://www.smithsonianmag.com/innovation/bug-had-world-seeing-red-180961590/ https://www.theparisreview.org/blog/2018/05/02/scheeles-green-the-color-of-fake-foliage-and-death/ https://cen.acs.org/analytical-chemistry/art-&-artifacts/Chemical-clue-suggests-spurned-account/96/i36

Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co astronautom aż pięć ostrych sosów i niemało słodyczy? Tak, wiemy, że ostatnio było sporo o Artemis II. Dziś zahaczamy również o tę misję, ale skupiamy się na ewolucji podejścia do żywienia w kosmosie w ciągu ostatnich 60 lat. Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Fot. NASA Nutella moment: https://www.youtube.com/watch?v=Ii4fa4M74fU https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-2/artemis-ii-whats-on-the-menu/ https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-menu-heres-what-the-artemis-2-astronauts-will-eat-during-their-historic-mission-video https://www.salon.com/2026/04/10/heres-what-the-artemis-ii-crew-is-eating-aboard-the-orion-spacecraft/ https://rarehistoricalphotos.com/apollo-8-christmas-dinner/ https://swampland.time.com/2013/07/20/the-secret-communion-on-the-moon-the-44-year-anniversary/ https://en.wikipedia.org/wiki/Apollo/Skylab_spacesuit https://airandspace.si.edu/explore/stories/apollo-astronaut-life https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19760005602/downloads/19760005602.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Space_food https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2015/05/167750main_fs_spacefood508c.pdf

Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny podbój Srebrnego Globu różni się od epoki Apollo. A my rozbieramy ten lot na czynniki pierwsze. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka! Ilustracja: ESA-D. Ducros Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: “Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ https://www.cbsnews.com/chicago/news/jim-lovell-wakeup-message-artemis-ii/ https://www.csis.org/analysis/why-go-back-moon https://spaceflightnow.com/2022/08/23/europe-plays-key-role-in-nasas-epic-return-to-the-moon/ https://www.airbus.com/en/products-services/space/space-exploration/moon-missions/orion-european-service-module https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/European_Service_Module_engines_powering_Artemis_II https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no https://www.nytimes.com/2026/04/01/science/artemis-ii-bathroom-toilet.html https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-crew-and-ground-teams-successfully-troubleshoot-orions-toilet/

Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy kilkadziesiąt lat temu? Przyglądamy się wyrokowi sądu, który może przygwoździć gigantów technologicznych zarabiających na celowym uzależnianiu dzieci od ich usług. A następnie rozmawiamy z Sylwią Czubkowską, dziennikarką technologiczną, współautorką podcastu Techstorie i autorką książki “Bóg Techy”. Pytamy ją, czy da się jakoś ograniczyć samowolkę Big Techów, skoro nawet z unijnego Aktu o usługach cyfrowych, póki co, niewiele sobie robią. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.nytimes.com/2026/03/25/technology/social-media-trial-verdict.html https://www.nytimes.com/2026/01/27/technology/social-media-addiction-trials.html https://kancelaria-skarbiec.pl/proces-facebook/ https://panoptykon.org/vlop https://www.iflscience.com/social-media-is-making-teens-miserable-in-the-english-speaking-world-but-not-everywhere-heres-why-82909 https://en.wikipedia.org/wiki/Tobacco_industry_playbook https://www.desmog.com/s3ep7-john-hill-and-tobacco-oil-plastic-triangle/ https://www.jneurosci.org/content/26/25/6885 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28918269/ https://www.worldhappiness.report/ https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-explains/why-are-children-and-adolescents-vulnerable-social-media_en https://pl.wikipedia.org/wiki/Akt_o_us%C5%82ugach_cyfrowych

Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie, który po raz pierwszy w historii obnażył to, jak bardzo nasz świat zależy od helu. Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Zdjęcie na okładce: Matthew Smith @ Flickr (CC BY 2.0) Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://en.wikipedia.org/wiki/Helium https://home.cern/science/engineering/cryogenics-low-temperatures-high-performance https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025.pdf https://www.rsna.org/news/2023/january/helium-shortage-for-mri https://www.pgi.gov.pl/surowce/energetyczne/hel.html https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/co-robimy/polskie-aktywa-upstream/zespol-oddzialow-upstream-polska/oddzial-w-zielonej-gorze/bezpieczenstwo/odazotowania-w-odolanowie https://www.messer-us.com/press-releases/messer-completes-acquisition-of-federal-helium-system-from-blm https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility https://www.gasworld.com/story/damage-to-qatar-lng-trains-will-cut-helium-output-by-14-for-many-years/2174708.article/ https://finance.yahoo.com/news/iran-war-disrupts-global-helium-153800382.html

Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed katastrofą. W tym samym odcinku zaglądamy do niepokojących symulacji, w których modele AI w sytuacjach kryzysowych niemal automatycznie eskalują konflikty aż do poziomu nuklearnego — i robią to bez ludzkich hamulców. To jest odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, w którym omawiamy dwa wybrane newsy naukowe. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę (albo psie smaczki), to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aea4259 https://science.nasa.gov/solar-system/asteroids/didymos/ https://neo.ssa.esa.int/documents/d/guest/newsletter-january-2026 https://neo.ssa.esa.int/risk-list https://pl.wikipedia.org/wiki/Double_Asteroid_Redirection_Test https://www.heramission.space/ https://www.kcl.ac.uk/news/artificial-intelligence-under-nuclear-pressure-first-large-scale-kings-study-reveals-how-ai-models-reason-and-escalate-under-crisis https://arxiv.org/pdf/2602.14740 https://www.nytimes.com/2026/02/20/podcasts/the-pentagon-vs-anthropic-an-ai-agent-slandered-me-hot-mess-express.html https://audycje.tokfm.pl/podcast/189240,154-Oni-postawili-sie-Pentagonowi-Poznajcie-Anthropic-najwiekszego-rywala-OpenAI https://www.implicator.ai/ai-models-deployed-nuclear-weapons-in-95-of-war-game-simulations-study-finds/ https://winbuzzer.com/2026/03/16/palantir-demos-military-ai-war-plans-xcxwbn/ https://www.thestack.technology/palantir-boasts-of-military-ai-target-detection-wins-as-growth-surges/ https://time.com/article/2026/03/11/anthropic-claude-disruptive-company-pentagon/ https://www.nist.gov/caisi/cheating-ai-agent-evaluations/2-examples-cheating-caisis-agent-evaluations

Największe katastrofy wywołane przez ołów – od australijskiego Broken Hill, przez Zambię i Nigerię, po amerykańskie Flint. Ostrzeżenia lekarzy i naukowców były ignorowane, a toksyczny metal trafiał do gleby, powietrza i wody pitnej. To historie zatrutych dzieci, społeczności pozostawionych bez ochrony i decyzji podejmowanych w imię zysku lub oszczędności. Historie, których większość wciąż trwa. Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Zambia: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935117316614 https://childrenofkabwe.com/wp-content/uploads/2020/10/Bose-OReilly-et-al.-2018-published-.pdf https://phys.org/news/2020-11-effects-pollution-kabwe.html https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-03/SacrificeZones-userfriendlyversion.pdf https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/58817/1/Chemosphere%20v.119%20p.941-947.pdf https://www.aljazeera.com/news/2023/1/20/mining-giant-turned-blind-eye-to-lead-poisoning-in-zambia https://en.wikipedia.org/wiki/Kabwe_mine Flint: https://www.pbs.org/newshour/science/study-confirms-lead-got-flints-water https://www.consumernotice.org/environmental/water-contamination/flint-michigan/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28145123/ https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.6b04034 https://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/acs.est.6b04034?ref=article_openPDF https://edition.cnn.com/2025/08/03/us/flint-michigan-clean-water-crisis Nigeria: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26745642/ https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60332-8/fulltext https://en.wikipedia.org/wiki/Zamfara_State_lead_poisoning_outbreak https://www.pureearth.org/project/zamfara-nigeria-lead-poisoning/ https://www.msf.org/nigeria-prevention-key-stop-children-dying-lead-poisoning https://www.cdc.gov/one-health/php/stories/lead-poisoning.html https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2010_07_07-en Australia: https://en.wikipedia.org/wiki/Broken_Hill https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935120302504 https://www.epa.nsw.gov.au/sites/default/files/2025-09/BH_Pb_State_of_Science_FINAL-19-June-2020-Accessible-V2.0.pdf https://www.researchgate.net/publication/23672235_Managing_environmental_lead_in_Broken_Hill_a_public_health_success https://theconversation.com/toxic-playgrounds-broken-hill-kids-exposed-to-poisonous-dust-32325

Jak to możliwe, że w NASA odrodziły się te same toksyczne mechanizmy, które doprowadziły do wypadków Columbii i Challengera? I dlaczego awaria statku kosmicznego Starliner z 2024 roku została uznana za równie poważną co tamte dwie katastrofy? Świeżo opublikowany raport NASA na ten temat pokazuje „normalizację patologii”: lekceważenie problemów technicznych w imię goniących terminów czy manipulowanie danymi, żeby wyglądały korzystnie w raportach bezpieczeństwa. Posłuchajcie! Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Raport NASA: https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/02/nasa-report-with-redactions-021926.pdf https://www.scientificamerican.com/article/nasa-says-a-litany-of-failures-led-to-2024-boeing-starliner-astronaut/ https://www.space.com/space-exploration/human-spaceflight/we-almost-did-have-a-really-terrible-day-nasa-now-says-boeings-1st-starliner-astronaut-flight-was-a-type-a-mishap https://aerospaceglobalnews.com/news/nasa-boeing-starliner-crew-test-mission-flaws/ https://www.nytimes.com/2026/02/19/science/starliner-boeing-nasa-iss.html https://www.smithsonianmag.com/smart-news/nasa-report-reveals-the-failures-that-left-two-astronauts-stranded-on-the-international-space-station-180988233/ https://www.space.com/space-exploration/international-space-station/never-stuck-starliner-astronauts-return-to-earth-at-last-with-crew-9-duo-in-spacex-dragon-splashdown

Opowieść o „jednoosobowej katastrofie ekologicznej”, czyli o spektakularnej karierze i upadku benzyny ołowiowej. Scenariusz jak z eposu bohaterskiego: siły zła kontra samotny naukowiec, który odkrywa mroczną tajemnicę i ocala świat od zagłady. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11163901/ https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health https://courses.washington.edu/bethics/Lead/Canfield2003.pdf https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12700371/ https://us.edu.pl/no-limits-mamy-olow-we-krwi/ https://www.pureearth.org/lead101-3/ https://www.healthandenvironment.org/resources/resource-library/eh-history/thomas-midgley-jr.-developed-tetraethyl-lead-for-gasoline https://www.britannica.com/biography/Thomas-Midgley-Jr https://www.heartlandscience.org/energy/midgley https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Midgley_Jr. https://pl.wikipedia.org/wiki/Tetraetyloo%C5%82%C3%B3w https://californiacurated.com/2021/11/08/the-little-known-california-scientist-who-may-have-saved-millions-of-lives/ https://english.elpais.com/science-tech/2023-04-07/clair-patterson-the-man-who-calculated-the-earths-age.html https://en.wikipedia.org/wiki/Clair_Patterson https://authors.library.caltech.edu/records/btnnq-qzk72 https://www.lindahall.org/about/news/scientist-of-the-day/clair-patterson/ https://www.iowapbs.org/iowapathways/mypath/2549/clair-patterson-20th-century-geologist https://www.polskieradio.pl/podcast/olowiane-dzieci-prawdziwa-historia-,756 https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health https://www.unicef.org/reports/toxic-truth-childrens-exposure-to-lead-pollution-2020 https://www.mentalfloss.com/article/94569/clair-patterson-scientist-who-determined-age-earth-and-then-saved-it https://www.nytimes.com/1924/10/27/archives/odd-gas-kills-one-makes-four-insane-stricken-at-work-in-standards.html https://www.researchgate.net/publication/366613967_Relation_of_blood_lead_levels_and_lead_in_gasoline_an_updated_systematic_review https://chemistry.beloit.edu/classes/Chem117/lead/The%20Secret%20History%20of%20Lead.pdf https://pl.wikipedia.org/wiki/Spalanie_stukowe https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arodki_przeciwstukowe https://pl.wikipedia.org/wiki/Liczba_oktanowa https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieszanka_paliwowo-powietrzna https://pl.wikipedia.org/wiki/Benzyna https://pl.wikipedia.org/wiki/Rektyfikacja_(destylacja) https://en.wikipedia.org/wiki/Blood_lead_level https://en.wikipedia.org/wiki/Uranium%E2%80%93lead_dating https://www.facebook.com/piotr.fuglewicz/posts/pfbid02h8f6nwxaYgdvQVtvSTT4H4jKqAM1aPGTPvqbAyHd3ASFffucgwwp5QhnTVxtkwkKl https://www.facebook.com/photo/?fbid=1610393977187180&set=a.590671872492734 https://www.slazag.pl/wnuk-profesorki-z-olowianych-dzieci-to-opowiesc-strasznie-krzywdzaca-i-niesprawiedliwa-uderza-nie-tylko-w-historyczna-prawde-lecz-takze-w-dziedzictwo-mojej-babci-prof-bozeny-hager-maleckiej

15 stycznia 1919 roku przez ulice Bostonu popłynęła fala melasy, która zrównała z ziemią kawał dzielnicy portowej i zabiła ponad 20 osób. Tylko w jaki sposób gęsty syrop mógł rozpędzić się do 55 km/h? I dlaczego pływanie w melasie jest fizycznie niemożliwe? Krok po kroku pokazujemy, dlaczego melasa okazała się bardziej śmiercionośna niż podobnych rozmiarów tsunami. * 26-02-2026 Ponieważ w oryginalnej wersji pojawił się błąd przy tym, jak mówiliśmy o cieczach ni-enewtonowskich, zmieniliśmy w 6 miejscach małe fragmenty i wgraliśmy nowy plik * Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.nytimes.com/2016/11/26/science/boston-molasses-flood-science.html https://www.scientificamerican.com/article/molasses-flood-physics-science/ https://www.bostonglobe.com/metro/2015/01/14/nearly-century-later-new-insight-into-cause-great-molasses-flood/CNqLYc0T58kNo3MxP872iM/story.html https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-timeline/ https://www.boston-discovery-guide.com/great-molasses-flood.html https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Molasses_Flood https://www.britannica.com/topic/Great-Molasses-Flood https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-numbers/ https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-photos/ https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-things-you-didnt-know/

Wir polarny „rozpadający się nad naszymi głowami” i doniesienia o groźnym wirusie z Indii brzmią jak zapowiedź chaosu — ale co z tego naprawdę wynika? W tym odcinku z cyklu Nauka na czasie sprawdzamy, czym są zaburzenia wiru polarnego i czy mogą realnie wpłynąć na pogodę w Europie. Rozbrajamy też medialne alarmy wokół wirusa Nipah, wyjaśniając, czym jest ten patogen i dlaczego obecne ogniska nie oznaczają automatycznie nowej pandemii. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: “Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Nipah https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON593 https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/nipah-virus-disease-cases-reported-west-bengal-india-very-low-risk-europeans https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/nipah-virus https://www.bbc.com/polska/articles/crlepxpj3njo https://www.bbc.com/news/articles/ce3k41z2061o https://www.who.int/activities/prioritizing-diseases-for-research-and-development-in-emergency-contexts https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirus_Nipah Wir https://earth.nullschool.net/ https://www.severe-weather.eu/global-weather/polar-vortex-collapse-february-2026-stratospheric-warming-forecast-winter-united-states-canada-europe-fa/ https://pl.wikipedia.org/wiki/Wir_polarny https://www.crazynauka.pl/skad-ten-mroz-czyli-wielkie-zamieszanie-w-atosferze/

Dziś mija dokładnie 40. rocznica katastrofy Challengera. 28 stycznia 1986 roku wahadłowiec rozpadł się 72 sekundy po starcie, zabijając siedmioro astronautów na oczach milionów widzów. Krok po kroku pokazujemy, jak techniczne usterki, ignorowanie ostrzeżeń, rosnąca zgoda na “akceptowalne ryzyko” i presja polityczno-wizerunkowa doprowadziły do katastrofy, której można było uniknąć. Polecajka: książka “Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu” Adama Higginbotham. Wyd. Sine Qua Non. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Książka “Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu” Adama Higginbotham. Wyd. Sine Qua Non https://sma.nasa.gov/SignificantIncidents/assets/rogers_commission_report.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Rogers_Commission_Report https://www.nasa.gov/challenger-sts-51l-accident/ https://www.youtube.com/watch?v=91jwHj6P8Q0 https://www.youtube.com/watch?v=hD1JEu27koI https://en.wikipedia.org/wiki/Space_Shuttle_Challenger_disaster https://forum.nasaspaceflight.com/index.php?topic=28260.80 https://futurism.com/space/experts-warn-moon-rocket-nasa-heat-shield

Czy pierwsi ludzie dotarli do Ameryki pieszo z Syberii… czy przypłynęli z Japonii? Przez dekady historia wydawała się prosta, ale nowe odkrycia wywracają ją do góry nogami. W tym samym odcinku zaglądamy też w przyszłość — do misji Artemis II, pierwszego od pół wieku załogowego lotu w okolice Księżyca, i sprawdzamy, dlaczego powrót ludzi w głęboki kosmos wcale nie jest prosty. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni” https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac “Sekcji teorii spiskowych” https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Do Ameryki: https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.ady9545 https://www.popularmechanics.com/science/archaeology/a69160891/new-evidence-first-americans-japan/ https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9832545/ Do Księżyca: Tu czeka karta pokładowa: https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/ https://www.bbc.com/polska/articles/cgl8nwnl2l8o https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/ https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II https://www.space.com/artemis-2-humans-moon-orbit https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/ https://www.nasa.gov/humans-in-space/orion-spacecraft/ https://en.wikipedia.org/wiki/Artemis_I https://en.wikipedia.org/wiki/Artemis_II

Jak znaleźć w kosmosie coś, co nie świeci, jest lodowato zimne i nie krąży wokół żadnej gwiazdy? Opowiadamy o odkryciu planety swobodnej, które na początku 2026 roku trafiło na łamy “Science” i zostało uznane za jedno z najważniejszych osiągnięć astronomii ostatnich lat. Wraz z prof. Łukaszem Wyrzykowskim z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego wyjaśniamy, jak działa mikrosoczewkowanie grawitacyjne i dlaczego kluczową rolę odegrał w nim wieloletni projekt prowadzony przez Polaków. Polecajka: Universe Sandbox https://universesandbox.com/ Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.science.org/doi/10.1126/science.adv9266 https://www.uw.edu.pl/planety-swobodne-samotni-wedrowcy-w-drodze-mlecznej/ https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C111121%2Cplanety-swobodne-faktycznie-istnieja-dowiedli-astronomowie.html https://ncn.gov.pl/aktualnosci/2026-01-01-o-planetach-swobodnych-w-science https://www.space.com/astronomy/exoplanets/weve-officially-found-6-000-exoplanets-nasa-says-were-entering-the-next-great-chapter-of-exploration https://pl.wikipedia.org/wiki/OGLE Symulatory grawitacji: https://gravitysimulator.org/ https://www.testtubegames.com/gravity.html

19 lutego 1994 roku 31-letnia Gloria Ramirez, trafiła na SOR w Kalifornii. Kilkadziesiąt minut później już nie żyła — a wraz z nią padło ponad dwadzieścioro członków personelu medycznego. Dziwny zapach, kryształki we krwi, omdlenia, drgawki i ewakuacja oddziału. Czy to była histeria zbiorowa? Błąd medyczny? A może reakcja chemiczna, której nikt nie brał pod uwagę? W tym odcinku, bazując na dokumentach, badaniach i raportach śledczych, rekonstruujemy jedną z najbardziej zagadkowych historii współczesnej medycyny. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0379073897000765?via%3Dihub https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1994/04/30/case-of-toxic-woman-closed-with-mystery-still-unsolved/470acaeb-74d2-42d7-82df-5b56fa2b5fc5/ https://www.straightdope.com/21342164/what-s-the-story-on-the-toxic-lady https://pl.wikipedia.org/wiki/Siarczan_dimetylu https://pl.wikipedia.org/wiki/Dimetylosulfotlenek https://www.discovermagazine.com/analysis-of-a-toxic-death-14125 https://skeptoid.com/episodes/291

Co robić, kiedy ktoś obok nas traci przytomność? I dlaczego filmy to fatalny wzorzec, jeśli chodzi o resuscytację? Pytamy doświadczonego ratownika medycznego o to, co naprawdę liczy się przy udzielaniu pierwszej pomocy: co trzeba zrobić, a co można sobie darować - i dlaczego strach przed działaniem bywa groźniejszy niż brak wiedzy. Naszym gościem jest Jan Jaszczyński - edukator i dydaktyk pierwszej pomocy, dowódca Jednostki Ratownictwa Specjalistycznego s12 (https://www.s12.pl/) oraz kierownik Katedry Ratownictwa Medycznego Akademii Medycznej Nauk Stosowanych i Holistycznych. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://www.s12.pl/ https://kirm.org.pl/nowe-wytyczne-erc-2025-opublikowane/ https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/pierwsza-pomoc-twoj-obowiazek https://www.nfz.gov.pl/gfx/nfz/userfiles/_public/dla_pacjenta/magazyn_ze_zdrowiem/nfz_nr_7.pdf

To musiała być niesamowita katastrofa. Nastąpiło coś o niewyobrażalnych rozmiarach, coś co doprowadziło do narodzin naszego Księżyca. Uderzenie? Eksplozja? Seria zderzeń? Opowiadamy o najnowszych hipotezach dotyczących tej prakatastrofy sprzed 4,5 miliarda lat. A poza tym trochę się tłumaczymy, trochę opowiadamy, a wreszcie gorąco Wam życzymy wspaniałych Świąt! Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.science.org/doi/10.1126/science.ado0623 https://academic.oup.com/mnras/article/545/2/staf2084/8342140?login=false https://phys.org/news/2025-12-moon-event-explosive-ejection-giant.html https://news.uchicago.edu/story/moon-may-have-formed-through-earths-collision-close-neighbor-study-finds https://en.wikipedia.org/wiki/Large_low-shear-velocity_provinces https://www.smithsonianmag.com/smart-news/a-planet-slammed-into-earth-4-billion-years-ago-forming-the-moon-the-projectile-may-have-been-our-neighbor-180987740/ https://en.wikipedia.org/wiki/Giant-impact_hypothesis

Półki w aptekach uginają się od kolorowych pudełek, ale nie wszystko, co wygląda jak lek, faktycznie nim jest. Czasem to "loteria", w której skład tabletki zależy od tego, jak mocno świeciło słońce na plantacji. Ten odcinek, który jest wynikiem płatnej współpracy z Agencją Badań Medycznych zaczyna się od tragicznej historii talidomidu. To pomaga zrozumieć, dlaczego dzisiejsze leki muszą przechodzić przez zawiłe procedury testów bezpieczeństwa. Sprawdzamy, dlaczego koncerny farmaceutyczne nie chcą badać leków dla dzieci i kto może zadbać o najmłodszych pacjentów i tych, których leczenie nikomu się nie opłaca. No i mamy też twarde dane nokautujące teorie o "masowej depopulacji" po szczepieniach. Gościem odcinka jest prof. Wojciech Fendler, prezes Agencji Badań Medycznych Posłuchajcie najnowszego odcinka o tym, co oddziela skuteczne leczenie od zgadywania. Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Linki, o których wspominamy w odcinku: https://pacjentwbadaniach.abm.gov.pl/ https://euclinicaltrials.eu/search-for-clinical-trials/?lang=pl https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/badania-kliniczne/bazy-i-wyszukiwarki-badan-klinicznych https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2842305

Mapy to znacznie więcej niż tylko odwzorowanie terenu – w rękach polityków i matematyków potrafią stać się potężnym narzędziem wpływu, które może decydować o wynikach wyborów. Odpowiednie wytyczanie granic okręgów, znane jako gerrymandering, czy tworzenie rejonów szkolnych, może prowadzić do segregacji rasowej i ekonomicznej. Ale „mapomatyka” to także ratunek i optymalizacja. Dzięki twierdzeniu Bayesa można skuteczniej szukać zaginionych na oceanie samolotów (lub zgubionych w domu słuchawek!), a skomplikowane algorytmy pozwalają kurierom unikać niebezpiecznych i czasochłonnych „lewoskrętów”. O tym, jaka matematyka kryje się za mapami i jak można za jej pomocą wpływać na nasze codzienne decyzje, rozmawiamy z Pauliną Rowińską. To matematyczka i dziennikarka, autorka książki „Mapomatyka. Jak mapy prowadzą nas i zwodzą” wydanej przez Wydawnictwo RN. A ten odcinek naszego podcastu jest efektem płatnej współpracy z tym wydawnictwem. Książkę kupicie na stronie https://wydawnictworn.pl/ w postaci papierowej, jako audiobook i ebook – ale najbardziej polecamy papier, bo jest ślicznie wydany. Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Kiedy psy zaczęły się tak bardzo od siebie różnić jak ratlerek od doga czy chart od mopsa? Selektywna hodowla trwa raptem 200–300 lat, a psy są z nami od co najmniej 10–11 tysięcy. Naukowa odpowiedź zaskakuje: ta różnorodność to wcale nie efekt ostatnich stuleci, tylko tysięcy lat. A koty? Skąd się wzięły w Europie? No więc wygląda na to, że wcale nie trafiły tu - jak dotąd sądzono - z rolnikami. Przyszły z... rzymskimi legionistami. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.science.org/doi/10.1126/science.adt0995 https://academia.pan.pl/skad-wziely-sie-rasy-psow-sa-starsze-niz-dotad-sadzono/ https://en.wikipedia.org/wiki/Domestication_of_the_dog https://www.science.org/doi/10.1126/science.adt2642 https://wyborcza.pl/7,75400,32429085,koty-domowe-zawdzieczamy-rzymianom-a-nie-pierwszym-rolnikom.html

Grzyby. Podtrzymują nasze procesy życiowe, rozkład materii czy fermentację, bez której nie rozwinęłaby się nasza cywilizacja. Bez nich życie na Ziemi natychmiast zaczęłoby się sypać. Ucierpiałyby uprawy, krowy, leczenie chorób, pieczenie chleba, warzenie piwa czy sosu sojowego. Lasy przestałyby być lasami bez przerastającej glebę grzybni, która - notabene - nie tworzy “grzybowego internetu” w znaczeniu, jakie lubi jej nadawać sam internet. O to, jak potoczyłyby się sprawy, gdyby nagle zabrakło grzybów, zapytaliśmy prof. Martę Wrzosek, mykolożkę, przed którą grzyby nie mają tajemnic i która wspaniale o nich opowiada. Na co dzień pracuje w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego i na Wydziale Biologii UW. Jest też współautorką, obok Karoliny Głowackiej, fascynującej książki “W czym grzyby są lepsze od Ciebie”. Tę książkę wydało Wydawnictwo RN, zapewne lepiej Wam znane ze swoich ścisłych związków z podcastem Radio Naukowe. A ten odcinek naszego podcastu jest owocem naszej płatnej współpracy z tym wydawnictwem. Książkę kupicie na stronie https://wydawnictworn.pl/ w postaci papierowej, jako audiobook i ebook - ale najbardziej polecamy papier, bo jest pięknie wydany :) Nasza rozmowa z prof. Wrzosek - jesteśmy tego pewni - całkiem odmieni sposób, w jaki patrzycie na grzyby. Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Ukłucie kleszcza, po którym hamburger staje się śmiertelny? Brzmi jak miejska legenda, ale zespół alfa-gal naprawdę zabija — i w tym odcinku opowiadamy o pierwszym potwierdzonym przypadku takiej śmierci w USA oraz o tym, jak ta dziwna alergia działa. A potem cofamy się o 39 tysięcy lat, żeby - dosłownie - zajrzeć do organizmu mamuta Yuki w chwili jego śmierci, bo naukowcom udało się odczytać jego RNA. Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.jaci-inpractice.org/article/S2213-2198(25)00953-5/fulltext https://www.scientificamerican.com/article/man-with-tick-borne-meat-allergy-alpha-gal-dies-after-eating-burger/ https://www.cdc.gov/alpha-gal-syndrome/about/index.html https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24493-alpha-gal-syndrome https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/72/wr/mm7230a2.htm https://ceji.termedia.pl/Alpha-gal-syndrome-the-first-report-in-Poland,10,45048,1,1.html https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C108838%2Centomolog-ugryzienie-kleszcza-moze-okazac-sie-antymiesna-szczepionka.html https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/alfa-gal-syndrom/?srsltid=AfmBOooyQxB6ZyP9mDJ6BvJ4Efhy5Cg_0ICLN-ktQd2Sy6bWS9Ef8zrx#alfagal5 https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(25)01231-0 https://www.sciencealert.com/yuka-the-woolly-mammoth-just-gave-us-the-oldest-rna-ever-sequenced https://www.eurekalert.org/news-releases/1105073

Syndrom noblisty, czyli wielkie bzdury wielkich naukowców Wielu laureatów Nagrody Nobla spotyka dziwna przypadłość. Zaczynają promować pseudonaukowe terapie, szerzyć rasistowskie poglądy albo zaprzeczać istnieniu AIDS. W tym odcinku opowiadamy o syndromie noblisty, który pcha naukowych geniuszy do wykraczania poza ich kompetencje, tak że lądują w krainie bzdur. Będzie James Watson przekonany o genetycznej niższości Afrykanów, Linus Pauling garściami łykający witaminę C oraz Kary Mullis rozmawiający z świecącym szopem. Serio. Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/1998/11/03/nobel-chemist-kary-mullis-making-waves-as-a-mind-surfer/31e7e720-44e4-49ff-8458-a9822cdcb47e/ https://www.mcgill.ca/oss/article/technology-history/man-who-photocopied-dna-and-also-saw-talking-fluorescent-raccoon https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/nauka/1721880,1,genialni-naukowcy-tez-bladza.read https://en.wikipedia.org/wiki/James_Watson https://www.nature.com/articles/d41586-025-03380-2 https://www.bbc.com/news/articles/cyr70zznpjxo https://newsroom.lmu.edu/administrative/sexism-in-science-was-rosalind-franklin-robbed-of-a-nobel-prize/ https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1985-06-02-vw-15174-story.html https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36838362/ https://en.wikipedia.org/wiki/HIV/AIDS_denialism https://en.wikipedia.org/wiki/Kary_Mullis https://www.iflscience.com/why-do-so-many-nobel-laureates-develop-nobel-disease-81056 https://skepticalscience.com/ivar-giaever-nobel-physicist-climate-pseudoscientist.html https://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Josephson https://en.wikipedia.org/wiki/Nobel_disease https://www.huffpost.com/entry/luc-montagnier-homeopathy-taken-seriously_b_814619 https://www.scientificamerican.com/article/climate-chatter-dominates-island-of-nobels1/ https://en.wikipedia.org/wiki/Ivar_Giaever https://en.wikipedia.org/wiki/William_Shockley https://publichealth.berkeley.edu/articles/spotlight/research/the-legacy-of-eugenics https://www.popsci.com/whats-deal-paranormal-ectoplasm/

Wiecie, że delfiny miały kiedyś kopyta? A foki wciąż mają łabędzie szyje, tyle, że… trochę ich nie widać. Ale to jeszcze nic przy tym, co działo się przez miliony lat, gdy w oceanach panowały gady. Dzięki dr. Danielowi Tyborowskiemu zaglądamy praoceanom pod fale i patrzymy, jak działały różne mechanizmy ewolucji. A odcinek jest elementem płatnej współpracy z Wydawnictwem RN, które właśnie wypuściło książkę naszego gościa zatytułowaną “W głębiny. Ewolucyjna podróż morskich gadów i ssaków”. Książkę kupicie na stronie https://wydawnictworn.pl/ w postaci papierowej, jako audiobook i ebook. No i są jeszcze fantastyczne plakaty autorstwa Marcina Ambrozika będące ilustracjami z książki. *** Przepraszamy za błędy w montażu, które się pojawiły. Już naprawione :) Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Czy pełnia naprawdę wysysa z nas sen i zdrowy rozsądek – a z rekinów robi nocnych żniwiarzy? Czy słusznie winą obarczamy Księżyc? A może to my sami się nakręcamy zasłyszanymi anegdotami? Naukowcy sprawdzili, ile jest faktów, a ile przesądów w przekonaniu, że Księżyc od czasu do czasu przejmuje nad nami kontrolę. Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/watch?v=RKzgch0k3NQ&list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Polecajka na dziś: Jan-Willem van Prooijen, “Psychologia teorii spiskowych”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2024 Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.science.org/content/article/yes-you-can-blame-moon-bad-night-s-sleep https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.abe0465 https://news.yale.edu/2021/02/04/ancient-echoes-moonlight-affects-human-sleep-patterns https://health.clevelandclinic.org/moon-effects-on-humans https://theconversation.com/humans-have-an-internal-lunar-clock-but-light-pollution-is-disrupting-it-266717 https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982213007549 https://www.nationalgeographic.com/science/article/moon-bodies-health-sleep-menstruation

Opowiadamy o pandemii patologicznej senności, która niosła śmierć albo unieruchamiała chorych na całe dziesięciolecia. Mimo tych przerażających skutków została niemal całkiem zapomniana. Do dziś pozostaje jedną z najbardziej tajemniczych chorób XX wieku. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: 1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: Książka “Przebudzenia”, Oliver Sacks, Zysk i S-ka 2011 https://www.encephalitis.info/types-of-encephalitis/other/encephalitis-lethargica/ http://medlink.com/articles/encephalitis-lethargica https://academic.oup.com/brain/article/140/8/2246/3970828 https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/03946320231154997 https://academic.oup.com/braincomms/article/6/5/fcae347/7810952 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9892526/ https://www.neurologylive.com/view/encephalitis-lethargica-still-unexplained-sleeping-sickness https://www.hkjpaed.org/pdf/2009;14;122-125.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/1919%E2%80%931930_encephalitis_lethargica_epidemic https://en.wikipedia.org/wiki/Encephalitis_lethargica https://pl.wikipedia.org/wiki/Zapalenie_m%C3%B3zgu_von_Economo https://pl.wikipedia.org/wiki/Lewodopa https://pl.wikipedia.org/wiki/Constantin_von_Economo https://en.wikipedia.org/wiki/Awakenings_(book)

Znacie to uczucie, kiedy kawałek jakiejś melodii krąży Wam po głowie i nijak nie możecie się go pozbyć? No więc naukowcy sprawdzili, jakie utwory tak wbijają się nam w mózgi i jak najskuteczniej je stamtąd wyrzucić. Mówimy też o ciekawym badaniu, z którego wynika, że psy mogą uzależnić się (dosłownie!) od zabawy piłeczką tak, jak ludzie od hazardu. Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :) https://www.youtube.com/watch?v=RKzgch0k3NQ&list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu Polecajka na dziś: “Mózg się myli” Henning Beck, Wydawnictwo Feeria Science Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł: https://www.medscape.com/s/viewarticle/990348#vp_3 https://stronazdrowia.pl/dlaczego-muzyka-wpada-nam-w-ucho-kiedy-niemozliwosc-pozbycia-sie-chwytliwej-melodii-to-powod-do-niepokoju-neurologia-wyjasnia/ar/c14-17441087 https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2816949 https://www.sciencealert.com/theres-a-scientific-reason-why-some-songs-get-stuck-in-your-head https://www.nature.com/articles/s41598-025-18636-0