Podcast Lepiej Teraz

Benjamin Franklin miał najlepiej prosperującą drukarnię w koloniach i w 1748 roku, w wieku 42 lat, oddał ją obcemu człowiekowi. Nie sprzedał. Zbudował układ, w którym firma pracuje i płaci mu dalej, tylko bez niego. Ten dochód przychodził punktualnie przez kolejnych 18 lat. To ósma część biografii Benjamina Franklina w podcaście „Lepiej Teraz”. Opowieść o 12 latach, w których przestał budować własny interes i zaczął budować miasto, a potem wyszedł z firmy będąc na szczycie, nie na dnie, bo wiedział dokładnie, na co chce przeznaczyć odzyskany czas. W tym odcinku: ▪ Jak wyglądała umowa z Davidem Hallem, czyli wyjście z własnej firmy w XVIII wieku ▪ Jak rozbroić wroga jedną prośbą: mechanizm, który Franklin nazwał pożyczoną książką ▪ Dlaczego odmówił patentu, który dałby mu monopol na ogrzewanie kolonii ▪ Jedna porażka, którą po prostu wyciął ze swojej autobiografii ▪ Dlaczego „czas to pieniądz” znaczy coś odwrotnego, niż się powszechnie uważa Jeśli szukasz historii o wolności finansowej, wychodzeniu z operacyjnej roboty i zmiany w połowie życia, Franklin przeszedł tę drogę 270 lat przed nami i zostawił dokładne notatki. Nagrywam sam, własnym głosem, bez użycia generatora lub klona głosu AI. Chcesz dołączyć do Projektu Franklin? Poznaj szczegóły programu i zarezerwuj bezpłatną, wstępną konsultację. Kliknij i wybierz termin: https://www.porannik.pl/p/projekt-franklin Postaw mi kawę: https://suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem i współtwórz ten podcast: https://patronite.pl/podcastlepiejteraz Subskrybuj mój nowy kanał podcastowy Radek Budnicki na Spotify: znajdziesz tam moje solowe lekcje, refleksje i wywiady. ŹRÓDŁA: •„The Autobiography of Benjamin Franklin” (domena publiczna, przekład własny z oryginału) • pisma i listy Franklina z Founders Online, National Archives - „Plain Truth” (1747), „Advice to a Young Tradesman” (1748), list do Petera Collinsona (28.03.1747), listy do Cadwalladera Coldena (1745, 1748) • Pennsylvania Gazette (1735) • biografie: Walter Isaacson, H.W. Brands, Carl Van Doren, J.A. Leo Lemay, Joyce Chaplin.

Wrócił z Londynu jako nikt. Bez grosza, bez zawodu, który by go utrzymał, bez planu. A przez następne 10 lat zbudował coś, co przetrwało wieki. Ale zanim to się stało, najpierw prawie umarł. A potem stracił kogoś, kogo nie zapomniał do końca życia. To historia dekady, w której z wraku młodości powstaje jeden z najbardziej niezwykłych umysłów w historii. I człowieka, który traktował własne życie jak tekst do poprawienia, aż odkrył, że nie każdy błąd da się skorygować. Chcesz dołączyć do Projektu Franklin? Poznaj szczegóły programu i zarezerwuj bezpłatną, wstępną konsultację. Kliknij i wybierz termin: https://www.porannik.pl/p/projekt-franklin Jeśli lubisz moje podcasty „Lepiej Teraz” — pomóż mi dzielić się tymi historiami dalej: Wesprzyj moją pracę na Patronite: patronite.pl/podcastlepiejteraz lub postaw kawę na suppi.pl/lepiejteraz Subskrybuj mój nowy kanał podcastowy Radek Budnicki na Spotify: znajdziesz tam moje solowe lekcje, refleksje i wywiady. Źródła pierwotne: Benjamin Franklin, „The Autobiography of Benjamin Franklin” (Project Gutenberg; wydania Standard Ebooks, ushistory.org). „Plan of Conduct, 1726”, Founders Online, National Archives (The Papers of Benjamin Franklin, vol. 1). „The Busy-Body, No. 1, 4 February 1729”, Founders Online. „The Nature and Necessity of a Paper-Currency, 3 April 1729”, Founders Online. „Standing Queries for the Junto, 1732”, Founders Online. „Poor Richard, 1733”, Founders Online. „Poor Richard, 1740”, Founders Online. „Hugh Meredith to Benjamin Franklin: Dissolution of Partnership, 14 July 1730”, Founders Online. „On the Death of His Son, 30 December 1736”, Founders Online (Pennsylvania Gazette, 30 grudnia 1736). „From Benjamin Franklin to Jane Mecom, 13 January 1772”, Founders Online. Polskie wydanie: „Żywot własny” Benjamina Franklina (materiał projektowy, do porównania; cytaty w scenariuszu tłumaczone bezpośrednio z angielskiego oryginału public domain). Źródła wtórne: Walter Isaacson, „Benjamin Franklin: An American Life”. H.W. Brands, „The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin”. Carl Van Doren, „Benjamin Franklin”. J.A. Leo Lemay, „The Life of Benjamin Franklin”, t. 1-2. Nick Bunker, prace biograficzne o młodym Franklinie. Library Company of Philadelphia, materiały o założeniu biblioteki (1731). Benjamin Franklin Historical Society; Encyclopedia of Greater Philadelphia (hasło „Junto”); HistoryNet, „Benjamin Franklin’s Greatest Invention”; Pennsylvania Center for the Book (PSU). LISTA ŹRÓDEŁ CYTATÓW (każdy tłumaczony bezpośrednio z angielskiego): „Ci, którzy piszą o sztuce poetyckiej…” oraz cztery zasady: „Plan of Conduct, 1726”, Founders Online. „przestrzegany dość wiernie aż do starości”: Autobiografia (Founders/Gutenberg). Opis Denhama („radził mi jak ojciec…”) i choroby („poddał się w duchu…”): Autobiografia. „dziwna ryba… trochę szelmowski” (opis Keimera): Autobiografia. Zasady Junto („w szczerym duchu poszukiwania prawdy…”) oraz stałe pytania: Autobiografia / „Standing Queries for the Junto, 1732”, Founders Online. „harmonijny ludzki tłum” („a harmonious human multitude”): Carl Van Doren, „Benjamin Franklin” (zakończenie, s. 782). „Aby zapewnić sobie kredyt i reputację… na taczce”: Autobiografia. „Pracowitość tego Franklina przewyższa wszystko…” (dr Baird): Autobiografia. „napisał do niego szczery list… errata została w pewnym stopniu poprawiona” (dług Vernona): Autobiografia. „Jest pewna proporcjonalna ilość pieniądza…”: „A Modest Enquiry into the Nature and Necessity of a Paper-Currency”, 1729, Founders Online. „To była kolejna korzyść wynikająca z tego, że umiałem pisać”: Autobiografia. „dwaj prawdziwi przyjaciele, których dobroci nigdy nie zapomniałem…” oraz „często widywano pijanego na ulicach…”: Autobiografia. „Zaryzykowaliśmy jednak… poprawiłem tę wielką erratę najlepiej, jak umiałem”: Autobiografia. „wkład każdego stworzył kapitał książkowy wszystkich”: historyk Library Company (cyt. za Library Company of Philadelphia / Wikipedia). „poprawiły ogólną rozmowę Amerykanów…”: Autobiografia. Przepowiednia śmierci Titana Leedsa („nieubłagana śmierć…”, 17 X 1733, 15:29, koniunkcja Słońca i Merkurego): „Poor Richard, 1733”, Founders Online (oryg.: „He dies, by my Calculation made at his Request, on Oct. 17. 1733. 3 ho. 29 m. P.M….”). Sprostowanie o śmierci Franky’ego („Ponieważ krąży obecnie pogłoska…”): „On the Death of His Son, 30 December 1736”, Founders Online / Pennsylvania Gazette (oryg.: „…he was not inoculated, but receiv’d the Distemper in the common Way of Infection…”). „którego do dziś nie mogę wspomnieć bez westchnienia”: list do Jane Mecom, 13 stycznia 1772, Founders Online (oryg.: „…whom to this Day I cannot think of without a Sigh”). „W 1736 roku straciłem jednego z synów…”: Autobiografia (oryg.: „In 1736 I lost one of my Sons, a fine Boy of 4 Years old, by the Smallpox taken in the common way…”).

Grudzień 1724. Osiemnastoletni chłopak klęczy na kołyszącym się pokładzie i przekłada listy w worku pocztowym. Szuka swojego nazwiska. Za kilka godzin zejdzie na ląd w największym mieście zachodniego świata. Sam. W Wigilię. Co znajdzie w tym worku? A raczej: czego w nim nie znajdzie? To odcinek o najniższym punkcie młodego życia i o człowieku, który pokazał Benowi, czym naprawdę jest słowo honoru. O obietnicach, które nic nie kosztują, i o tym, ile są warte. O mieście, które mogło pochłonąć chłopaka bez grosza, i o czterech zdaniach spisanych na oceanie, które przetrwały sześćdziesiąt lat. ✍️Jak Ben trafił na dno? Kto go z niego wyciągnął? I co takiego zapisał na powrotnym rejsie, że trzymał się tego do starości? Chcesz dołączyć do Projektu Franklin? Poznaj szczegóły programu i zarezerwuj bezpłatną, wstępną konsultację. Kliknij i wybierz termin: https://www.porannik.pl/p/projekt-franklin Jeśli lubisz moje podcasty „Lepiej Teraz” — pomóż mi dzielić się tymi historiami dalej: Wesprzyj moją pracę na Patronite: patronite.pl/podcastlepiejteraz lub postaw na suppi.pl/lepiejteraz Subskrybuj mój nowy kanał podcastowy Radek Budnicki na Spotify: znajdziesz tam moje solowe lekcje, refleksje i wywiady. Źródła pierwotne: Benjamin Franklin, „The Autobiography of Benjamin Franklin” (Część I), tekst w domenie publicznej, Project Gutenberg (wydania nr 148 i 20203, za edycją Bigelowa z oryginalnego rękopisu). Wszystkie cytaty w cudzysłowach to przekłady własne z angielskiego oryginału. Z autobiografii pochodzą: rejs London Hope, zwolnione miejsca po Hamiltonach, przyjaźń z Denhamem; worek pocztowy i wybranie listów po charakterze pisma; scena u księgarza i list Riddlesdena; wyjaśnienia Denhama i werdykt „Chciał zadowolić wszystkich; a mając niewiele do dania, dawał oczekiwania”; wyważona ocena Keitha; wdzięczność Hamiltona; kwatera przy Little Britain, praca u Palmera; jeden list do Deborah („kolejne z wielkich errat mojego życia”); broszura z 1725 r. jako erratum, Lyons, Mandeville, niedoszłe spotkanie z Newtonem; sir Hans Sloane i sakiewka z azbestu; wątek Ralpha i pani T., posada nauczyciela pod nazwiskiem Franklin, dług ok. 27 funtów; drukarnia Wattsa: „Piłem tylko wodę…”, sześć kufli dziennie, dwie kaszty na schodach, „I tak te biedne diabły wiecznie trzymają się na dnie”, bien venu, duszek drukarni, „głupota pozostawania w złych stosunkach…”, kleika i „święty poniedziałek”; gospodyni z Duke Street; Wygate, przepłynięcie Tamizy z Chelsea do Blackfriars, podręcznik Thevenota; historia Denhama (bankructwo w Bristolu, obiad dla wierzycieli, przekazy pod talerzami z odsetkami) i jego oferta (kancelista za 50 funtów rocznie); propozycja sir Williama Wyndhama i myśl o szkole pływania; „pożegnałem się z drukarstwem, jak sądziłem, na zawsze”; komentarz do planu życia; późniejsze losy Deborah Read i Johna Rogersa. Benjamin Franklin, „Journal of a Voyage, 1726″ oraz „Plan of Conduct, 1726″, Founders Online, National Archives (founders.archives.gov, za: The Papers of Benjamin Franklin, t. 1, red. L.W. Labaree, Yale University Press 1959). Stąd: daty rejsu Berkshire (Gravesend 23 lipca 1726, Filadelfia 11 października 1726), treść dziennika podróży oraz pełny tekst Planu postępowania (przekład własny). Nota redakcyjna potwierdza postać Thomasa Denhama (zm. 1727) i posadę Franklina za 50 funtów rocznie. Biografie (fakty i kontekst; cytowane oszczędnie w ramach prawa cytatu): 3. Walter Isaacson, „Benjamin Franklin: An American Life”, Simon & Schuster 2003 (chronologia pobytu w Londynie 1724–1726, losy Deborah Read i Johna Rogersa). 4. H.W. Brands, „The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin”, Doubleday 2000 (realia drukarni Palmera i Wattsa, Londyn lat 20. XVIII w.). 5. Nick Bunker, „Young Benjamin Franklin: The Birth of Ingenuity”, Knopf 2018 (tło handlowe Londynu, sylwetki Denhama i Keitha). 6. Carl Van Doren, „Benjamin Franklin”, Viking 1938 (rekonstrukcja epizodu londyńskiego i powrotu z Denhamem).Archiwa i internet: 7. Founders Online, National Archives: founders.archives.gov 8. Project Gutenberg: gutenberg.org (Autobiography, wydania nr 148 i 20203) 9. Historical Society of Pennsylvania (księga handlowa Denhama 1726–1728, wzmiankowana w aparacie Founders Online)

Filadelfia, 1723 rok. 17-letni chłopak schodzi ze statku z jednym dolarem w kieszeni i trzema bułkami pod pachą. 8 miesięcy później je obiady u gubernatora prowincji. Co się wydarzyło pomiędzy? I dlaczego ta znajomość zmieni jego życie w sposób, którego się nie spodziewa? W 5-tej części opowieści o Benjaminie Franklinie zobaczysz, jak nastolatek bez pleców, koneksji i grosza w ciągu roku wpada w orbitę najpotężniejszego człowieka w kolonii. Jak wraca do Bostonu, żeby zatańczyć na nerwach starszego brata. I jak wsiada na statek do Londynu, wioząc w ładowni pewien worek pocztowy, od którego zależy cała jego przyszłość. To odcinek o pierwszych brutalnych lekcjach dorosłości: o tym, komu ufać, komu pożyczać, kiedy milczeć i kiedy walczyć. O młodości, która myśli, że wszystko rozgryzła. I o świecie, który cierpliwie czeka, żeby to zweryfikować. Zapraszam na piątą część serii. Słuchaj i ucz się na błędach wielkich ludzi Chcesz dołączyć do Projektu Franklin? Poznaj szczegóły programu i zarezerwuj bezpłatną, wstępną konsultację. Kliknij i wybierz termin: https://www.porannik.pl/p/projekt-franklin Jeśli lubisz moje podcasty „Lepiej Teraz” — pomóż mi dzielić się tymi historiami dalej: Wesprzyj moją pracę na Patronite: patronite.pl/podcastlepiejteraz Postaw kawę na: suppi.pl/lepiejteraz Subskrybuj mój nowy kanał podcastowy Radek Budnicki na Spotify: znajdziesz tam moje solowe lekcje, refleksje i wywiady. Źródła pierwotne Benjamin Franklin, „The Autobiography of Benjamin Franklin” (Część I), tekst w domenie publicznej, Project Gutenberg (wydania nr 148 i 20203, tekst za edycją Bigelowa z oryginalnego rękopisu). Wszystkie cytaty w tym odcinku to przekłady własne z angielskiego oryginału. Z autobiografii pochodzą: scena snu w domu modlitwy kwakrów i gospoda Pod Krzywą Szczapą; scena u Bradforda i Keimera („szczwany stary sofista i zwykły nowicjusz”; „gapił się jak otrute prosię”; „miał spory zapas łajdactwa w swoim składzie”; „Sąsiedzie, przyprowadzam ci młodego człowieka…”); opis drukarni Keimera i elegii na śmierć Aquili Rose; kwatera u Readów i pierwsze uczucie do Deborah; list Holmesa i reakcja Keitha; wizyta gubernatora i madera na rogu Third Street; podróż do Bostonu i scena w drukarni Jamesa (garnitur, zegarek, srebro, sztuka ośmiu reali) oraz słowa Jamesa o zniewadze; ocena Josiaha („człowiek małej roztropności…”) i jego warunki pomocy; pieniądze Vernona i „jedno z pierwszych wielkich errat mojego życia”; ostrzeżenie kwakierki na statku i kradzież srebrnej łyżki; upadek Collinsa i scena na rzece Delaware („Zawieziecie mnie do domu”); obietnica Keitha („A skoro on nie chce cię urządzić, zrobię to sam…”) i sugestia podróży do Anglii; pytanie Keimera „A co zamierzasz z tego wywnioskować?”, projekt wspólnej sekty, trzymiesięczny post i pieczone prosię; zaloty do Deborah i stanowisko pani Read; anegdota o psalmie Ralpha („wielki Boże, jak on pisze!”) oraz pożegnalne losy Watsona i Osborne’a; odwlekane listy, doktor Bard i scena w Newcastle. Biografie (fakty i kontekst; cytowane w ramach prawa cytatu) Walter Isaacson, „Benjamin Franklin: An American Life”, Simon & Schuster 2003 (rozdz. 2–3: kontekst Filadelfii lat 20. XVIII w., charakterystyka Keitha i Keimera, tło rodziny Read). H.W. Brands, „The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin”, Doubleday 2000 (rozdziały o młodości: Boston 1724, kontekst polityczny rządów Keitha). Nick Bunker, „Young Benjamin Franklin: The Birth of Ingenuity”, Knopf 2018 (szczegóły biografii Keitha i Keimera, tło handlowe Filadelfii lat 1723–1724). Carl Van Doren, „Benjamin Franklin”, Viking 1938 (klasyczna rekonstrukcja epizodu filadelfijskiego). Archiwa i internet Project Gutenberg: gutenberg.org (Autobiography, wydania nr 148 i 20203). Founders Online, National Archives: founders.archives.gov (aparat krytyczny The Papers of Benjamin Franklin, t. 1, red. L.W. Labaree, Yale University Press 1959; stąd potwierdzenie nazwy statku London Hope, której Franklin w autobiografii nie podaje).

Późnym latem 1723 roku 17-letni chłopak wymyka się z domu w środku nocy. Sprzedał część swoich ukochanych książek, żeby zebrać na bilet. W kieszeni ma kilka monet. Przed nim 500 km otwartej wody i ani jednej znajomej twarzy. To opowieść o 3 dniach, które zmieniły wszystko.Będzie sztorm, który nikomu nie wróży nic dobrego. Człowiek za burtą, którego nikt by sobie nie wymyślił. Oraz marsz w ulewnym deszczu, moment zwątpienia i noc, której Ben nigdy nie zapomni.A na końcu niedzielny poranek w obcym mieście. I ktoś, kto patrzy na brudnego chłopaka i jeszcze nie wie, kim się dla niego okaże. Czwarta część serii o Benjaminie Franklinie. Odcinek o tym, jak naprawdę wygląda nowy początek, nie ten z poradników, czysty i zaplanowany, tylko ten prawdziwy. I o cenie, jaką trzeba zapłacić za wolność. Chcesz dołączyć do Projektu Franklin? Poznaj szczegóły programu i zarezerwuj bezpłatną, wstępną konsultację. Kliknij i wybierz termin: https://www.porannik.pl/p/projekt-franklin Jeśli lubisz moje podcasty „Lepiej Teraz”, pomóż mi dzielić się tymi historiami dalej: Wesprzyj moją pracę na Patronite: patronite.pl/podcastlepiejteraz lub postaw kawę na suppi.pl/lepiejteraz Subskrybuj mój nowy kanał podcastowy Radek Budnicki na Spotify: znajdziesz tam moje solowe lekcje, refleksje i wywiady. Źródło główne (pierwotne): Benjamin Franklin, The Autobiography of Benjamin Franklin, część I (napisana w Twyford, Anglia, 1771). Wszystkie cytaty w tym odcinku pochodzą z rozdziałów II-IV (wg podziału redakcyjnego Franka W. Pine’a) i zostały przetłumaczone z oryginału angielskiego na potrzeby podcastu „Lepiej Teraz”. Tekst oryginalny: wydanie Johna Bigelowa (1868), domena publiczna, Project Gutenberg, ebook nr 20203 (gutenberg.org/files/20203); także Founders Online (founders.archives.gov). Tłumaczenie: Wszystkie polskie wersje cytatów Franklina w tym odcinku to przekład własny z oryginału angielskiego, wykonany na potrzeby „Lepiej Teraz”, nie pochodzą z żadnego opublikowanego polskiego tłumaczenia. Fakty kontekstowe potwierdzone w źródłach Data przybycia do Filadelfii: niedziela, 6 października 1723, ustalona przez Claude-Anne Lopez (redaktor The Papers of Benjamin Franklin, Yale University Press) na podstawie własnoręcznej notatki Franklina; Founders Online. Postaci: William Bradford (drukarz w Nowym Jorku) i jego syn Andrew Bradford (drukarz w Filadelfii); Aquila Rose, zmarły główny pracownik Andrew Bradforda. Wszystkie postacie i fakty z Autobiografii, część III, oraz potwierdzone w: J.A. Leo Lemay, The Life of Benjamin Franklin, Vol. 1: Journalist, 1706-1730, University of Pennsylvania Press, 2006. Deborah Read: przyszła żona Franklina; jej dom przy Market Street; pierwsze spotkanie opisane w Autobiografii, część III. Trasa: Boston → Nowy Jork (statkiem, „blisko 300 mil”); Nowy Jork → Perth Amboy (łodzią, sztorm); Amboy → Burlington (pieszo, „pięćdziesiąt mil”); Burlington → Filadelfia (łodzią, w nocy, przez Cooper’s Creek). Wszystko wg Autobiografii, część III. Źródła pomocnicze (biografie do dalszej lektury) Nick Bunker, Young Benjamin Franklin, Knopf, 2018. Walter Isaacson, Benjamin Franklin: An American Life, Simon & Schuster, 2003, rozdz. 2-3. H.W. Brands, The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin, Doubleday, 2000. Carl Van Doren, Benjamin Franklin, Viking, 1938. Edmund S. Morgan, Benjamin Franklin, Yale University Press, 2002.

Co się dzieje, gdy 16- latek bez prawa głosu odkrywa, że może powiedzieć światu wszystko — pod warunkiem, że nie powie, kim jest? W 3 części serii o Benjaminie Franklinie opowiadam miedzy innymi o: Jednym z najsłynniejszych oszustw literackich w dziejach Ameryki, Bracie tyranie, który trafił za kraty, Prawniczej sztuczce, dzięki której nastolatek został wydawcą gazety Decyzji, która zmieniła nie tylko jego życie, ale i bieg historii. Chcesz dołączyć do Projektu Franklin? Poznaj szczegóły programu i zarezerwuj bezpłatną, wstępną konsultację. Kliknij i wybierz termin: https://www.porannik.pl/p/projekt-franklin Jeśli cenisz moją pracę, będę Ci bardzo wdzięczny za symboliczną kawę na suppi.pl/lepiejteraz Subskrybuj mój nowy kanał podcastowy Radek Budnicki na Spotify: znajdziesz tam moje solowe lekcje, refleksje i wywiady. Obejrzyj mój nowy vlog na kanale Radek Budnicki z wyprawy do Wielkopolski i wizyty na wystawie poświęconej Tadeuszowi Kościuszce, na moim kanale YouTube Radek Budnicki:

Boston, 1720. 14- letni Benjamin pochyla się nad książką pożyczoną na jedną noc. Świeca dogasa. Jeśli zaśnie, brat go znowu zbije. Jeśli ojciec zobaczy światło, zacznie się to wszystko od nowa. W drugiej części serii o Benjaminie Franklinie opowiadam, jak chłopak bez szkoły, bez pieniędzy i bez wolności stał się w 5 lat mistrzem prozy, wegetarianinem szokującym purytański Boston i świadkiem epidemii, która rozdarła miasto na pół. Czego się dowiesz: 6- stopniowa metoda nauki pisania, którą szesnastoletni Franklin wymyślił sam, w pustej drukarni o piątej rano. Metoda, która działa do dziś i nie wymaga ani nauczyciela, ani kursów. Wegetariańska herezja Franklina – dlaczego przestał jeść mięso w mieście, gdzie to był społeczny skandal. Jak chleb z rodzynkami i szklanka wody dały mu dwie rzeczy, których nikt się nie spodziewał. Epidemia ospy 1721 roku, która podzieliła Boston na dwa wrogie obozy. Spór o szczepienia, granat rzucony w okno i pierwsza naprawdę wolna gazeta w Ameryce. 3 lekcje z tego odcinka możesz zastosować u siebie jeszcze w tym tygodniu. Chcesz dołączyć do Projektu Franklin? Poznaj szczegóły programu i zarezerwuj bezpłatną, wstępną konsultację. Kliknij i wybierz termin: https://www.porannik.pl/p/projekt-franklin Wesprzyj podcast: patronite.pl/podcastlepiejteraz Postaw kawę: suppi.pl/lepiejteraz ŹRÓDŁA ODCINKA Źródła główne (pierwotne): Benjamin Franklin, The Autobiography of Benjamin Franklin, część I (napisana w Twyford, Anglia, 1771). Wydanie autorytatywne: J.A. Leo Lemay & P.M. Zall (red.), Benjamin Franklin’s Autobiography: An Authoritative Text, W.W. Norton, 1986. Polskie tłumaczenie: Żywot własny, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1960. „Silence Dogood, No. 1–14″ (2 IV – 8 X 1722), pełne teksty w: The Papers of Benjamin Franklin, vol. 1, ed. L. W. Labaree, Yale University Press, 1959. Online: Founders Online (founders.archives.gov). „The Printer to the Reader”, New-England Courant, No. 80, 11 II 1723. Online: Founders Online. Diary of Cotton Mather, vol. II (Massachusetts Historical Society Collections, 7th Series, vol. VIII). Journal of the House of Representatives of Massachusetts, sesja 1722, s. 21 (postanowienie Council z 12 VI 1722 o uwięzieniu Jamesa Franklina). Massachusetts House Journals, sesja styczeń 1723 (postanowienie z 15 I 1723 o zakazie druku New-England Courant). Zabdiel Boylston, An Historical Account of the Small-Pox Inoculated in New England, Londyn 1726. Boston News-Letter, 14 VIII 1721 (potwierdzenie pierwszego numeru Couranta) i 20 XI 1721 (relacja z zamachu na Mathera). Źródła wtórne: J.A. Leo Lemay, The Life of Benjamin Franklin, Volume 1: Journalist, 1706–1730, University of Pennsylvania Press, 2006. Walter Isaacson, Benjamin Franklin: An American Life, Simon & Schuster, 2003, rozdziały 2–3. H.W. Brands, The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin, Doubleday, 2000. Carl Van Doren, Benjamin Franklin, Viking, 1938 (Pulitzer). Nick Bunker, Young Benjamin Franklin: The Birth of Ingenuity, Knopf, 2018. Gordon S. Wood, The Americanization of Benjamin Franklin, Penguin, 2004. Edmund S. Morgan, Benjamin Franklin, Yale University Press, 2002. Claude-Anne Lopez, „Three Buns at a Time: When Did Benjamin Franklin Arrive in Philadelphia?”, Yale Library Gazette, 1980 (ustalenie daty 6 X 1723 jako niedzieli przybycia). David Larson, „Benjamin Franklin’s Youth, His Biographers, and the Autobiography”, Pennsylvania Magazine of History and Biography, vol. CXIX, no. 3 (lipiec 1995). Źródła internetowe i archiwalne: Colonial Williamsburg — „The Printer in Eighteenth-Century Williamsburg”. Founders Online — founders.archives.gov (wszystkie 14 listów Silence Dogood; pełna korespondencja Franklina). Massachusetts Historical Society — masshist.org (Cotton Mather Diary; mapy Bostonu z 1722). American Antiquarian Society, Worcester (oryginalne numery New-England Courant). Library of Congress, Research Guides — New-England Courant. Harvard University, „Contagion” Digital Exhibits — „The Boston Smallpox Epidemic, 1721″. Colonial Society of Massachusetts — „Bibliographical Notes: New-England Courant” (colonialsociety.org).

Boston, 17 stycznia 1706. W warsztacie mydlarza, w którym rok wcześniej utopił się w kadzi z wodą mydlaną 16-miesięczny brat, rodzi się 15. dziecko Josiaha Franklina. Najmłodszy syn najmłodszego syna, od pięciu pokoleń. Nikt nie postawiłby na niego ani grosza. Ten chłopak ma jednak coś, czego nikt mu nie odbierze: matkę z rodu buntowników i ojca, który zamiast pieniędzy daje mu coś cenniejszego - spacery po warsztatach rzemieślniczych i lekcje przy stole. W odcinku usłyszysz: Jak 11-letni Ben wymyślił pierwsze w Ameryce ręczne płetwy pływackie Co widział 5-latek podczas Wielkiego Pożaru Bostonu w 1711 roku Dlaczego gwizdek za wszystkie pieniądze nauczył go więcej niż rok w szkole Co działo się w domu, gdzie liczyła się treść rozmowy, nie treść talerza Jak prymus klasy wylądował przy przycinaniu knotów świec I dlaczego umowa, którą podpisał w wieku 12 lat, była jednocześnie klatką i kluczem To opowieść o tym, jak wygląda PRAWDZIWY początek drogi człowieka, który wymyślił siebie od zera. Bez pieniędzy, czy znanego nazwiska. Chcesz dołączyć do Projektu Franklin? Poznaj szczegóły programu i zarezerwuj bezpłatną, wstępną konsultację. Kliknij i wybierz termin: https://www.porannik.pl/p/projekt-franklin ŹRÓDŁA ODCINKA Źródła pierwotne: Benjamin Franklin, Żywot własny (Autobiography), Część I (Twyford, 1771). Polskie tłumaczenie: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1960 Benjamin Franklin, The Whistle — list do Madame Brillon, 10 listopada 1779 (jedna z paryskich „bagatelles”) Benjamin Franklin, On the Art of Swimming – opis ręcznych płetw pływackich Cotton Mather, Bonifacius, or Essays to Do Good (Boston, 1710) Relacja Williama Temple’a Franklina (wnuka) – żart o solonych rybach Akta Old South Meeting House – rejestr chrztów; głosowanie na diakona (odkryte przez Nicka Bunkera) Wzorcowa umowa czeladnicza z 1742 roku – Gilder Lehrman Institute of American History Biografie i opracowania historyczne: Walter Isaacson, Benjamin Franklin: An American Life (Simon & Schuster, 2003), rozdz. 1-2 Nick Bunker, Young Benjamin Franklin: The Birth of Ingenuity (Knopf, 2018), część I H.W. Brands, The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin (Doubleday, 2000), część I Carl Van Doren, Benjamin Franklin (Viking, 1938) – nagroda Pulitzera Nian-Sheng Huang, Franklin’s Father Josiah: Life of a Colonial Boston Tallow Chandler, 1657–1745 (American Philosophical Society, 2000) Archiwa i źródła internetowe: AmericanLiterature.com – pełny tekst eseju The Whistle Massachusetts Historical Society (masshist.org) – rejestry chrztów Old South, korespondencja Franklina Benjamin Franklin Historical Society (benjamin-franklin-history.org) International Swimming Hall of Fame (ishof.org) – wprowadzenie pośmiertne, 1968 American Battlefield Trust – „Boston and Benjamin Franklin” (battlefields.org) Boston Public Library – Research Guide „Great Fires of Boston” Leventhal Map & Education Center – mapa kapitana Johna Bonnera z 1722 roku Bostonian Society / Old State House – kolekcja oryginalnego szyldu Niebieskiej Kuli TOTA – „The Boston of Franklin’s Boyhood” (tota.world) EH.net – „Apprenticeship in the United States” USHistory.org – biografia Franklina i historia New-England Courant

Siódmy i ostatni odcinek serii o Tadeuszu Kościuszce. 1798 rok. Kościuszko wraca potajemnie z Ameryki do Europy z fałszywym paszportem. W Paryżu czeka na niego Napoleon Bonaparte z propozycją nie do odrzucenia. A w Berville pod Fontainebleau czeka na niego coś zupełnie innego. 15 lat ciszy, które zmienią jego legendę na zawsze. Naczelnik kontra cesarz Francuzów Sfałszowany manifest, który wywołał burzę Obietnica cara, która skończyła się milczeniem Szwajcaria, której Kościuszko nie planował Serce, które przeżyło więcej niż jego właściciel Jak wygląda życie bohatera, którego nikt już nie potrzebuje? Co robi generał, który nie może walczyć? I dlaczego to właśnie te lata, a nie bitwy, decydują o tym, kim Kościuszko jest dla nas dzisiaj? Finał serii. Przygotuj się na zakończenie, którego się nie spodziewasz. Słuchaj, inspiruj się i żyj lepiej teraz. Jeśli cenisz moją pracę nad tą serią: Wesprzyj podcast na patronite.pl/podcastlepiejteraz Postaw kawę na suppi.pl/lepiejteraz ŹRÓDŁA ODCINKA Biografie podstawowe: Alex Storozynski, The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution (St. Martin’s Press, 2009) Monica M. Gardner, Kościuszko: A Biography (1920, dostępna na Wikisource), zwłaszcza rozdział 9 Tadeusz Korzon, Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta (1894/1896) Feliks Koneczny, Święci w dziejach Narodu Polskiego (dostępne na NonPossumus.pl) James S. Pula, Thaddeus Kosciuszko: The Purest Son of Liberty (Hippocrene Books, 1998) Sławomir Leśniewski, Kościuszko. Rysa na pomniku? (Wydawnictwo Literackie, 2023) Gary Nash i Graham Russell Gao Hodges, Friends of Liberty: Thomas Jefferson, Tadeusz Kosciuszko, and Agrippa Hull (Basic Books, 2008) Korespondencja i źródła pierwotne: Founders Online, National Archives (founders.archives.gov) List Tadeusza Kościuszki do Thomasa Jeffersona, kwiecień 1816 List Pierre’a Josepha Zeltnera do Thomasa Jeffersona, 30 października 1818 List Franza Xavera Zeltnera do Thomasa Jeffersona, 29 października 1817 List Kościuszki do A. J. Czartoryskiego, Wiedeń 1815 (cyt. za Gardner) Spotkania z Napoleonem: napoleon.org, biografia: Kosciuszko, Tadeusz Andrzej Bonawentura tadeuszkosciuszko.com, „The difficult story of Tadeusz Kosciuszko and Napoleon Bonaparte” WielkaHistoria.pl, „Kościuszko i Napoleon. Cesarz Francuzów gotował się ze złości, gdy usłyszał warunki polskiego bohatera” WP Film, „To niebezpieczny despota. Posłał na śmierć ponad 100 tys. Polaków” Barbara Grochulska, Księstwo Warszawskie (PWN) Odezwa Dąbrowskiego i Wybickiego do Wielkopolan z 6 XI 1806, historia.interia.pl Berville i Zeltnerowie: Wikipedia, Peter Josef Zeltner Dziennik Polski, „Tadeusz Kościuszko prywatnie” Historia Poszukaj, „Czy Tadeusz Kościuszko lubił haftować?” tombeauxpolonais.eu, „gen. Kościuszko” fr-academic.com, biografia Kościuszki Kongres Wiedeński i Aleksander I: Tygodnik Powszechny, prof. Franciszek Ziejka, „Naczelnika życie po życiu” TheCollector.com, „Tadeusz Kościuszko: 6 Facts You Didn’t Know” Solura, choroba, śmierć: dr Liliana Narkowicz, Rocznik SNPL, t. 17, Wilno, 2017, s. 596–603 prawdajestciekawa.pl, „Kościuszko w Solurze” Schweizerbote, 10 kwietnia 1817 (cyt. za Muzeum Kościuszki w Solurze) mabpz.org, „Muzeum Kościuszki w Solurze” kosciuszko-solothurn.ch, oficjalna strona Kosciuszko Gesellschaft Solothurn Wikipedia, Kościuszko Museum, Solothurn dzieje.pl, „200 lat temu w Solurze zmarł Tadeusz Kościuszko” Pochówek na Wawelu, serce, kopiec: dzieje.pl, „200 lat temu Tadeusz Kościuszko został pochowany na Wawelu” pai.media.pl, „Ostatnia droga Tadeusza Kościuszki” Muzeum Historii Polski, kalendarium kopieckosciuszki.pl, oficjalna strona Kopca Kościuszki w Krakowie Testament siechnowicki i amerykański: Wikipedia, Wills of Tadeusz Kościuszko Wikicytaty (pl), Tadeusz Kościuszko polonika.pl, „Niezrealizowany testament Tadeusza Kościuszki” Smithsonian Magazine, „The Polish Patriot Who Helped Americans Beat the British” (2017) Pamięć i upamiętnienia:American Battlefield Trust, Andrzej Tadeusz Bonawentura Kosciuszkokosciuszkoheritage.com, „Thaddeus Kosciuszko Memorialised Worldwide”Wikipedia, Commemoration of Tadeusz KościuszkoBritannica, Tadeusz Kosciuszko

Petersburg, 1796. Car Rosji osobiście przychodzi do celi polskiego generała. Nie po to, żeby go upokorzyć. Po to, żeby mu się pokłonić. W szóstej części serii o Tadeuszu Kościuszce opowiadam o człowieku, którego podziwiał nawet jego wróg. O drodze z wilgotnego lochu do Filadelfii, gdzie tłumy witały go salwami z dział, a Thomas Jefferson nazwał go „najczystszym synem wolności”. Będzie o godności, której nie można odebrać. O odwadze, która nie pyta o wynik. I o jednym dokumencie napisanym o czwartej nad ranem, który mógł zmienić historię Ameryki. Jeśli cenisz moją pracę nad tą serią: Wesprzyj podcast na patronite.pl/podcastlepiejteraz Postaw kawę na suppi.pl/lepiejteraz ŹRÓDŁA ODCINKA: Biografie podstawowe Alex Storozynski, The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution, St. Martin’s Press, 2009 Monica Gardner, Kościuszko: A Biography, 1920 (Wikisource) Tadeusz Korzon, Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta, 1894/1896 Tadeusz Korzon, Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta, t. IV James S. Pula, Thaddeus Kosciuszko: The Purest Son of Liberty, Hippocrene Books, 1998 Miecisław Haiman, Kosciuszko: Leader and Exile, 1946/1977 Gary Nash, Graham Russell Gao Hodges, Friends of Liberty: Thomas Jefferson, Tadeusz Kosciuszko, and Agrippa Hull, Basic Books, 2008 Źródła pierwotne i pamiętniki Julian Ursyn Niemcewicz, Notes of My Captivity in Russia, tłum. Alexander Laski, 1844 (Wikisource) Founders Online, National Archives (founders.archives.gov): korespondencja Jefferson-Kościuszko, testament z 5 maja 1798 The Papers of Thomas Jefferson, t. 30, red. Barbara B. Oberg, Princeton UP, 2003 Insurekcja kościuszkowska i Uniwersał Połaniecki Kazimierz Bartoszewicz, Dzieje Insurekcji Kościuszkowskiej, 1913 (reprint 2002) Bartłomiej Szyndler, Powstanie kościuszkowskie 1794, 2001 Wikipedia: Kościuszko Uprising, Battle of Maciejowice, Battle of Szczekociny, Proclamation of Połaniec, Warsaw Uprising (1794) Kresy.pl: „Wynikał z Konstytucji 3 Maja. 7 maja 1794 roku Tadeusz Kościuszko ogłosił Uniwersał połaniecki” Wprost Historia: „Kościuszko obiecał chłopom wolność” Ośrodek Myśli Obywatelskiej i Patriotycznej: „Uniwersał połaniecki, 7 maja 1794 r.” „Finis Poloniae”, analiza źródłowa Józef Tretiak, O Finis Poloniae, 1921 Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie: „Finis Poloniae! Kościuszko w niewoli” Wikipedia (pl): Finis Poloniae Niewola, uwolnienie i car Paweł I Edward P. Alexander, „Jefferson and Kosciuszko: Friends of Liberty and of Man”, Pennsylvania Magazine of History and Biography, XCII, nr 1, 1968 Bibliotekarz Podlaski: „Prisons, politics and the gift of freedom: Kosciuszko, Niemcewicz and Paul I” Muzeum Historii Polski / Google Arts & Culture: „Tadeusz Kościuszko, a man of vision” Encyclopedia Britannica: Paul I Wikipedia: Paul I of Russia, Peter and Paul Fortress Prawa kobiet i Emilia Zeltner Dr Liliana Narkowicz, Rocznik SNPL, t. 17, Wilno 2017, s. 596-603 Muzeum Kościuszki w Solothurn Geni.com: Emilia Taddea Zeltner (1804-1875) Wikimedia CH: Emilia Morosini Zeltner Alex Storozynski, wywiad dla Polish Weekly Powrót do Ameryki i testament abolicjonistyczny NPS: Thaddeus Kosciuszko National Memorial (nps.gov/thko) ushistory.org / Independence Hall Association American Battlefield Trust The Philadelphia Inquirer: „Jefferson’s missed opportunity to free his slaves”, 2017 New Eastern Europe: „General Kosciuszko, a man ahead of his time”, 2018 Kontekst historyczny: III rozbiór i Legiony Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki, A Concise History of Poland, Cambridge UP, 2001 Norman Davies, God’s Playground: A History of Poland, Oxford UP, 2005 Wikipedia: Third Partition of Poland, Mazurek Dąbrowskiego Muzyka KościuszkiAleksander Janta, Polski Ośrodek Muzyczny USC (polishmusic.usc.edu)

Bohater dwóch kontynentów wraca do ojczyzny. Ale zamiast owacji czeka go bieda, zapomniane zasługi i kraj rozpadający się na kawałki. Pięć lat na wsi. Puste kieszenie. Ameryka wciąż nie zapłaciła mu za siedem lat walki. Co robi generał, którego nikt nie potrzebuje? Spotkanie, które odbiera mowę. Konstytucja, która przeraża trzy imperia. I zdrada, która przychodzi stamtąd, skąd nikt się nie spodziewał. A potem: krakowski Rynek, podniesiona szabla i przysięga, od której wstrzymuje oddech cała Europa. Chłopi z kosami kontra rosyjskie armaty. Żydowski kupiec z Litwy, który zostaje pułkownikiem. I sukmana, która mówi więcej niż tysiąc przemówień. Piąty odcinek serii o Tadeuszu Kościuszce to historia o tym, że wolność albo jest dla wszystkich, albo nie ma jej dla nikogo. Wesprzyj podcast na patronite.pl/podcastlepiejteraz Postaw kawę na suppi.pl/lepiejteraz ŹRÓDŁA ODCINKA: Biografie podstawowe: Alex Storozynski: The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution (2009) Tadeusz Korzon: Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta (1894/1896) Monica Gardner: Kościuszko: A Biography (1920, Project Gutenberg) James S. Pula: Thaddeus Kościuszko: The Purest Son of Liberty (Hippocrene Books, 1999) Miecisław Haiman: Kosciuszko: Leader and Exile (1946) Konstytucja 3 Maja i reformy: Norman Davies: God’s Playground: A History of Poland (Oxford, 2005) Richard Butterwick: The Polish Revolution and the Catholic Church, 1788-1792 (Oxford, 2012) Adam Zamoyski: The Last King of Poland (2012) Wikipedia: Constitution of 3 May 1791, Great Sejm Polish Presidency of the EU Council: „About the Constitution of 3 May” Targowica, zdrada i rozbiory: Wikipedia: Targowica Confederation, Second Partition of Poland Robert Howard Lord: The Second Partition of Poland historia.dorzeczy.pl: „Zdrada narodowa. Zawiązanie konfederacji targowickiej” Władysław Smoleński: Konfederacja targowicka (Kraków 1903) Jerzy Łojek: Dzieje zdrajcy oraz Upadek Konstytucji 3 Maja Bitwa pod Dubienką: Wikipedia: Battle of Dubienka Piotr Derdej: Zieleńce – Mir – Dubienka 1792 (Bellona, 2008) twojahistoria.pl: „Bitwa pod Dubienką” Google Arts & Culture / Muzeum Historii Polski Insurekcja kościuszkowska i Racławice: Wikipedia: Kościuszko Uprising, Battle of Racławice polishhistory.pl: „The Battle of Racławice: How did Kościuszko defeat the Russians?” Bartłomiej Szyndler: Powstanie kościuszkowskie 1794 (2001) bliskopolski.pl: „1794 r.: Insurekcja kościuszkowska” dzieje.pl: „Insurekcja Kościuszkowska – ostatnia próba ratowania Rzeczpospolitej” Polskie Radio: „Wojciech Bartosz Głowacki. Bohater spod Racławic” Wikisource: Gardner, Kościuszko: A Biography, Chapter 4 Zdrada kleru i rola Kościoła: Otton Beiersdorf (oprac.): Papiestwo wobec sprawy polskiej w latach 1772-1864. Wybór źródeł (Wrocław 1960) Richard Butterwick: Polska rewolucja a Kościół katolicki 1788-1792 (Arcana, Kraków 2012) Władysław Smoleński: Konfederacja targowicka (Kraków 1903) Andrzej Woltanowski: „Śmierć prymasa Poniatowskiego”, Kwartalnik Historyczny (1987) Wikipedia: Józef Kossakowski, Ignacy Massalski, Michał Jerzy Poniatowski Brewe papieża Piusa VI do Katarzyny II z 24 lutego 1792 r. Akta nuncjatury warszawskiej (Ferdinando Maria Saluzzo) „Papiery ambasady rosyjskiej” (archiwum Igelströma) Żydzi w Polsce – tło historyczne: Wikipedia (pl): Statut kaliski, Privilegium de non tolerandis Judaeis Wikipedia: History of the Jews in Poland POLIN Museum: „Statut kaliski – 750-lecie pierwszego przywileju Żydów” polishfreedom.pl: „Przywilej Generalny dla Żydów w Wielkopolsce – Statut Kaliski” sztetl.org.pl: „Historia społeczności” (Warszawa) Żydowski Instytut Historyczny: „Żydowskie ulice w Warszawie” (Eleonora Bergman) Żydowski Instytut Historyczny: „Pociejów – żydowskie centrum handlowe dawnej Warszawy” Berek Joselewicz i Pułk Lekkokonny Starozakonny: Wikipedia: Berek Joselewicz, Pułk Lekkokonny Starozakonny Virtual Shtetl (sztetl.org.pl): biogram „Joselewicz Berek” Virtual Shtetl: „Polish Jews at the times of the Great Sejm and the Kościuszko Uprising” Polityka, Pomocnik Historyczny: „Odezwa Berka Joselewicza” ANU Museum of the Jewish People: „The Story of the Jewish Warrior Who Became a Symbol of Bravery in Poland” histmag.org: „Dał nam przykład Joselewicz…” polishhistory.pl: „The Massacre of Warsaw’s Praga District (4 November 1794)” polishhistory.pl: „Kościuszko – a man before his time” dignitynews.eu: „Where is the oldest active synagogue in Poland located?” American Association for Polish-Jewish Studies: „Jewish Soldiers in Polish Armies 1794-1945″ (Dubicki & Łukomski) Alex Storozynski: The Peasant Prince, rozdział 12 Emanuel Ringelblum: Żydzi w powstaniu Kościuszkowskim (1937/38) Derek Penslar: Jews and the Military: A History (Princeton University Press, 2013) Korespondencja i źródła pierwotne: Julian Ursyn Niemcewicz: pamiętniki (za Storożynskim) List Kościuszki do Adama Jerzego Czartoryskiego (1814) Henryk Mościcki (oprac.): Pisma Tadeusza Kościuszki Ludwika Sosnowska: list przez Niemcewicza (za Gardner) Akt Insurekcji Kościuszkowskiej: tekst powszechnie dostępny: Gazeta Rządowa, nr 78 (1794)

West Point, 1779 rok. Polski pułkownik wraca z inspekcji fortyfikacji – zmęczony, w zabłoconych butach. Otwiera drzwi kwatery. Za jego biurkiem siedzi czarnoskóry ordynans. Ubrany w jego mundur. Z przyjaciółmi. Jedzą. Piją. Śmieją się. W XVIII-wiecznej armii kara za taką impertynencję to publiczna chłosta. Kościuszko roześmiał się. Zasalutował. I dołączył do zabawy. Ta jedna scena mówi o nim więcej niż wszystkie twierdze, które zbudował. W czwartym odcinku serii o Tadeuszu Kościuszce opowiadam o człowieku, który żył tak, jak mówił – w czasach, gdy mało kto to robił. Usłyszysz o tym, jak zbudował West Point, najważniejszą twierdzę rewolucji i dlaczego Brytyjczycy nigdy jej nie zaatakowali. Jak na Południu uratował całą armię generała Greene’a nie bronią, ale samym przygotowaniem. Poznasz czarnoskórego żołnierza, z którym Kościuszko służył ramię w ramię przez 6 lat. Odkryjesz historię indiańskiego wodza Małego Żółwia i pistoletu znalezionego przy jego kościach ponad sto lat po ich spotkaniu. Dowiesz się, komu w swoim testamencie Kościuszko przeznaczył całą amerykańską emeryturę. I dlaczego jego przyjaciel Thomas Jefferson nigdy tego testamentu nie wykonał. Wesprzyj mój podcast: patronite.pl/podcastlepiejteraz Postaw kawę: suppi.pl/lepiejteraz ŹRÓDŁA ODCINKA: Biografie podstawowe: Alex Storozynski, The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution (2009) Francis C. Kajencki, Thaddeus Kosciuszko: Military Engineer of the American Revolution (South Polonia Press, 1998) Tadeusz Korzon, Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta (1894/1896) Monica Gardner, Kościuszko: A Biography (1920, Project Gutenberg) Miecisław Haiman, Kosciuszko: Leader and Exile (1946) James S. Pula, Thaddeus Kościuszko: The Purest Son of Liberty (Hippocrene Books, 1999) Gary Nash & Graham Hodges, Friends of Liberty: Thomas Jefferson, Tadeusz Kościuszko, and Agrippa Hull (Basic Books, 2008) West Point – fortyfikacje, krajobraz i ogród: American Battlefield Trust – profil West Point (battlefields.org) Journal of the American Revolution – „Kosciuszko: Patron Saint of West Point” (allthingsliberty.com) Journal of the American Revolution – „The Limits of Environmental Mastery in the Highlands Department” (allthingsliberty.com, 2024) US Military Academy West Point – historia oficjalna (westpoint.edu) Francis A. Galgano, „The Revolutionary War in the Hudson Highlands: Fortifying West Point” (Middle States Geographer, 2010) DVIDS / US Army Corps of Engineers – „Historic Structures, Modern Solutions: Kosciuszko Garden” (2024) Historic Marker Database – Kosciuszko’s Garden (hmdb.org) American Garden History – „Kosciuszko’s Secret 1778 Garden at West Point” (americangardenhistory.blogspot.com) Życie codzienne armii kontynentalnej: Dr. James Thacher, A Military Journal During the American Revolutionary War (1823) – wpisy z 1778-1779 American Battlefield Trust – „Food and Beverage of the Revolutionary War Era” Encyclopedia.com – „Soldiers’ Rations” Washington Crossing Historic Park – „Continental Army Soldiers’ Clothing” American Battlefield Trust – „Washington’s Encampment at Morristown and the Hard Winter of 1779-1780″ Kampania Południowa i Wyścig do Dan: Andrew Waters, To the End of the World: Nathanael Greene, Charles Cornwallis, and the Race to the Dan (Westholme Publishing, 2020) John Buchanan, The Road to Guilford Courthouse (John Wiley & Sons, 1997) Richard K. Showman et al., eds., The Papers of General Nathanael Greene, vol. 7 (UNC Press, 1994) Halifax County Historical Society – „Crossing of the Dan” Agrippa Hull i przyjaźnie: Gary Nash & Graham Hodges, Friends of Liberty (2008) – główne źródło relacji Hull-Kościuszko Bidwell House Museum – „Agrippa Hull and Tadeusz Kosciuszko” (2023) Kamil Janicki, Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa (kontekst polskiej pańszczyzny) Zdrada Arnolda: Nathaniel Philbrick, Valiant Ambition: George Washington, Benedict Arnold, and the Fate of the American Revolution (2016) Testament Kościuszki: Nash & Hodges, Friends of Liberty – najszczegółowsze opracowanie testamentu i roli Jeffersona Monticello / Thomas Jefferson Foundation – biogram Kościuszki i kontekst testamentu Storozynski, The Peasant Prince – rozdział o testamencie Krajobraz i przyroda Hudson Highlands: New York State Department of State – „Hudson Highlands Scenic Area of Statewide Significance” New York Natural Heritage Program – Chestnut Oak Forest Guide; Hemlock-Northern Hardwood Forest Guide Lamont-Doherty Earth Observatory, Columbia University – „Hudson River Estuary Basics” Źródła pierwotne – korespondencja: List Kościuszki do Johna Taylora, 14 września 1778 – za Journal of the American Revolution (allthingsliberty.com); oryginał w kolekcji Gates Papers / New-York Historical Society „najważniejsza pozycja strategiczna w Ameryce” – Washington o West Point, za Kajenckim i Storożynskim „armia w opłakanym stanie” – Greene po przyjeździe do Charlotte, za Showmanem, Papers of Nathanael Greene „jest osobą o wiedzy i zasługach” – Washington do Henry’ego Laurensa, 10 listopada 1777, Founders Online „niedostępny dla niczego poza kozami” – Lord Stirling o terenie Highlands, za Galgano (2010) Dziennik oficera Brygady Parsonsa (styczeń 1778) – za Storożynskim i Kajenckim Anegdota o Hullu w mundurze – Nash & Hodges, Friends of Liberty; powtarzana przez Storożynskiego i Pulę Spotkanie z Małym Żółwiem i odkrycie pistoletu w 1914 – Storożynski, The Peasant Prince; Pula, The Purest Son of Liberty

Jesień 1777. Wzgórza nad rzeką Hudson w stanie Nowy York. 7 tysięcy najlepszych brytyjskich żołnierzy maszeruje na Albany. Jeśli tam dotrą, Ameryka wraca pod koronę. Na ich drodze pozornie nic nie stoi.W tym odcinku zobaczysz, co się dzieje, gdy kompetencja spotyka ignorancję. Gdy jedna zignorowana rada prowadzi do katastrofy, a jedna wysłuchana zmienia losy wojny. I zadasz sobie pytanie: Czy potrafisz budować w ciszy, gdy nikt nie patrzy? To historia o porażce zamienionej w zwycięstwo. O samotności, która nie złamała. I o okopach, które okazały się ważniejsze niż szarże kawalerii. Słuchaj teraz — trzeci rozdział niesamowitej podróży Kościuszki przez Amerykę. Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA ODCINKA: Biografie podstawowe: Alex Storożyński, The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution (2009) Francis C. Kajencki, Thaddeus Kosciuszko: Military Engineer of the American Revolution (South Polonia Press, 1998) Tadeusz Korzon, Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta (1894/1896) Monica Gardner, Kościuszko: A Biography (1920, Project Gutenberg) Miecisław Haiman, Kosciuszko: Leader and Exile (1946) James S. Pula, Thaddeus Kościuszko: The Purest Son of Liberty (Hippocrene Books, 1999) Gary Nash & Graham Hodges, Friends of Liberty: Thomas Jefferson, Tadeusz Kościuszko, and Agrippa Hull (Basic Books, 2008) Źródła pierwotne – korespondencja i dokumenty: George Washington do Henry’ego Laurensa, 10 listopada 1777 (Founders Online: Washington/03-12-02-0185): „Cosieski, I think his name is… is a person of knowledge and merit” Raport Gatesa do Kongresu: „Colonel Kosciuszko chose and entrenched the position” (za Gardnerą i Kajenckim) Gates o Kościuszce – zdanie przypisywane przez Storożyńskiego, Kajenckiego i Pulę: „the great tacticians of the campaign were hills and forests, which a young Polish Engineer was skillful enough to select for my encampment” (oryginał nie zlokalizowany w archiwach cyfrowych) Artykuły i źródła akademiczne: Smithsonian Magazine, marzec 2017 – profil Kościuszki American Battlefield Trust – profile bitew pod Saratogą (battlefields.org) National Park Service – Saratoga National Historical Park Museum of the American Revolution – wirtualny spacer po śladach Kościuszki (amrevmuseum.org) National Museum of the United States Army – biogram Kościuszki (thenmusa.org) Angry Staff Officer (blog) – „Thaddeus Kosciusko: The Polish Engineer You Never Heard of Who Saved America” (2019) Ambasador RP Piotr Wilczek, cytowany za Richmond Times-Dispatch (2018) Monticello / Thomas Jefferson Foundation – biogram Kościuszki Britannica – hasła: Tadeusz Kościuszko, Battles of Saratoga, American Revolution Kontekst historyczny Rewolucji Amerykańskiej: American Battlefield Trust – American Revolution FAQ National Army Museum (UK) – American War of Independence: Outbreak U.S. Department of State, Office of the Historian – „The Declaration of Independence, 1776″ The American Yawp (podręcznik akademicki, open source) – rozdział 5: The American Revolution Cytaty źródłowe: „ziemny fort został zbudowany pod doświadczonym okiem polskiego inżyniera” – American Battlefield Trust „Cosieski, I think his name is…” – Washington do Laurensa, Founders Online „Colonel Kosciuszko chose and entrenched the position” – raport Gatesa do Kongresu „The great tacticians of the campaign were hills and forests…” – Gates, za Storożyńskim/Kajenckim/Pulą „I would say his influence is even more significant than Lafayette” – Alex Storożyński, Smithsonian Magazine „nie zgodził się i ostatecznie nie pozwolił mu zbudować umocnień na Sugar Loaf” – American Battlefield Trust, za St. ClairKajencki o Bemis Heights „Wjechał na wzgórze i zbadał teren…” – Thaddeus Kosciuszko: Military Engineer of the American RevolutionStorożyński o taktyce opóźniania: „Kościuszko ocalił uciekającą armię…” – The Peasant Prince

Co zrobisz, gdy stracisz dosłownie wszystko – w środku oceanu? W tym odcinku Kościuszko opuszcza Europę z marzeniem i… prawie nie dociera do celu. Czeka Cię: Rejs, o którym nie piszą w podręcznikach Plaża, na której zaczyna się prawdziwa historia Spotkanie, które zmieniło losy wojny o niepodległość Ameryki Od zera do pułkownika – w 2 miesiące Myślisz, że Ci w życiu trudno? Posłuchaj tego odcinka. Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA ODCINKA Źródła główne: Alex Storożynski, The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution (2009) – porwanie Sosnowskiej, ucieczka, spotkanie z Franklinem Tadeusz Korzon, Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta (1894/1896) – stanowisko sceptyczne wobec relacji o porwaniu, cytat: „Jest wiele opowiadań o tej miłości…” Monica Gardner, Kościuszko: A Biography (1920, Project Gutenberg) – wersja ataku w domu Gottlieb Mittelberger, Journey to Pennsylvania (1750/1756) – relacja z rejsu transatlantyckiego: warunki na statku, śmierć dzieci, jakość wody i jedzenia Smithsonian Magazine, 2017 – rekonstrukcja spotkania z Franklinem: „Kręcone brązowe włosy młodego mężczyzny…” Źródła uzupełniające: „Nowiny” (gazeta pijarów), 16 kwietnia 1777 – list Kościuszki do Czartoryskiego, jedyne zachowane świadectwo rozbicia statku Hektoen International – artykuł akademicki o warunkach zdrowotnych na statkach XVIII w. Ludwik-Sebastian Mercier, Tableau de Paris – rytm dnia w Paryżu lat 70. XVIII w. William Coxe, Travels in Poland, Russia, Sweden and Denmark – drogi w Rzeczypospolitej Publishers Weekly – recenzja The Peasant Prince, wzmianka o misji Beaumarchais’a USNI Proceedings – ocena skuteczności blokady brytyjskiej 1775–1778 Chronicles of America – opis nabrzeży Filadelfii Encyclopedia of Greater Philadelphia – dźwięki i atmosfera miasta 1776 polishhistory.pl – wywiad ze Storozynskim CiekawostkiHistoryczne.pl – relacja Kościuszki o pierwszych krokach w Ameryce breedshill.org – wersja z listami polecającymi od Lee i Czartoryskiego LRT (Lithuanian Radio and Television) – wersja litewska o tajnym ślubie Cytaty źródłowe: „Wzdłuż przystani leżały masywne…” – Chronicles of America „Synogarlice nie dla wróbli…” – Storożynski, The Peasant Prince, rozdz. 1; potw. prof. P. Ugniewski, dzieje.pl „Trzej mężczyźni, którzy znali Kościuszkę…” – Storożynski, The Peasant Prince, przypis 6 w rozdziale 1 „Jest wiele opowiadań o tej miłości…” – Tadeusz Korzon, Kościuszko „Kilku jeźdźców dogania ich galopem…” / „Zamiast walczyć z ojcem ukochanej…” – Storozżynski, The Peasant Prince, rozdz. 1 „Nie śmiejąc liczyć na zgodę ojca…” – Gardner, Kościuszko: A Biography (1920) „Losy szczęścia dziwnej Opatrzności Bożej zrządziły…” – „Nowiny”, 16 kwietnia 1777 „Smród tak obrzydliwy, że nie sposób go sobie wyobrazić” – Hektoen International, cytujące relacje z epoki „Często bardzo czarna, gęsta i pełna robaków…” – Mittelberger, Journey to Pennsylvania „Przerżnięte czerwonymi robakami i pajęczymi gniazdami” – Mittelberger, Journey to Pennsylvania „Statek jest nieustannie rzucany z boku na bok…” – Mittelberger, Journey to Pennsylvania „Dzieci w wieku od jednego do siedmiu lat…” – Mittelberger, Journey to Pennsylvania „Kręcone brązowe włosy młodego mężczyzny…” – Smithsonian Magazine, 2017 „Kto miałby przeprowadzić taki egzamin…” – Storożynski via NPR

Jak wygladał dzieciństwo i edukacja niezwykłego kadeta Szkoły Rycerskiej, którego koledzy przezywają „Szwedem”? Co robi ten młody szlachcic z Polesia, gdy wraca z Paryża jako najlepiej wykształcony inżynier wojskowy w kraju… który nie potrzebuje już inżynierów wojskowych? Co robi, gdy zakochuje się w córce magnata, który jest jego pracodawcą? I co jej ojciec-hetman mówi mu prosto w oczy, gdy poprosi ją o rękę? Posłuchaj pierwszej części historii człowieka, który zdobywał edukację pomimo zakazu. I który zapłacił za miłość cenę, jakiej nie przewidział. Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA ODCINKA: Alex Storożynski, „Kościuszko, Książę chłopów” (2018) Tadeusz Korzon, Kościuszko: Biografia z dokumentów wysnuta (1894) Monica Gardner, Kościuszko: A Biography (1920, Project Gutenberg) Miecisław Haiman, Kościuszko, Leader and Exile (1946) Kamil Janicki, Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa Aleksander Świętochowski, Historia chłopów polskich William Coxe, Travels in Poland, Russia, Sweden and Denmark Stanisław Staszic, Przestrogi dla Polski (1790) Tadeusz Kościuszko, Memoriał z 1814 r. (rękopis odkryty przez E. Humeniuka, wyd. Kwartalnik Historyczny 1965; tłum. polskie: racjonalista.pl) Ignacy Krasicki, Monachomachia (1778) Hugo Kołłątaj – materiały dot. reformy UJ i KEN Jędrzej Kitowicz, Opis obyczajów za panowania Augusta III (rozdziały o duchowieństwie, literat.ug.edu.pl) Łukasz Kurdybacha, Kuria rzymska wobec Komisji Edukacji Narodowej w latach 1773- 1783 (1949) Stanisław Staszic, Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego (1787) en-academic.com – artykuł biograficzny polishhistory.pl – wywiad ze Storożynskim Muzeum Narodowe w Krakowie – wystawa „Tadeusz Kościuszko: Dobry i waleczny, lecz nieszczęśliwy” Persée.fr – materiały o Jean-Rodolphe Perronet journals.openedition.org/artefact/369 – program École Royale du Génie w Mézières Britannica – Gaspard Monge, Pierwszy rozbiór dzieje.pl – prof. Piotr Ugniewski (UW), prof. Tadeusz Cegielski (budżet Szkoły Rycerskiej) Korespondencja Founders Online, National Archives USA – Jefferson-Kościuszko Gardner 1920 (Czartoryski do Franklina, 1778) Cytaty źródłowe: „Gruchanie kochanków trwać mogło około pięciu miesięcy…” – Tadeusz Korzon, Kościuszko „Polscy chłopi mają wygląd dziki…” – William Coxe, Travels in Poland „Pięć części narodu polskiego…” – Stanisław Staszic, Przestrogi dla Polski „Synogarlice nie dla wróbli…” – potwierdzenie: prof. P. Ugniewski, dzieje.pl „Obalał tyranów, zakładał republiki…” – Kościuszko o Timoleonie (Storożynski) „Nie można mieć nadziei, że zmienią swoje postępowanie…” – Kościuszko, Memoriał 1814, tłum. pol. racjonalista.pl „Duchowieństwo, które łakomstwem skażone…” – Stanisław Staszic, Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego

Czy wyczucie dobrego stylu może być narzędziem władzy? W dzisiejszym odcinku zabiorę Cię do Rzymu za panowania Nerona – świata ociekającego złotem, krwią i absolutnym brakiem gustu. Poznasz historię Gajusza Petroniusza, człowieka, który jako jedyny na dworze tyrana nie posługiwał się strachem, lecz elegancją. Dowiesz się: Dlaczego najpotężniejszy człowiek świata drżał przed opinią swojego „Arbitra”? Co wspólnego ma rzymski esteta z kultową rolą Bogusława Lindy w „Psach”? Jak Petroniusz zamienił własną śmierć w ostatnie, złośliwe arcydzieło wymierzone w cesarza? Dlaczego pieniądze bez smaku robią z nas klaunów, a smak bez pieniędzy – awanturników? To nie jest sucha lekcja historii. To opowieść o tym, jak zachować kontrolę nad własną narracją, gdy świat wokół Ciebie płonie. Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA: Źródła pierwotne Tacyt, „Roczniki” (Annales), Księga XVI, rozdziały 17-20 – główne źródło o życiu i śmierci Petroniusza. Dostępne online w języku angielskim na stronie LacusCurtius (University of Chicago) oraz Poetry in Translation. Pliniusz Starszy, „Historia naturalna”, Księga XXXVII, rozdział 20 – wzmianka o zniszczonym pucharze murryńskim. Petroniusz, „Satyricon” – zachowane fragmenty ksiąg XIV-XVI. Dostępne w polskim przekładzie Mieczysława Brożka (PIW). Źródła cytowane: Opis śmierci Petroniusza: Tacyt, Annales XVI.18-19 Charakterystyka Petroniusza: Tacyt, Annales XVI.18 List do Nerona: Tacyt, Annales XVI.19 Puchar murryński: Pliniusz, Historia Naturalis XXXVII.20 Cytat o Sybilli: Petronius, Satyricon 48.8

Przez lata nagrywania biografii zauważyłem ciekawą prawidłowość. Aleksander Hamilton na Karaibach, Benjamin Franklin w swojej drukarni, Napoleon w Brienne, Washington w Mount Vernon, Churchill w wojskowym namiocie, Truman w Białym Domu, Machiavelli na wygnaniu, Montaigne w swojej wieży, Fryderyk Wielki po bitwie, Jan Karski na studiach, Kościuszko w drodze do Ameryki. Oni wszyscy czytali tę samą książkę. Napisaną przez greckiego kapłana z małego prowincjonalnego miasteczka. Przed dwoma tysiącami lat. Co takiego było w tej księdze, że kształtowała największych przywódców w historii? Dlaczego ludzie, którzy zmieniali świat, wracali do niej raz za razem? I co najważniejsze, dlaczego Ty, szukający własnej transformacji, powinieneś ją dziś otworzyć? Ten odcinek to opowieść: O odkryciu, które połączyło wszystkie biografie, które nagrałem. O instrukcji obsługi wielkości, która przetrwała tysiąclecia. I o tym, jak starożytna mądrość może zmienić Twoje życie teraz. Czasami odpowiedzi na współczesne problemy czekają w bibliotece. Trzeba tylko wiedzieć, gdzie szukać. Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA: Źródła podstawowe: Plutarch – „Żywoty równoległe” (szczególnie wstępy do „Żywota Aleksandra” i „Żywota Demostenesa”) Merle Miller – „Plain Speaking: An Oral Biography of Harry S. Truman”, Berkley Publishing Group, 1974 Ron Chernow – „Alexander Hamilton”, Penguin Books, 2004 Louis Sarkozy – „Napoleon’s Library: The Emperor, His Books and Their Influence on the Napoleonic Era”, 2024 Albert Guerard – „Napoleon I”, Alfred A. Knopf, 1969 Źródła uzupełniające: Timothy Duff – „Plutarch As Moral and Political Educator”, Cambridge University Press, 2023 Rebecca Burgess – „Plutarch’s Gift”, Law & Liberty, 2024 Pierre Hadot – „The Inner Citadel: The Meditations of Marcus Aurelius” The Online Library of Liberty – „Plutarch’s Parallel Lives” (eseje o recepcji w Ameryce) Cytaty źródłowe użyte w odcinku: „Nie piszę historii, lecz życiorysy…” – Plutarch, „Żywot Aleksandra”, wstęp „Mieszkam w małym mieście…” – Plutarch, „Żywot Demostenesa” „Kiedy byłem w polityce…” – Truman w wywiadzie dla Merle’a Millera „Bonaparte, w Tobie nie ma nic nowoczesnego…” – cytat przypisywany Pasquale Paoli „Niech mój syn czyta i rozmyśla nad historią…” – Napoleon, instrukcje dla syna List Machiavellego do Francesco Vettoriego z 10 grudnia 1513 r.

To czwarty i ostatni odcinek z cyklu o człowieku, którego uważam za najbardziej fascynującego bohatera II wojny światowej. Jan Karski – kurier Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holocaustu, człowiek, który w trakcie okupacji przedostał się na Zachód i rozmawiał z Rooseveltem. W poprzednim odcinku poznałeś historię jego wstrząsających doświadczeń w getcie warszawskim i przedsionku obozu zagłady w Izbicy Lubelskiej. Dziś opowiem ci, co stało się potem. I uwierz mi – to, co usłyszysz, jest najbardziej gorzką lekcją o ludzkiej naturze, jaką znam. W tym odcinku: → Przejdziesz z Janem Karskim przez okupowaną Europę – od Warszawy przez Berlin, okupowana Francję, Pireneje do Gibraltaru → Usłyszysz, jak najpotężniejsi ludzie świata reagowali na prawdę o Zagładzie → Zrozumiesz, dlaczego człowiek, który widział piekło, milczał przez 35 lat Ten odcinek jest dla Ciebie, jeśli: → Chcesz zrozumieć granice ludzkiej empatii → Szukasz odpowiedzi na pytanie, czy jeden człowiek może zmienić bieg historii → Wierzysz, że prawda musi być mówiona – nawet jeśli nikt nie chce słuchać Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz(osobiście podziękuję Ci w podcaście) ŹRÓDŁA: Autobiografie i wspomnienia: „Story of a Secret State” – Jan Karski (1944, Houghton Mifflin; wznowienie Georgetown University Press, 2013) – pierwsza autobiografia, bestseller z nakładem ponad 400 000 egzemplarzy „Tajne Państwo” – Jan Karski (1999, Wydawnictwo Znak) – polska wersja rozszerzona i poprawiona przez autora Relacja Karskiego z rozmowy z prezydentem Rooseveltem – archiwum Muzeum Historii Polski (karski.muzhp.pl) Biografie: „Karski: How One Man Tried to Stop the Holocaust” – E. Thomas Wood & Stanisław M. Jankowski (1994, John Wiley & Sons) – przełomowa biografia z przedmową Elie Wiesela „Jan Karski. Jedno życie” – Waldemar Piasecki „Emisariusz Karski” – Maciej Kozłowski Wywiady i nagrania (dostępne online): Wywiad Claude’a Lanzmanna z Karskim (1978) – pełna transkrypcja w Mediatece Muzeum Historii Polski (mediateka.muzhp.pl) oraz w kolekcji USHMM; 39 minut wykorzystanych w filmie „Shoah” (1985), pełne nagranie trwa 8-9 godzin „The Karski Report” –-Claude Lanzmann (2010) – dodatkowy film dokumentalny oparty na niewykorzystanych fragmentach wywiadu Przemówienie na Międzynarodowej Konferencji Wyzwolicieli, październik 1981 Wywiad dla Yad Vashem (1979) – YouTube Źródła instytucjonalne: US Holocaust Memorial Museum – encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/jan-karski Yad Vashem – yadvashem.org/righteous/stories/karski.html Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata – sprawiedliwi.org.pl/en/stories-of-rescue/story-jan-karski-according-latest-research Żydowski Instytut Historyczny – jhi.pl (artykuły o Izbicy i listach pożegnalnych Zygielbojma) Georgetown University Archives – Jan Karski Collection Jan Karski Educational Foundation – jankarski.net Google Arts & Culture – wystawa „Jan Karski: Humanity’s Hero” Listy pożegnalne Szmula Zygielbojma: Żydowski Instytut Historyczny – jhi.pl/en/articles/farewell-letters-from-shmuel-zygielbojm Filmy dokumentalne: „Shoah” – Claude Lanzmann (1985) „The Karski Report” –-Claude Lanzmann (2010) „Remember This: The Lesson of Jan Karski” – film dokumentalny/teatralny z Davidem Strathairnem (2022)

To trzeci odcinek z cyklu o człowieku, którego uważam za najbardziej fascynującego bohatera II wojny światowej. Jan Karski – kurier Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holocaustu, człowiek, który w trakcie okupacji przedostał się na Zachód i rozmawiał z Rooseveltem. W poprzednim odcinku poznałeś historię jego zuchwałej ucieczki ze szpitala w Nowym Sączu, gdzie leżał po próbie samobójczej podjętej, by nie zdradzić towarzyszy pod torturami Gestapo. Dziś opowiem ci, co stało się potem. I uwierz mi – to, co usłyszysz, zmieni Twoje rozumienie ludzkiego okrucieństwa i ludzkiej odwagi. W tym odcinku: → Zobaczysz przedsionek piekła oczami naocznego świadka → Poznasz mechanizmy, które tworzą antysemitów i umożliwiają ludobójstwo → Zrozumiesz, dlaczego świat nie chciał słuchać prawdy o Zagładzie Ten odcinek jest dla Ciebie, jeśli: → Chcesz zrozumieć, jak zwykli ludzie stają się narzędziami zła → Szukasz prawdziwych przykładów moralnej odwagi w obliczu absolutnego horroru → Wierzysz, że pamiętanie historii jest obowiązkiem wobec przyszłych pokoleń Słuchaj teraz i przekonaj się, że jeden człowiek może świadczyć przeciwko całemu systemowi zbrodni – nawet jeśli świat odmawia słuchania. Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA: Autobiografie i wspomnienia: „Story of a Secret State” – Jan Karski (1944, Houghton Mifflin; wznowienie Georgetown University Press, 2013) – pierwsza autobiografia, pisana podczas wojny „Tajne Państwo” – Jan Karski (1999, Wydawnictwo Znak) – polska wersja rozszerzona i poprawiona przez autora „Emisariusz Witold” – Stanisław M. Jankowski (1991, Nowy Jork) – biografia oparta na wywiadach z Karskim Wywiady i nagrania (dostępne online): Wywiad Claude’a Lanzmanna z Karskim (1978) – pełna transkrypcja w Mediatece Muzeum Historii Polski (mediateka.muzhp.pl) oraz w kolekcji USHMM Przemówienie na Międzynarodowej Konferencji Wyzwolicieli, październik 1981 Wywiad dla Yad Vashem (1979) – YouTube: „Jan Karski – Interview at Yad Vashem” Biografie: „Karski: How One Man Tried to Stop the Holocaust” – E. Thomas Wood & Stanisław M. Jankowski (1994, John Wiley & Sons) „Emisariusz Karski” – Maciej Kozłowski (biografia polska) „Jan Karski. Jedno życie” – Waldemar Piasecki Źródła instytucjonalne: US Holocaust Memorial Museum – encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/jan-karski Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata – sprawiedliwi.org.pl/en/stories-of-rescue/story-jan-karski-according-latest-research Google Arts & Culture / Muzeum Historii Polski – wystawa „Jan Karski: Humanity’s Hero” Jan Karski Educational Foundation – jankarski.net Archiwum Georgetown University Warsaw Institute – warsawinstitute.org/jan-karski-emissary-free-world Polskie źródła regionalne: Twojsacz.pl – „28 lipca 1940: Akcja Szpital” Wojennysacz.pl – projekt historyczny „Wojenny Nowy Sącz” Sączopedia – lokalna encyklopedia historyczna

To drugi odcinek z cyklu o człowieku, którego uważam za najbardziej fascynującego bohatera II wojny światowej. Jan Karski – kurier Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holocaustu, człowiek, który w trakcie okupacji wielokrotnie przedostał się na Zachód i rozmawiał z Rooseveltem. W poprzednim odcinku poznałeś historię jego zuchwałego przechytrzenia NKWD, by uniknąć nieznanego losu oficerów i w efekcie egzekucji w Katyniu. Zakończyłem na jego skoku z pędzącego pociągu. Dziś opowiem Ci, co stało się po tym jak nasz bohater uciekł z tego niemieckiego transportu jeńców wojennych w okolicach Kielc. W tym odcinku: → Dowiesz się, jak zwykły człowiek staje się kurierem tajnego państwa → Poznasz metodę zapamiętywania, która pozwalała przenosić setki stron dokumentów w głowie → I zrozumiesz, dlaczego czasem jedynym wyjściem z piekła jest… wybór śmierci Słuchaj teraz i przekonaj się, dlaczego historia Jana Karskiego zmieni Twoje myślenie o sile człowieka. Wesprzyj mój podcast przez postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA: Autobiografie i wspomnienia: „Story of a Secret State” – Jan Karski (1944, Houghton Mifflin; wznowienie Georgetown University Press, 2013) – pierwsza autobiografia, pisana podczas wojny „Tajne Państwo” – Jan Karski (1999, Wydawnictwo Znak) – polska wersja rozszerzona i poprawiona przez autora „Emisariusz Witold” – Stanisław M. Jankowski (1991, Nowy Jork) – biografia oparta na wywiadach z Karskim Wspomnienia Zbigniewa Rysia – „Wspomnienia kuriera” (2013) Wspomnienia Zofii Rysiówny – „Z przeżyć okupacyjnych”, Rocznik Sądecki, tom 9, Nowy Sącz, 1968 Wywiady i nagrania (dostępne online): Wywiad Claude’a Lanzmanna z Karskim (1978) – pełna transkrypcja w Mediatece Muzeum Historii Polski (mediateka.muzhp.pl) oraz w kolekcji USHMM Przemówienie na Międzynarodowej Konferencji Wyzwolicieli, październik 1981 Wywiad dla Yad Vashem (1979) – YouTube: „Jan Karski – Interview at Yad Vashem” Biografie: „Karski: How One Man Tried to Stop the Holocaust” – E. Thomas Wood & Stanisław M. Jankowski (1994, John Wiley & Sons) „Emisariusz Karski” – Maciej Kozłowski (biografia polska) „Jan Karski. Jedno życie” – Waldemar Piasecki Źródła instytucjonalne: US Holocaust Memorial Museum – encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/jan-karski Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata – sprawiedliwi.org.pl/en/stories-of-rescue/story-jan-karski-according-latest-research Google Arts & Culture / Muzeum Historii Polski – wystawa „Jan Karski: Humanity’s Hero” Jan Karski Educational Foundation – jankarski.net Archiwum Georgetown University Warsaw Institute – warsawinstitute.org/jan-karski-emissary-free-world Polskie źródła regionalne: Twojsacz.pl – „28 lipca 1940: Akcja Szpital” Wojennysacz.pl – projekt historyczny „Wojenny Nowy Sącz” Sączopedia – lokalna encyklopedia historyczna

To pierwszy odcinek z cyklu o człowieku, którego uważam za najbardziej fascynującego bohatera II wojny światowej. Jan Karski – kurier Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holocaustu, człowiek, który w trakcie okupacji wielokrotnie przedostał się na Zachód i rozmawiał z Rooseveltem.Ale zanim stał się legendą, musiał przetrwać. W tym odcinku poznasz historię jednej z najbardziej zuchwałych ucieczek II wojny światowej. Odkryjesz technikę, która pozwoliła młodemu oficerowi i dyplomacie oszukać NKWD. I zrozumiesz, jak podejmować decyzje, gdy stawką jest życie. Ten odcinek jest dla Ciebie, jeśli: → Interesujesz się historią Polski i II wojną światową → Szukasz prawdziwych przykładów odwagi i sprytu w ekstremalnych sytuacjach → Chcesz poznać praktyczne lekcje od ludzi, którzy przetrwali najgorsze Słuchaj teraz i przekonaj się, dlaczego historia Jana Karskiego zmieni Twoje myślenie o sile człowieka. Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA: „Story of a Secret State” – Jan Karski (1944, Houghton Mifflin) – pierwsza autobiografia „Jan Karski. Jedno życie” – Waldemar Piasecki (2017, Insignis Media) „Tajne Państwo” – Jan Karski (1999, Wydawnictwo Znak) – polska wersja rozszerzona „Emisariusz” – Maciej Kozłowski (2010, Świat Książki) – biografia „Karski: How One Man Tried to Stop the Holocaust” – E. Thomas Wood & Stanisław M. Jankowski (1994, John Wiley & Sons) Wywiady i Nagrania (dostępne online): Wywiad Claude’a Lanzmanna z Karskim (1978) – fragmenty w filmie „Shoah”, pełne nagranie w Steven Spielberg Jewish Film Archive Wywiad dla Yad Vashem (1979) – YouTube: „Jan Karski – Interview at Yad Vashem” Wywiad dla BBC (1984) – BBC Archives Wywiad dla Radia Wolna Europa (1954) – Archiwum RWE online Dokumenty Archiwalne: Archiwum IPN – teczka BU 0259/531 (zeznania świadków) Instytut Polski w Londynie – raporty kurierskie Karskiego 1940-1943 Holocaust Encyclopedia USHMM – sekcja o Janie Karskim Google Arts & Culture – „Jan Karski: Humanity’s Hero” (wystawa online) Filmy Dokumentalne (YouTube): „Karski i władcy ludzkości” – Claude Lanzmann (1985) „Remember This: The Lesson of Jan Karski” – reż. Derek Goldman (2022)

Hrabia. Pisarz-legenda. Majątek. 13 dzieci. Sława w całej Europie. I każdego wieczora chowa przed sobą sznur. Ten odcinek NIE jest o literaturze. Jest o momencie, gdy osiągasz wszystko, o czym marzyłeś — i nagle zadajesz sobie pytanie: – „Po co to wszystko?” Oparty na „Spowiedzi” Tołstoja — najbardziej brutalnej autobiografii kryzysu egzystencjalnego, jaką kiedykolwiek napisano. Dla każdego, kto czuje, że sukces nie dał mu szczęścia. ŹRÓDŁA: Lew Tołstoj, „Spowiedź” (Исповедь, 1879-1882), tłum. Jacek Baszkiewicz Wiktor Szkłowski, „Lew Tołstoj”, W.A.B., 2008 Antoni Semczuk, „Lew Tołstoj”, Wiedza Powszechna, 1987 Paweł Basiński, „Lew Tołstoj. Ucieczka z raju”, Wydawnictwo Marginesy Zofia Tołstoj, „Pamiętniki”, PWN Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

Odkryj, który bohater powieści "Władca Pierścieni" okazał się ważniejszy niż Frodo, Aragorn czy Gandalf. Ta historia to lekcja o: Samoświadomości i akceptacji własnych granic Odrzuceniu toksycznych ambicji Szczęściu w pracy własnych rąk Porównaniu z „Kandydem” Woltera, które pokazuje, że ta mądrość przenika wieki. Posłuchaj, jak fikcja fantasy uczy prawdziwego życia w XXI wieku Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA CYTATÓW I MATERIAŁÓW Dzieła J.R.R. Tolkiena: • J.R.R. Tolkien, „Powrót Króla” (The Return of the King), 1955 – Księga VI, Rozdział 1: „Wieża Cirith Ungol” – główne cytaty o kuszeniu Sama – Księga VI, Rozdział 2: „Kraina Cienia” – cytat o gwiazdach nad Mordorem – Księga VI, Rozdział 9: „Szare Przystanie” – słowa Froda do Sama, ostatnie zdanie trylogii • J.R.R. Tolkien, „Dwie Wieże” (The Two Towers), 1954 – Księga IV, Rozdział 5 – słowa Faramira o ogrodnikachListy J.R.R. Tolkiena: • „The Letters of J.R.R. Tolkien”, red. Humphrey Carpenter, 1981 – List 131 do Miltona Waldmana (1951) – o Samie jako „głównym bohaterze” (the chief hero), o moralności historii – List 246 do Eileen Elgar (1963) – o charakterze Sama Gamgee Inne źródła: • Voltaire, „Kandyd, czyli Optymizm” (Candide, ou l’Optimisme), 1759 – Zakończenie: „Il faut cultiver notre jardin”

O 3 nad ranem usłyszałem w audiobooku zdanie, które sprawiło, że musiałem wstać z łóżka i je zapisać. Pewnie słyszałeś, że fantasy to „eskapizm”. Tolkien miał na to genialną odpowiedź, która otworzyła mi oczy na filozofię życia ukrytą we „Władcy Pierścieni”. Odkryjesz: Dlaczego audiobook daje ci coś, czego film nie może Czym Pierścień naprawdę nas kusi (nie złem) 3 funkcje fantasy, które odmienią Twoje myślenie Kto naprawdę uratuje świat, jeśli potężni nie mogą tego uczynić Wesprzyj podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA CYTATÓW I MATERIAŁÓW Dzieła J.R.R. Tolkiena: • J.R.R. Tolkien, „Drużyna Pierścienia” (The Fellowship of the Ring), 1954 – Prolog – Księga I, Rozdziały 1, 2, 6 – Księga II, Rozdział 7 • J.R.R. Tolkien, „Dwie Wieże” (The Two Towers), 1954 – Księga III, Rozdział 4 – Księga IV • J.R.R. Tolkien, „Powrót Króla” (The Return of the King), 1955 – Księga VI, Rozdział 1: „Wieża Cirith Ungol” • J.R.R. Tolkien, „O baśniach” (On Fairy-Stories), esej, 1947 Listy J.R.R. Tolkiena: • „The Letters of J.R.R. Tolkien”, red. Humphrey Carpenter, 1981 – List 89 – o eukatastrofie i Zmartwychwstaniu – List 131 do Miltona Waldmana (1951) – o strukturze i znaczeniu utworu – List 184 – o naturze zła i Pierścienia

Amsterdam, 1656. Młody Żyd stoi przed synagogą. Za chwilę usłyszy najsurowszą klątwę w historii swojego narodu. „Przeklęty, gdy wstaje i gdy kładzie się spać…” Ta historia nie jest o kimś przegranym. To historia o człowieku, który stracił rodzinę, wspólnotę i bezpieczeństwo – a mimo to zbudował życie tak wolne, że Albert Einstein nazwał go swoim duchowym przewodnikiem. Poznaj Barucha Spinozę – filozofa, który pokazał, że prawdziwa wolność zaczyna się tam, gdzie kończy się strach przed odrzuceniem. Czy szef Cię nie docenia? Rodzina nie rozumie? System Cię odrzuca? Ta biografia to nie teoria. To praktyczny przewodnik, jak żyć rozumnie i być wolnym, nawet gdy cały świat Cię przeklina. 46 minut, które mogą zmienić Twoje podejście do wykluczenia, samotności i prawdziwej niezależności. Wesprzyj ten podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz Źródła: Steven Nadler, „Spinoza” PIW, (2002) Matthew Stewart, The Courtier and the Heretic: Leibniz, Spinoza, and the Fate of God (2006) Jonathan Israel, Spinoza, Life and Legacy (Oxford University Press, 2023) Stanford Encyclopedia of Philosophy – artykuły o Spinozie Internet Encyclopedia of Philosophy Cytaty źródłowe: „Gdyby nawet zaoferowali mi dziesięć razy tyle…” – Colerus, biografia Spinozy „Przeklęty niech będzie we dnie…” – tekst cheremu z Livro dos Acordos de Nação e Ascamot „Człowiek wolny myśli o śmierci najmniej…” – Etyka, Część IV, Twierdzenie 67 „Błogosławieństwo nie jest nagrodą za cnotę…” – Etyka, Część V „Ultimi barbarorum” – relacja Leibniza o Spinozie „Soczewki, które Żyd z Voorburgu…” – listy Huygensa

Sylwestrowa noc 1502. Czterech najbardziej bezwzględnych wojowników Włoch przekracza bramę miasta… nie wiedząc, że za kilka godzin ucichnie ich oddech . 💀 Kim był 27-letni młodzieniec, który ich tam zaprosił? 🔴 Synem papieża, który zrzucił kardynalską purpurę jak zużytą skórę? ⚔️ Człowiekiem, który odciął głowę byka jednym cięciem miecza? 🎭 Mistrzem „wspaniałego oszustwa”, który nauczył Machiavellego, czym naprawdę jest władza? To nie jest historia o byciu dobrym. To historia o byciu skutecznym. Dowiesz się: ✨ Co to znaczy żyć z motto „Albo Cezar, albo nic” ⚡ Jak przekuć kompleksy w paliwo rakietowe 🧠 Dlaczego bycie „zbyt miłym” prowadzi prosto do katastrofy UWAGA: Ten odcinek zawiera lekcje, których nie znajdziesz w żadnym poradniku coachingowym. Mroczne? Może. Skuteczne? Sprawdź sam. Ale przygotuj się… bo Cesare nie wybaczał słabości. Ani swojej, ani cudzej. 🔗 Wesprzyj podcast: ☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ŹRÓDŁA I BIBLIOGRAFIA Niccolò Machiavelli - "Książę" (Il Principe), rozdziały 7, 8, 13, 17 Niccolò Machiavelli - "Descrizione del modo tenuto dal Duca Valentino nello ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, il Signor Pagolo e il Duca di Gravina Orsini" (1503) Niccolò Machiavelli - "Legazioni" (depesze dyplomatyczne z misji do Cesare Borgii 1502-1503) Johannes Burchard - "Liber Notarum" (dziennik ceremoniarza papieskiego) Francesco Guicciardini - "Storia d'Italia" Biografie Naukowe: Sarah Bradford - "Cesare Borgia: His Life and Times" (1976) Rafael Sabatini - "The Life of Cesare Borgia" Walter Isaacson - "Leonardo da Vinci" (2017) - dla kontekstu współpracy z Leonardem Ivan Cloulas - "The Borgias" (1989) Mary Hollingsworth - "The Borgias: History's Most Notorious Dynasty" (2011) Źródła Cytatów: "najpiękniejszy mężczyzna we Włoszech" - Paolo Capello, ambasador wenecki "wybitny geniusz i czarująca osobowość" - poseł mantueński Boccaccio, 1493 "oczy głęboko osadzone, wężowe spojrzenie" - kronikarz z Urbino "dieta bankrutów" - Machiavelli, depesze dyplomatyczne "bellissimo inganno" - Paolo Giovio o Sinigallii "barbarzyńska scena... usatysfakcjonowani i przerażeni" - Machiavelli, Książę, rozdział 7 "Et nihil fuit" - nabożeństwo upamiętniające 500. rocznicę śmierci, 2007

🏛️ Co się dzieje, gdy starożytna mądrość spotyka nowoczesny minimalizm? ✨ Odkryj filozofię, która łączy: Stoicką akceptację z minimalistyczną prostotą Naukowe badania z praktyką życia Wewnętrzny spokój z zewnętrznym porządkiem 🎯 To nie teoria. To konkretny przewodnik transformacji.Bez motywacyjnych frazesów. Tylko prawda o tym, co zostaje, gdy pozbędziesz się wszystkiego, co zbędne. 💬 Gotowy na paradoks, który zmieni Twoje myślenie? 🔗 Wesprzyj podcast: ☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

🎙️ Nagrywałem ten odcinek spacerując z Luckim po białostockich nieużytkach. Opowiadam w nim: 🇯🇵 O zjawisku, które psychiatrzy dopiero zaczynają rozumieć 🏠 O japońskich młodych ludziach, którzy nie wychodzą z domu latami ❄️ O znajomym milionerze, który celowo śpi zimą na mrozie 💔 I o tym, przez co straciłem związek, karierę i energię do życia Ale odkryłem coś, co brzmi jak szaleństwo. Coś, co kompletnie odwróciło moje myślenie o szczęściu. 🎧 Jeśli Twoje życie zaczyna przypominać klatkę – posłuchaj go. 🔗 Wesprzyj podcast: ☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

Prawdziwa historia o tym, jak jeden cytat z Webera zmienił wszystko w niemieckim kabriolecie – i co to mówi o nas wszystkich. Odkryjesz: 🧠 Mechanizm 7 sekund ✨ Test Goethego 🔬 Fascynujące badania z Princeton, Harvard i Stanford o uprzedzeniach 💡 Sekret Benjamina Franklina w przełamywaniu pierwszych wrażeń 🎯 Jak Abraham Lincoln stawał się widzialny mimo „wyglądu jak strach na wróble” Co usłyszysz: Śmierdzący student, niemiecki ksiądz i Max Weber w kabriolecie Ile osób ma podświadome uprzedzenia (czy Ty też) Co się dzieje w Twoim mózgu w 33 milisekundy od zobaczenia obcej twarzy Co się dzieje z Twoim mózgiem, gdy jesteś życzliwy dla obcych 3 praktyczne narzędzia do natychmiastowego zastosowania 💡 Dla każdego, kto chce: Zrozumieć swoje automatyczne reakcje Budować autentyczne relacje Przestać być więźniem własnych uprzedzeń ⚠️ Uwaga: Ten odcinek zmieni sposób, w jaki patrzysz na każdego napotkanego człowieka – od bezdomnego po prezesa. Czy jesteś gotów zdać Test Goethego? 🪞 👉 Posłuchaj i odkryj, dlaczego kapitał symboliczny Bourdieu działa każdego dnia… 🔗 Wesprzyj mój podcast: ☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Zostań Mecenasem następnego odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

⚠️ Uwaga: Nie opowiadam w nim całej historii głównego bohatera, ani nie zdradzam zakończenia. – bo tego masz doświadczyć sam, po własnej lekturze. Ale obiecuję: to, co usłyszysz, zmieni Twój sposób myślenia o determinacji. Jeśli jednak nie chcesz nic wiedzieć o jej głównym bohaterze, nie słuchaj tego odcinka. 🎧 Co jesteś gotów uczynić, by spełnić swoje marzenia? 🏜️ Historia, która porwie Cię w podróż przez średniowieczną Europę i Persję 🎭 Transformacja, która wymaga… zmiany całej tożsamości ⚡ Determinacja, która przekracza wszystkie granice Co by było, gdybyś musiał stać się kimś zupełnie innym, by zrealizować największe marzenie swojego życia? Gdybyś musiał zmienić imię, religię, język… i ryzykować śmiercią każdego dnia? 📖 To nie jest zwykła recenzja książki. 🔥 To opowieść o tym, czego człowiek może dokonać, gdy pragnienie jest silniejsze niż strach.W tym odcinku odkryjesz: ✨ Jak wygląda prawdziwa transformacja 🗺️ Dlaczego największe przygody zaczynają się tam, gdzie kończy się bezpieczeństwo 💎 Co odróżnia obsesję od pasji… i dlaczego czasem obsesja to błogosławieństwo 🎯 Dla kogo? Dla każdego, kto czuje, że jest gotowy na więcej. Dla tych, którzy szukają czegoś głębszego niż kolejny poradnik. 🔗 Wesprzyj podcast: ☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

Sponsorem dzisiejszego odcinka jest Wydawnictwo Helion S.A., które podarowało mi do przeczytania niezwykłą książkę autorstwa Doroty Jędrasik pt. „Mądrość ciała, odkrywanie harmonii i uwolnienie napięć”. Witajcie w kolejnym odcinku podcastu „Lepiej teraz”, w którym zanurzam się w świat opowieści o ludziach, którzy inspirują i pomagają nam lepiej zrozumieć siebie i świat dookoła. W tym odcinku przeprowadzam wywiad z samą autorką, dzieląc się też moimi osobistymi doświadczeniami z niezwykłą lekturą, która jako pierwsza, znana mi książka terapeutyczna zawiera kody QR prowadzące do filmów z ćwiczeniami. Dorota Jędrasik, psycholog i psychoterapeuta pracująca w nurcie analizy bioenergetycznej, od lat łączy to, co medycyna tradycyjnie rozdziela, czyli umysł i ciało. Jej książka to skarbnica wiedzy i praktycznych wskazówek dla każdego, kto zmaga się z napięciami, bólami lub lękiem i poszukuje głębszego zrozumienia tego, co mówi ciało. Dowiesz się, dlaczego jej pacjenci mówią, że to powinna być lektura obowiązkowa w szkole. Oto kilka pytań, na które znajdziesz odpowiedzi w tym odcinku: Dlaczego samo podejście „myśl pozytywnie” jest niewystarczające w walce z problemami? Jak rozpoznać, gdzie w ciele gnieździ się twój lęk i jakie są jego najczęstsze fizyczne przejawy? W jaki sposób pracować bezpiecznie ze złością, nawet jeśli jesteś kobietą wychowaną w przekonaniu, że to jest „brzydka emocja”? Jaka jest różnica między chwilową przyjemnością a prawdziwą, głęboką radością? Czy trauma może być dziedziczona genetycznie i jak historie poprzednich pokoleń siedzą w naszych ciałach? To wyjątkowa okazja, aby dowiedzieć się, jak w praktyczny sposób odzyskać harmonię, uwolnić napięcia i usłyszeć, co Twoje ciało próbuje Ci przekazać. Posłuchaj, zainspiruj się i zacznij świadomie wykorzystywać mądrość swojego ciała! Książkę możesz kupić, klikając link lub obrazek poniżej: https://sensus.pl/ksiazki/madrosc-ciala-odkrywanie-harmonii-i-uwolnienie-napiec-dorota-jedrasik

🎯 O czym jest ten odcinek? To nie kolejny poradnik „jak manipulować ludźmi” czy „jak wygrywać w grze społecznej”. To mapa przetrwania napisana krwią i łzami przez człowieka, który miał wszelkie powody, by zostać tyranem – ale wybrał inaczej. ⚔️ ➡️🕊️Poznasz starożytny system psychologiczny, który: Pomaga uwolnić się od ciężaru krzywd ⛓️ Przekształca wrogów w nauczycieli 🎭 Pozwala stawiać granice BEZ noszenia jadu w sercu 🛡️ Daje spokój mimo chaosu relacji 🌊 Dla kogo? Jeśli masz dość noszenia w sobie ran po zdradach, jeśli chcesz być silny bez bycia cyniczny, jeśli szukasz praktycznych narzędzi do budowania mądrych relacji – ten odcinek jest dla Ciebie. 🎯🔗 Wesprzyj produkcję kolejnych odcinków: ☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

O czym jest ten odcinek? Zaraza. Wojna. Zdrada najbliższych. Tak wyglądał dzień cesarza Rzymu. Co robił najpotężniejszy człowiek świata, gdy jego życie się waliło? Pisał w dzienniku. Te zapiski – znane dziś jako "Rozmyślania" – to instrukcja przetrwania testowana w ekstremalnych warunkach. W tym odcinku odkryjesz praktyczne techniki stoickie, które możesz zastosować dziś. 🔥 Dla kogo jest ten odcinek? ✅ Czujesz się przytłoczony problemami ✅ Szukasz konkretnych narzędzi, nie teorii ✅ Chcesz prawdziwej odporności psychicznej ✅ Interesujesz się stoicyzmem w praktyce 📚 Co zyskasz? 🛠️ Konkretne techniki do natychmiastowego zastosowania 💡 Zrozumienie "Rozmyślań" jako narzędzia, nie tylko książki ⚡ Sprawdzony system budowania odporności 🔗 Wesprzyj podcast: ☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

🔓 Czy niewolnik może być bardziej wolny niż cesarz? W najnowszym odcinku poznasz niesamowitą historię Epikteta – filozofa, którego nauki zmieniły życie tysięcy ludzi przez ostatnie 2000 lat. Od złamanej nogi w rzymskim pałacu, przez własną szkołę filozofii, aż po… gabinety współczesnych psychoterapeutów! Co odkryjesz w tym odcinku? 👇 ✨ Jak były niewolnik stał się nauczycielem cesarza Marka Aureliusza ⛓️ Dlaczego prawdziwe kajdany nosimy w głowie (i jak się z nich uwolnić) 🧠 Skąd współczesna psychoterapia CBT wzięła swoje fundamenty 💪 Jak admirał Stockdale przetrwał 7 lat tortur dzięki naukom stoika 🎯 3 praktyczne narzędzia stoickie, które zastosujesz już dziś Dla kogo ten odcinek? Jeśli czujesz się uwięziony w pracy, związku czy własnych lękach – ta historia pokaże Ci drogę do wewnętrznej wolności. Epiktet udowodnił, że możesz stracić wszystko, ale nikt nie odbierze Ci władzy nad własnym umysłem. „Ludzi nie niepokoją rzeczy same, lecz sądy o tych rzeczach” – Epiktet ⏱️ Czas: 31 minut ☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

Poznaj Dzika, woja Mieszka Pierwszego z powieści pt. „Dzikowy Skarb” Karola Bunscha. Ten fikcyjny bohater przeszedł drogę od wyjętego spod prawa zbója do poważanego rycerza, nie tracąc przy tym swojej wewnętrznej wolności. W tym odcinku podcastu „Lepiej Teraz” odkryjesz, dlaczego zdecydowałem się nagrać odcinek o tym fikcyjnym bohaterze i jak jego prosta filozofia życia może być unikalnym przewodnikiem po współczesnym świecie, który nieustannie próbuje cię zniewolić. Dowiesz się, dlaczego: Prawdziwa wolność nie zależy od zewnętrznych okoliczności. Szczęście można znaleźć w najprostszych rzeczach. Największa mądrość to powrót do fundamentów, z dala od cyfrowego szumu i abstrakcyjnych trosk. Dla kogo jest ten odcinek? 🎯 Ten odcinek jest przeznaczony dla wszystkich, którzy czują, że życie im umyka, i poszukują autentyczności oraz spokoju. ⏱️ Czas: 27 minut ☕ Jeśli wartość tego odcinka zmieni twoje podejście do wolności, rozważ postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz 🎁 WYPRZEDAŻ – 70% (tylko do końca września!) Po 30 września znikają z sieci moje produkty online: 2 kursy i książka. Kurs „Niezniszczalni” 6 lat praktykowania stoicyzmu. Jak reagować na krytykę, znajdować spokój w chaosie i budować prawdziwą pewność siebie. Sprawdzone na sobie narzędzia. Audiokurs „Jak stworzyć dochodowy podcast” Zdradzam jak tworzę podcast w technicznie minimalistycznym stylu. Książka “Podcaster. Jak zarabiać na podcastach i stać się wolnym człowiekiem” Moja zawodowa autobiografia, połączoną z praktycznymi lekcjami stoicyzmu i tworzenia własnego podcastu. Zostały ostatnie papierowe egzemplarze – Nie przewiduję dodruku! Jeśli chcesz poznać narzędzia, które zmieniły moje życie i życie setek moich klientów: Skorzystaj ze zniżki i wejdź na stronę: https://ideaman.tv/lepiejteraz/

Najpotężniejszy człowiek starożytnego świata stracił prawie wszystkie swoje dzieci.Jego reakcja zachwiała podstawami ludzkiej natury. Trzynaścioro z czternaściorga dzieci Marka Aureliusza zmarło za jego życia. W obliczu tej serii osobistych tragedii, cesarz-filozof nie załamał się. Zamiast tego stworzył system mentalny, który pozwolił mu nie tylko przetrwać, ale stać się jeszcze silniejszym. W finałowej części trylogii o stoickim cesarzu odkryjesz, jak człowiek na szczycie władzy radził sobie z najgłębszym bólem, jaki może dotknąć rodzica. To nie jest teoretyczna filozofia – to konkretne strategie wypracowane w ogniu prawdziwej tragedii. Usłyszysz: Jak Marek przekształcił każdą stratę w źródło wewnętrznej siły Dlaczego codziennie „ćwiczył umieranie” i jak to zmieniło jego życie Jaki system pozwolił mu funkcjonować jako cesarz w czasie osobistego załamania Co napisał w swoim dzienniku po śmierci kolejnego dziecka Jego ostatnie słowa przed własną śmiercią Dla kogo ten odcinek: Osób przechodzących życiowe kryzysy, rodziców borykających się ze stratami, każdego szukającego prawdziwej siły w najtrudniejszych momentach. Historia Marka to dowód, że można zachować godność i sens nawet w obliczu niewyobrażalnego bólu. Praktyczny wymiar: Poznasz konkretne techniki mentalne, które możesz zastosować już dziś – niezależnie od tego, czy mierzysz się ze stratą, kryzysem zawodowym czy egzystencjalnym zwątpieniem. Czy jesteś gotów na ostateczną lekcję od człowieka, który w najciemniejszych chwilach znalazł światło? UWAGA! Odcinek zawiera autentyczne fragmenty z „Rozmyślań” cesarza oraz praktyczne narzędzia do radzenia sobie z życiowymi przeciwnościami. Dodatkowo wzbogaciłem scenariusz o wymyślone przeze mnie dialogi, które nie musiały, ale mogły się odbyć. Opierałem je na podstawie historii przeczytanych w źródłach historycznych. ŹRÓDŁA Pierre Hadot „Wewnętrzna Twierdza” Pierre Grimal „Marek Aureliusz” Donald Robertson „How to Think Like a Roman Emperor” Marek Aureliusz „Rozmyślania„ Epiktet „Diatryby” Donald Robertson „Stoicism and the Art of Happiness” Wesprzyj tworzenie mojego podcastu: https://patronite.pl/PodcastLepiejTeraz https://suppi.pl/lepiejteraz 🎁 WYPRZEDAŻ – 70% (tylko do końca września!) Po 30 września znikają z sieci moje produkty online: 2 kursy i książka. Kurs „Niezniszczalni” 6 lat praktykowania stoicyzmu. Jak reagować na krytykę, znajdować spokój w chaosie i budować prawdziwą pewność siebie. Sprawdzone na sobie narzędzia. Audiokurs „Jak stworzyć dochodowy podcast” Zdradzam jak tworzę podcast w technicznie minimalistycznym stylu. Książka “Podcaster. Jak zarabiać na podcastach i stać się wolnym człowiekiem” Moja zawodowa autobiografia, połączoną z praktycznymi lekcjami stoicyzmu i tworzenia własnego podcastu. Zostały ostatnie papierowe egzemplarze – Nie przewiduję dodruku! Jeśli chcesz poznać narzędzia, które zmieniły moje życie i życie setek moich klientów: Skorzystaj ze zniżki i wejdź na stronę: https://ideaman.tv/lepiejteraz/

Każdy z nas zna smak zdrady. W biznesie, w małżeństwie, w przyjaźni. I każdy z nas staje przed tym samym pytaniem: Jak odpowiedzieć? Ten odcinek jest dla Ciebie, jeśli: Zostałeś zdradzony przez kogoś, komu ufałeś Niszczyłeś własną energię na planowaniu zemsty Chcesz nauczyć się prawdziwej, stoickiej siły Szukasz praktycznych narzędzi do radzenia sobie z konfliktem Pragniesz poznać kolejny rozdział życia Marka Aureliusza. 24 minuty, które zmienią Twoje podejście do każdego konfliktu w życiu. ŹRÓDŁA: Pierre Hadot „Wewnętrzna Twierdza” Pierre Grimal „Marek Aureliusz” Donald Robertson „How to Think Like a Roman Emperor” Marek Aureliusz „Rozmyślania„ Epiktet „Diatryby” Donald Robertson „Stoicism and the Art of Happiness” Wesprzyj tworzenie mojego podcastu: https://patronite.pl/PodcastLepiejTeraz https://suppi.pl/lepiejteraz

Marek Aureliusz – ostatni z Wielkich Cesarzy Rzymu i jedyny władca w historii, zostawił nam swoją najintymniejszą instrukcję: Jak pozostać człowiekiem, mając absolutną władzę. 🔥 W tym odcinku dowiesz się: Jak spał 12-latek z arystokratycznej rodziny Co ćwiczył? Dlaczego filozof na tronie był bardziej skuteczny niż większość współczesnych CEOs. Jaki system mentalny pozwolił mu przetrwać zarazę zabijającą 2000 ludzi dziennie Praktyczne narzędzie „Poranna Twierdza” – 3 minuty, które zmienią cały Twój dzień Jeśli szukasz prawdziwych strategii mentalnych od kogoś, kto je testował w ekstremalnych warunkach… ten odcinek jest dla Ciebie. ŹRÓDŁA Pierre Hadot „Wewnętrzna Twierdza” Pierre Grimal „Marek Aureliusz” Donald Robertson „How to Think Like a Roman Emperor” Marek Aureliusz „Rozmyślania„ Epiktet „Diatryby” Donald Robertson „Stoicism and the Art of Happiness” Wsparcie podcastu: https://patronite.pl/PodcastLepiejTeraz https://suppi.pl/lepiejteraz

Odcinek Specjalny 🎙️ Po 3 tygodniach głębokiego zanurzenia w biografię największego stratega w historii, nadszedł moment syntezy. Nie będzie to kolejna lekcja historii. To praktyczny przewodnik transformacji osobistej przez pryzmat życia człowieka, który z zadłużonego arystokraty stał się władcą znanego świata. Przygotowałem 12 uniwersalnych lekcji – każda poparta konkretnymi przykładami z życia Cezara i współczesnych liderów jak Jobs, Musk czy Bezos. Dla kogo jest ten odcinek? 🎯 Liderów szukających głębszego zrozumienia mechanizmów władzy Menedżerów stojących przed trudnymi decyzjami Przedsiębiorców budujących swoje imperia Każdego, kto czuje, że zasługuje na więcej, ale nie wie, jak to osiągnąć ⏱️ Czas: 34 minuty Źródła historyczne: Gajusz Juliusz Cezar - "Commentarii de Bello Gallico" i "De Bello Civili" Plutarch - "Żywoty równoległe: Cezar" Swetoniusz - "Żywoty Cezarów: Boski Juliusz" Kasjusz Dion - "Historia Rzymu" Appian - "Wojny domowe" Cyceron - "Listy do Attyka" Źródła współczesne: Adrian Goldsworthy - „Życie Giganta” Aleksander Krawczuk - "Gajusz Juliusz Cezar" Mary Beard - "SPQR: Historia starożytnego Rzymu" ☕ Jeśli doceniasz moją pracę nad tym odcinkiem, rozważ postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz 🤝 Dołącz do społeczności patronów Podcastu Lepiej Teraz→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

🏛️ Finał trylogii o największym przywódcy starożytności15 marca, 44 r. p.n.e. Idy Marcowe. Gajusz Juliusz Cezar – najpotężniejszy człowiek znanego świata – ginie od 23 ciosów sztyletu ⚔️ Ale nie wróg go zabija. Robi to Brutus – człowiek, którego kochał jak syna.To praktyczny przewodnik rozpoznawania prawdziwych zdrajców w życiu zawodowym i osobistym 🎯 👥 Dlaczego ludzie, którym ufamy, nas zdradzają? 🧠 Jak psychologia zdrady działa w biznesie i relacjach? ⚡ Jakie sygnały ostrzegawcze wysyłają potencjalni zdrajcy? Konkretne narzędzia z tego odcinka: 🔍 „Test Brutusa” – jak zidentyfikować fałszywych sojuszników ⚠️ Sygnały zdrady – 7 ostrzeżeń, które Cezar zignorował 💼 Anatomia spisku – jak zdrajcy budują koalicje przeciwko liderom 🛡️ Paradoks wybaczania – kiedy łaskawość staje się słabością Dla przedsiębiorców, menedżerów i liderów zespołów 💪 którzy chcą chronić się przed zdradą w biznesie i życiu prywatnym. 🎧 46 minut praktycznej psychologii władzy i zdrady na przykładzie największej zdrady w historii. Źródła historyczne wykorzystane w odcinku: Gajusz Juliusz Cezar – „Commentarii de Bello Civili” (Zapiski o wojnie domowej) Plutarch – „Żywoty równoległe: Cezar” – główne źródło anegdot Swetoniusz – „Żywoty Cezarów: Boski Juliusz” – szczegóły śmierci Kasjusz Dion – „Historia Rzymu” – kontekst polityczny Appian – „Wojny domowe” – opisy bitew Cyceron – „Listy do Attyka” – perspektywa współczesnego Źródła współczesne: Adrian Goldsworthy – „Cezar. Życie Giganta” Mary Beard – „SPQR: Historia starożytnego Rzymu” Aleksander Krawczuk – „Gajusz Juliusz Cezar” LUBISZ MÓJ PODCAST? ☕ Postaw symboliczną kawę na suppi.pl/lepiejteraz – wspomożesz powstanie kolejnych, głębokich analiz życia wielkich postaci.

🏛️ Odkryj sekret człowieka, który z bankruta stał się władcą Europy 🧠 Jak 42-letni zadłużony polityk przechytrzył całą Galię, najechał Brytanię i zbudował imperium? Poznaj mechanizmy myślenia największego stratega starożytności. ⚔️ W tym odcinku dowiesz się: ✅ Dlaczego spryt bije siłę – nawet przy proporcjach 1:15 ✅ Jak zarządzać „z prędkością myśli” ✅ 3 konkretne techniki Cezara dla współczesnego człowieka ✅ Dlaczego jego żołnierze szli za nim na koniec świata🎯 Idealne dla tych, którzy: Chcą przywództwa opartego na mądrości, nie sile Szukają inspiracji do własnej transformacji po 40. Wierzą, że inteligencja pokonuje wszystko 🔥 34 minuty epickiej historii + praktyczne narzędzia do natychmiastowego zastosowania 📚 Źródła i materiały: Aleksander Krawczuk – „Gajusz Juliusz Cezar” Adrian Goldsworthy – „Cezar: Życie giganta” Plutarch – „Żywoty równoległe” (biografia Cezara) Swetoniusz – „Żywoty cezarów” Mary Beard – „SPQR: Historia starożytnego Rzymu” 🎯 Cytaty źródłowe: Historia z Gajuszem Krastinusem – Plutarch, Żywot Cezara, 44 Budowa mostu na Renie – Cezar, De Bello Gallico, IV, 17-19 Lądowanie w Brytanii i aquilifer – Cezar, De Bello Gallico, IV, 25 Śmierć Julii – Plutarch, Żywot Pompejusza, 53 Oblężenie Alezji – Cezar, De Bello Gallico, VII, 69-89 „Alea iacta est” – Swetoniusz, Boski Juliusz, 32 Podoba Ci się mój podcast? ☕ Postaw symboliczną kawę na suppi.pl/lepiejteraz – wspomożesz powstanie kolejnych, głębokich analiz życia wielkich postaci.

🤔Poznaj nieznaną historię młodego Juliusza Cezara Zanim stał się dyktatorem, zanim przekroczył Rubikon, był po prostu… problemowym młodzieńcem z pustymi kieszeniami i wielkimi ambicjami. 🔥 Czego się dowiesz: ✅ Jak zbudować imperium z niczego – mechanizmy, których używał Cezar do transformacji z wygnańca w potęgę ✅ Dlaczego PODNIÓSŁ wartość własnego okupu – i jak ta historia zmieniła jego życie ✅ 5 genialnych strategii młodego Rzymianina, które możesz zastosować już dziś ✅ Co dyktator Sulla zrobił młodemu Cezarowi – i dlaczego jego odpowiedź „NIE” wstrząsnęła Rzymem 📚 Źródła i materiały: Aleksander Krawczuk – „Gajusz Juliusz Cezar” Adrian Goldsworthy – „Cezar: Życie giganta” Plutarch – „Żywoty równoległe” (biografia Cezara) Swetoniusz – „Żywoty cezarów” Mary Beard – „SPQR: Historia starożytnego Rzymu” 🎯 Cytaty źródłowe: „W tym młodzieńcu kryje się wielu Mariuszy” – Plutarch, Życie Cezara, 1.2 Historia z piratami – Plutarch, Życie Cezara, 2.1-4 Corona civica – Swetoniusz, Boski Juliusz, 2 Jeśli te historie Cię inspirują i chcesz więcej takich treści, wesprzyj podcast „Lepiej Teraz” ❤️ 🤝 Dołącz do Kręgu Patronów na Discord→ patronite.pl/podcastlepiejteraz ☕ Postaw kawę → Suppi.pl/lepiejteraz

Czy kiedykolwiek zadawałeś sobie pytanie, dlaczego ludzie czytają setki książek o rozwoju osobistym, a ich życie pozostaje takie samo? Dlaczego kolejne „5 kroków do sukcesu” nie działa, a motywacyjni coachowie obiecują łatwe rozwiązania, które nie przynoszą rezultatów? 🤔 W najnowszym odcinku „Lepiej Teraz” odkryjesz, co kryje się za fenomenem biografii wielkich postaci historycznych. To nie jest przypadek, że wielcy ludzie biznesu, politycy i artyści czytają życiorysy zamiast poradników. To jest celowa strategia rozwoju, którą możesz zastosować już dziś. 🎯Co usłyszysz w tym odcinku: 🔥 Jak jeden wieczór z biografią Cezara może zmienić twoje podejście do własnych problemów bardziej niż miesiące terapii motywacyjnej 💪 Dlaczego kryzys po czterdziestce może być twoją największą szansą na reinwencję – tak jak było w przypadku Machiavellego, Montaigne’a czy Churchilla 🧠 Mechanizmy psychologiczne, które sprawiają, że prawdziwe historie uczą skuteczniej niż wymyślone teorie ⚔️ Jak wielcy ludzie radzili sobie z porażkami, kryzysami i momentami zwątpienia – i jak możesz zastosować ich strategie w swoim życiu Podoba Ci się ten odcinek? ☕ Postaw symboliczną kawę na suppi.pl/lepiejteraz – wspomożesz powstanie kolejnych, głębokich analiz życia wielkich postaci.

Jak z więźnia wojennego stać się bohaterem narodu? 🌟 Czy wyobrażasz sobie, że jedną decyzją możesz zmienić całe swoje życie? Że jeden skok w ciemność może cię wynieść z absolutnego dna na szczyt sławy? W drugiej części fascynującej biografii młodego Winstona Churchilla poznasz historię najbardziej spektakularnej ucieczki w historii wojen burskich. Co Cię czeka w tym odcinku? 🎯 ✅ Dramatyczny moment decyzji – jak 24-letni Churchill postanowił zaryzykować wszystko ✅ 300 mil przez wrogie terytorium – samotna wędrówka bez mapy, znajomości języka i pomocy ✅ Ukrycie 150 stóp pod ziemią – dni spędzone w towarzystwie szczurów w opuszczonej kopalni ✅ Triumfalny powrót – jak więzień stał się bohaterem całego Imperium Brytyjskiego ✅ Pierwsze kroki w parlamencie – początek kariery, która zmieniła historię świata Dlaczego warto posłuchać? 🚀Ta historia to mistrzowska lekcja o tym, jak: Przekształcić porażkę w największy sukces życia Podejmować decyzje w sytuacjach bez wyjścia Budować legendę poprzez autentyczne działanie Wykorzystać kryzys jako trampolinę do wielkości Źródła i materiały 📚 „My Early Life” – Winston Churchill „Hero of the Empire” – Candice Millard „Churchill: A Life” – Martin Gilbert „London to Ladysmith via Pretoria” – Winston Churchill „Young Titan: The Making of Winston Churchill” – Michael Shelden „The Boer War” – Thomas Pakenham „Churchill’s First War” – Con Coughlin Idealny dla mężczyzn po 40, którzy szukają inspiracji do własnej transformacji! 💪 Wesprzyj podcast „Lepiej Teraz” ❤️ Jeśli te historie Cię inspirują i chcesz więcej takich treści: 🔸 Zostań Patronem → patronite.pl/podcastlepiejteraz 🔸 Postaw kawę → Suppi.pl/lepiejteraz Dzięki Twojemu wsparciu mogę tworzyć więcej inspirujących historii o ludziach, którzy zmienili świat – i pokażę Ci, jak możesz zmienić swój! 🌟 📧 Zarezerwuj darmową konsultację: kontakt@lepiejteraz.pl

Czy wiesz, że przyszły premier Wielkiej Brytanii był kiedyś nazywany „społecznym odpadem”? 📚Odkryj nieznane oblicze jednego z największych przywódców w historii!Młody Winston: 👨‍👦 Nigdy nie usłyszał „kocham cię” od własnego ojca 📝 Oblał egzamin wstępny, zostawiając pustą kartkę ⚔️ Uciekał na pole bitwy, bo tam kule były bardziej uczciwe niż rodzina 🏇 Brał udział w ostatniej wielkiej szarży kawalerii w historii Co usłyszysz w tym odcinku? 🎧 ✨ Jak trauma dzieciństwa może stać się paliwem do wielkości 🎖️ Nieznane historie z pól bitew Indii i Sudanu 📖 Sekrety samoedukacji, która zmieniła „nieudacznika” w geniusza 💪 Praktyczne lekcje budowania odporności w trudnych czasach To nie jest kolejna biografia z podręcznika – to intensywna podróż przez momenty, które ukształtowały człowieka, który później powiedział światu: „Nigdy się nie poddawaj”. ŹRÓDŁA: "Churchill: A Life" - Martin Gilbert "My Early Life" - Winston Churchill "Churchill: Walking with Destiny" - Andrew Roberts "The River War" - Winston Churchill "Young Winston" - Richard Holmes National Churchill Museum Archives Churchill Archives Centre, Cambridge International Churchill Society "Hero of the Empire" - Candice Millard "Churchill's First War" - Con Coughlin 💝 Wspieraj niezależny podcast 🎙️ Dołącz do Społeczności Rozwoju! Jeśli te prawdziwe historie transformacji pomagają Ci budować lepszą wersję siebie, zostań Patronem na patronite.pl/podcastlepiejteraz Dzięki Twojemu wsparciu mogę poświęcać czas na odkrywanie i opowiadanie historii ludzi, którzy pokazują nam, jak żyć pełniej i odważniej. Każda złotówka idzie na research, quality content i rozwój podcastu. 📧 Zarezerwuj darmową konsultację: kontakt@lepiejteraz.pl