To Bardziej Skomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem o kwantowej grawitacji, o tym, dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią Einsteina i jak fizycy próbują sprawdzić swoje pomysły. Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią grawitacji Einsteina? Co czarne dziury mówią nam o granicach naszego opisu świata? I jak możemy szukać śladów kwantowej grawitacji w obserwacjach kosmosu? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem, fizykiem teoretycznym zajmującym się kwantową grawitacją i strukturą czasoprzestrzeni. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jak ogólna teoria względności zmieniła nasze rozumienie czasu i przestrzeni? - Co oznacza, że materia wpływa na geometrię czasoprzestrzeni, a geometria na ruch materii? - Jak zasada nieoznaczoności wiąże się z możliwością obserwowania coraz mniejszych obiektów? - Czym jest długość Plancka i czy wyznacza granicę tego, co możemy zaobserwować? - Dlaczego wnętrza czarnych dziur i bardzo wczesny Wszechświat wymagają pełniejszego opisu? - Czy osobliwości oznaczają istnienie nieskończoności w przyrodzie, czy granicę stosowalności teorii? - Z jakimi problemami mierzą się teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja? - Jak można sprawdzać teorie dotyczące skal energii poza zasięgiem naszych eksperymentów? - Czy obserwacje błysków gamma mogą ujawnić zależność prędkości światła od energii? - Dlaczego czas i przestrzeń odgrywają różne role w mechanice kwantowej i ogólnej teorii względności? - Jak sztuczna inteligencja zmienia pracę fizyków i czy trafne przewidywania wystarczą, żeby mówić o zrozumieniu świata? Prof. Jerzy Kowalski-Glikman jest związany z Instytutem Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Narodowym Centrum Badań Jądrowych. Zajmuje się kwantową grawitacją, strukturą czasoprzestrzeni oraz możliwościami sprawdzania modeli teoretycznych za pomocą obserwacji astrofizycznych. Jest również popularyzatorem nauki i autorem tekstów publikowanych w portalu Pulsar. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Kowalski-Glikman Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:59 Jak fizyka rozumie czas i przestrzeń? 00:07:37 Zasada nieoznaczoności i granice pomiaru 00:11:47 Długość Plancka i granice rozdzielczości 00:16:28 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji? 00:20:24 Czarne dziury, osobliwości i początek Wszechświata 00:26:27 Teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja 00:31:19 Poszukiwanie rozpadu protonu i testowanie nowych teorii 00:35:49 Błyski gamma i poszukiwanie śladów kwantowej grawitacji 00:41:47 Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z grawitacją? 00:46:42 Sztuczna inteligencja w pracy fizyka 00:49:27 Czy zrozumiemy teorię stworzoną przez AI? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

W tym odcinku rozmawiam z dr. Marcinem Ryszkiewiczem o ewolucji człowieka i cechach, które uczyniły nas ludźmi. Co uczyniło nas ludźmi? Skąd wzięły się nasz duży mózg, zdolność do współpracy i język? I na ile potrafimy dziś odtworzyć procesy, które ukształtowały nasz gatunek? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Marcinem Ryszkiewiczem, geologiem, ewolucjonistą i popularyzatorem nauki. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: * Kiedy właściwie możemy zacząć mówić o człowieku i dlaczego trudno wskazać jedną wyraźną granicę? * Jakie hipotezy wyjaśniają pojawienie się dwunożności i wyprostowanej postawy? * Co mogło umożliwić rozwój tak kosztownego energetycznie narządu jak ludzki mózg? * Jaką rolę w naszej ewolucji mogły odegrać zmiany diety, wykorzystanie ognia i narzędzia? * Jak ewolucja wykorzystuje istniejące struktury do nowych funkcji? * Jak długie dzieciństwo i zależność od opiekunów mogły wpłynąć na rozwój współpracy? * Dlaczego zaczęliśmy współpracować również z osobami spoza najbliższej rodziny? * Kiedy mógł pojawić się język i co o jego początkach mogą powiedzieć sztuka oraz komunikacja zwierząt? * Co rozwój języka u dzieci może nam powiedzieć o naszych wrodzonych zdolnościach? * Jakie ślady spotkań z neandertalczykami i innymi dawnymi ludźmi zachowały się w naszych genach? * Jak odróżnić dobrze uzasadnioną rekonstrukcję ewolucji od przekonującej opowieści dopasowanej do znanych faktów? Dr Marcin Ryszkiewicz studiował geologię na Uniwersytecie Warszawskim oraz na Uniwersytecie Piotra i Marii Curie w Paryżu. Jest autorem książek poświęconych ewolucji i historii naturalnej, m.in. "Homo sapiens. Meandry ewolucji" oraz "4 miliardy lat. Eseje o ewolucji". Jego teksty ukazywały się m.in. w "Świecie Nauki", "Wiedzy i Życiu" oraz "Polityce". Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Ryszkiewicz Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:03 Kiedy zaczyna się człowiek? 00:05:00 Dlaczego ewolucja człowieka przypomina sieć? 00:07:00 Skąd wzięła się dwunożność? 00:14:15 Życie na drzewach a wyprostowana postawa 00:18:37 Hipoteza "wodnej małpy" 00:26:03 Dlaczego nasz mózg się powiększył? 00:30:57 Ogień, dieta i rozwój mózgu 00:34:00 Jak ewolucja nadaje strukturom nowe funkcje? 00:38:15 Duży mózg, poród i długie dzieciństwo 00:41:37 Opieka nad dziećmi i rozwój współpracy 00:46:08 Od rodziny do plemienia: "my" i "oni" 00:48:28 Kiedy pojawił się język? 00:57:41 Dzieci, gramatyka i wrodzone zdolności językowe 01:03:58 Ludzki język a komunikacja zwierząt 01:11:48 Rekonstrukcja ewolucji czy przekonująca opowieść? 01:14:27 Narzędzia, dawne DNA i spotkania z neandertalczykami 01:22:59 Czy neandertalczycy przetrwali w naszych genach? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą i psychoterapeutą, o tym, jak antydepresanty zmieniają nasz umysł i od czego zależy poprawa w leczeniu depresji. Jak antydepresanty zmieniają umysł? Co dzieje się pomiędzy działaniem leku na mózg a chwilą, w której człowiek zaczyna inaczej myśleć, odczuwać emocje i patrzeć na świat? I dlaczego w procesie poprawy tak duże znaczenie mogą mieć środowisko, relacje oraz nowe doświadczenia? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą, psychoterapeutą i rzecznikiem prasowym Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: * Co wiemy o działaniu leków przeciwdepresyjnych na mózg i jak łączy się ono ze zmianą doświadczenia? * Czy lek może zmieniać przetwarzanie informacji, zanim człowiek świadomie poczuje poprawę? * Na czym polega hipoteza, że antydepresanty otwierają "okno zmiany"? * Jaką rolę w procesie poprawy odgrywają środowisko, relacje, psychoterapia i nowe doświadczenia? * Jak leki wpływają na treść myśli i emocji oraz na nasz stosunek do własnego doświadczenia? * Czy model predykcyjny mózgu może pomóc nam zrozumieć zaburzenia psychiczne i działanie leków? * Dlaczego ten sam lek może działać i być odczuwany inaczej przez różne osoby? * Co potrafimy zauważyć we własnym doświadczeniu, a gdzie zaczyna się interpretacja? * Jak język i diagnoza psychiatryczna wpływają na sposób myślenia o sobie? * Czy mamy dziś kryzys zdrowia psychicznego i jakie znaczenie mają warunki, w których żyjemy? Dr hab. n. med. Sławomir Murawiec przez ponad 15 lat pracował w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Jest autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych, w których łączy biologiczną i psychologiczną perspektywę leczenia zaburzeń psychicznych. Jest również współautorem książki "Od neurobiologii do psychoterapii". O gościu: https://slawomirmurawiec.pl/about/ Artykuły: https://slawomirmurawiec.pl/artykuly/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:10 Co antydepresanty zmieniają w mózgu? 00:05:26 Co pacjent zauważa po rozpoczęciu leczenia? 00:10:02 Mindfulness i granice obserwacji własnego umysłu 00:12:18 Leki, neuroplastyczność i "okno zmiany" 00:14:17 Dlaczego środowisko ma znaczenie? 00:18:00 Jak leki zmieniają przetwarzanie informacji? 00:20:48 Dlaczego poprawa nie jest od razu odczuwalna? 00:23:05 Zmiany w sieciach mózgowych 00:24:58 Mózg, przewidywania i model predykcyjny 00:28:34 Model predykcyjny a psychoza 00:30:15 Dlaczego ten sam lek działa różnie? 00:34:49 Jak pacjenci opisują działanie leków? 00:38:16 Jak diagnoza wpływa na tożsamość? 00:40:41 Depresja, lęk i język diagnozy 00:43:04 Czy mamy kryzys zdrowia psychicznego? 00:47:37 Jak zmieniają się problemy psychiczne? 00:49:24 Kontakt z naturą a zdrowie psychiczne 00:50:39 Sztuczna inteligencja w psychiatrii Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze decyzje nie mają znaczenia? W dzisiejszym, trochę eksperymentalnym odcinku wracam do tematu, który pojawia się w podcaście od samego początku. Najpierw przypominam, dlaczego odrzucam wolną wolę rozumianą jako ostateczne, niezależne autorstwo naszych decyzji. Potem przechodzimy do fragmentów siedmiu wcześniejszych rozmów z naukowcami. Z jednymi się zgadzamy, z innymi dosyć mocno dyskutujemy. Patrzymy na ten sam problem z perspektywy neurobiologii, fizyki, psychologii i filozofii. W odcinku poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czym różni się wolna wola od sprawczości, podejmowania decyzji i samokontroli? - Czy determinizm albo prawdziwa losowość pozwalają nam być niezależnymi autorami własnych wyborów? - Co możemy zauważyć, przyglądając się temu, jak pojawiają się nasze myśli? - Co eksperymenty Libeta mówią o podejmowaniu decyzji i czy rozstrzygają spór o wolną wolę? - Czy świadomość wpływa na nasze działania, czy tylko towarzyszy pracy mózgu? - Czy uprawianie nauki wymaga założenia wolnej woli? - Jak biologia, historia i kultura kształtują nasze wybory? - Czy można odrzucić wolną wolę, zachowując odpowiedzialność i sens działania? - Dlaczego porzucenie tej idei może prowadzić do większego współczucia i akceptacji, zamiast do nihilizmu? Goście odcinka: * dr Paweł Boguszewski: neurobiolog i popularyzator nauki. * prof. Marek Kuś: fizyk teoretyk * prof. Marek Binder: psycholog zajmujący się badaniem świadomości. * prof. Bartosz Brożek: filozof, prawnik i kognitywista. * dr hab. Michał Eckstein: fizyk zajmujący się matematycznymi podstawami teorii fizycznych. * prof. Andrzej Leder: filozof i psychiatra. * prof. Wojciech Glac: neurobiolog i popularyzator wiedzy o mózgu. Zachęcam również do posłuchania pełnych rozmów. Rozdziały: 00:00:00 Wstęp i kilka słów o podcaście 00:03:18 Co rozumiem przez wolną wolę? 00:05:35 Człowiek jako część przyrody 00:07:24 Determinizm, losowość i wolna wola 00:09:55 Skąd bierze się poczucie kontroli? 00:12:14 Czy wybieramy własne myśli? Mały eksperyment 00:15:39 Czy bez wolnej woli wszystko traci sens? 00:17:35 Brak wolnej woli a fatalizm 00:20:38 Współczucie, akceptacja i odpowiedzialność 00:25:26 Paweł Boguszewski: mózg, decyzje i wolna wola 00:32:30 Eksperyment Libeta i opóźnienia w pracy mózgu 00:36:04 Mózg a poczucie "ja" 00:37:48 Odpowiedzialność i ochrona społeczeństwa 00:44:27 Marek Kuś: determinizm, przypadek i "trzecia droga" 00:51:32 Marek Binder: czy świadomość wpływa na decyzje? 00:55:06 Bartosz Brożek: wolna wola i psychologia potoczna 00:58:50 Michał Eckstein: czy nauka potrzebuje wolnej woli? 01:04:11 Andrzej Leder: granice wolności i metafora surfera 01:09:47 Determinizm, nieprzewidywalność i rola obserwatora 01:20:04 Czy musimy żyć tak, jakby wolna wola istniała? 01:21:31 Wojciech Glac: neurony, refleksja i samokontrola 01:32:29 Zmiana zachowania i ryzyko manipulacji 01:34:51 Zakończenie Dajcie znać w komentarzach, czy taka forma Wam się podoba i jaki temat warto zebrać w kolejnej kompilacji. Może emergencja, inteligencja albo świadomość? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

W tym odcinku rozmawiam z fizykiem prof. Teodorem Buchnerem o tym, czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że świat jest fundamentalnie losowy. Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że na najbardziej fundamentalnym poziomie świat jest losowy? Jej równania opisują deterministyczną ewolucję funkcji falowej, ale wyniki pomiarów możemy przewidywać jedynie z określonym prawdopodobieństwem. Czy losowość jest więc częścią samej rzeczywistości, czy może wynika z ograniczeń naszego opisu i niepełnej wiedzy o świecie? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Teodorem Buchnerem, kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych Politechniki Warszawskiej i członkiem Rady Klastra Q, zrzeszającego polskie środowiska naukowe i firmy rozwijające technologie kwantowe. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi istnienia fundamentalnej losowości? Jak pogodzić deterministyczną ewolucję funkcji falowej z probabilistycznym wynikiem pomiaru? - Jaką rolę odgrywają środowisko, szum i dekoherencja oraz czy potrafimy całkowicie odizolować układ kwantowy? - Co nierówności Bella mówią o lokalności, ukrytych zmiennych i niezależności pomiarowej? - Skąd bierze się problem pomiaru i dlaczego istnieje tak wiele interpretacji mechaniki kwantowej? - Czy matematyczny formalizm opisuje rzeczywistość, czy jedynie porządkuje wyniki naszych obserwacji? - Dlaczego na różnych poziomach organizacji potrzebujemy odmiennych opisów i jak łączy się to z emergencją? - Czy świat może być deterministyczny, a jednocześnie pozostawać dla nas nieprzewidywalny ze względu na chaos i złożoność? - Czy sztuczna inteligencja pomoże odkrywać wzorce, których nie potrafimy znaleźć za pomocą tradycyjnych modeli? - Jakie możliwości otwierają dziś czujniki kwantowe, chemia kwantowa i biologia kwantowa? Dr hab. inż. Teodor Buchner, prof. uczelni, jest kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej. W swoich badaniach zajmuje się dynamiką nieliniową, układami złożonymi oraz badaniem organizmów żywych metodami fizyki, w tym analizą rytmu serca, zmienności ciśnienia, oddechu i innych sygnałów biologicznych. Jest również członkiem Rady Klastra Q, działającego na rzecz rozwoju polskiego sektora technologii kwantowych. Profil PW: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Lista-pracownikow/Teodor-Buchner Zakład Fizyki Układów Złożonych: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Badania-i-nauka/Zaklady-naukowe/Zaklad-Fizyki-Ukladow-Zlozonych Klaster Q: https://klasterkwantowy.pl/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:58 Czy świat jest fundamentalnie losowy? 00:05:19 Deterministyczna funkcja falowa i losowy pomiar 00:07:04 Czy można odizolować atom od otoczenia? 00:10:50 Splątanie i granice badanego układu 00:12:28 Dekoherencja i problem izolacji 00:14:08 Nierówności Bella i niezależność pomiarowa 00:14:40 Czy matematyczny opis jest rzeczywistością? 00:18:46 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej 00:20:19 Jak powstała mechanika kwantowa? 00:23:01 Aksjomaty i arbitralne założenia 00:25:39 Dlaczego fizyka nie rozwiązała problemów chemii? 00:31:42 Sztuczna inteligencja, emergencja i poziomy opisu 00:34:42 Losowość, determinizm i nasza bezradność 00:37:03 Czy mechanika kwantowa zabrnęła w ślepy zaułek? 00:37:32 Twierdzenie Poincarégo i strzałka czasu 00:40:31 Chaos i granice przewidywania 00:41:19 Czy AI pomoże nauce odkrywać nowe wzorce? 00:45:39 Pomiar jako oddziaływanie ze światem 00:47:40 Emergentne poziomy opisu 00:50:20 Czy matematyka jest jedynym językiem fizyki? 00:52:29 Przyszłość chemii i biologii kwantowej Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski Michał Kosidło

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej o tym, czy AI rzeczywiście nas rozumie, jak rozpoznaje nasze emocje i preferencje oraz w jaki sposób może wpływać na nasze decyzje. Modele językowe potrafią prowadzić coraz bardziej naturalne rozmowy, rozpoznawać emocjonalny wydźwięk naszych wypowiedzi i dopasowywać odpowiedzi do konkretnego użytkownika. Czy oznacza to jednak, że rzeczywiście rozumieją język i człowieka? A może skuteczne przewidywanie naszych reakcji wystarcza, żeby wpływać na nasze decyzje? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z doktorem Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej, który pełnił funkcję kierownika naukowego projektu PLLuM, czyli polskiego modelu językowego. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy model, który przewiduje kolejne tokeny, może rzeczywiście rozumieć język, tworzyć model świata i rozumować? - Na ile sztuczna inteligencja potrafi rozpoznawać ludzkie emocje i dlaczego tak łatwo przypisujemy jej świadomość, intencje oraz empatię? - Jak personalizacja pozwala modelom przewidywać nasze reakcje i gdzie przebiega granica między dopasowaniem a manipulacją? - Dlaczego potrzebujemy polskich modeli językowych, jak powstał PLLuM i czy własne modele mogą zwiększyć naszą niezależność technologiczną? - Jak sztuczna inteligencja może pomagać osobom z niepełnosprawnościami oraz wspierać analizę danych medycznych? - Czy możemy dopasować AI do ludzkich wartości, ograniczyć halucynacje i ustalić odpowiedzialność za decyzje podejmowane przy pomocy modeli? Dr inż. Jan Kocoń jest adiunktem w Katedrze Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej. W swoich badaniach zajmuje się dużymi modelami językowymi, przetwarzaniem języka naturalnego, personalizacją oraz rozpoznawaniem emocji i subiektywności w języku. Był kierownikiem naukowym projektu PLLuM. Profil PWr: https://ai.pwr.edu.pl/pl/people/jan-kocon Projekt PLLuM: https://pllum.org.pl/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:55 Czy modele językowe rozumieją język? 00:06:25 Model świata i rozumowanie AI 00:09:16 Czy AI rozumie emocje? 00:11:18 Antropomorfizacja i empatia 00:13:20 Korzyści i zagrożenia empatycznych modeli 00:17:23 Personalizacja modeli językowych 00:18:31 Subiektywność i mowa nienawiści 00:24:55 Jak AI modeluje człowieka? 00:28:49 AI jako narzędzie komunikacji 00:31:12 Personalizacja a manipulacja 00:37:39 Dlaczego potrzebujemy polskich modeli? 00:44:13 Jak powstał PLLuM? 00:49:55 Suwerenność technologiczna 00:55:24 Czy Polska może dogonić USA i Chiny? 00:56:02 AI w medycynie 01:00:56 Alignment i wartości 01:05:33 Czy da się kontrolować AI? 01:07:26 Halucynacje i błędy modeli 01:11:23 Odpowiedzialność za decyzje AI Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku rozmawiam z prof. Maciejem Komosińskim o sztucznym życiu, symulacjach ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności i pytaniu, czy sztuczne systemy mogą kiedyś stać się świadome. Czym jest życie i co właściwie musielibyśmy odtworzyć, żeby móc mówić o jego symulacji? Sztuczne życie pozwala spojrzeć na to pytanie z niezwykłej perspektywy, tworząc wirtualne środowiska, w których organizmy mogą ewoluować, adaptować się i konkurować, a z prostych reguł wyłaniają się złożone struktury i zachowania. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o sztucznym życiu z prof. Maciejem Komosińskim z Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej. Rozmawiamy o symulacjach życia, ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności, sztucznej inteligencji, a także o świadomości i granicach naszych sposobów opisywania rzeczywistości. W rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Co właściwie symulujemy, kiedy próbujemy odtworzyć życie i jak definiować organizm w wirtualnym świecie. - Czym różni się ewolucja swobodna od ukierunkowanej, jaką rolę odgrywa funkcja celu oraz gdzie przebiega granica między ewolucją a optymalizacją. - Jak z prostych reguł powstają złożone zachowania, czym jest emergencja i czego mogą nauczyć nas automaty komórkowe. - Na ile dostrzegane wzorce zależą od obserwatora oraz czy sztuczna inteligencja może odkrywać struktury, których sami nie potrafimy zauważyć. - Czy świadomość można opisać formalnie, czym jest "Mappism" i czy symulowany system mógłby posiadać wewnętrzne doświadczenie. --- Materiały i symulacje wspomniane w rozmowie: Framsticks Artificial Life - mobilna symulacja sztucznego życia i ewolucji współtworzona przez prof. Macieja Komosińskiego: Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mooncoder.alife iOS: https://apps.apple.com/us/app/framsticks-artificial-life/id1187400787 Inne interaktywne symulacje: Lenia: https://evolvecode.io/alife/lenia.html Evoloops: https://evolvecode.io/alife/evoloop.html Particle Life: https://sandbox-science.com/particle-life "Zagnieżdżenie" - krótkie opowiadanie SF Macieja Komosińskiego: https://www.framsticks.com/zagniezdzenie --- prof. Maciej Komosiński jest informatykiem związanym z Instytutem Informatyki Politechniki Poznańskiej. Zajmuje się m.in. sztucznym życiem, symulacją, ewolucją, sztuczną inteligencją i złożonymi systemami adaptacyjnymi. Jest współtwórcą projektu Framsticks. Strona: https://www.cs.put.poznan.pl/mkomosinski/ Kanał YouTube: https://www.youtube.com/@Maciej.Komosinski Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Komosi%C5%84ski --- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:51 Co właściwie symulujemy, kiedy symulujemy życie? 00:05:07 Czym jest sztuczne życie? 00:09:33 Ewolucja i funkcja celu 00:14:06 Czego sztuczne życie może nauczyć nas o biologii? 00:19:48 Emergentne zachowania i poziomy opisu 00:28:43 Konwergencja ewolucyjna i powstawanie złożoności 00:34:23 Automaty komórkowe 00:40:29 Uniwersalność obliczeniowa i emergencja 00:45:25 Obserwator, wzorce i granice poznania 00:50:35 Sztuczna inteligencja i procesy ewolucyjne 00:53:23 Memy i ewolucja idei 00:56:31 Sztuczni agenci i symulowane środowiska 01:02:54 AI, której działań sami nie rozumiemy 01:05:00 Trudny problem świadomości 01:06:26 "Mappism" i opis świadomości 01:09:58 "Zagnieżdżenie" i światy wewnątrz światów 01:13:08 Czy symulacja może być świadoma? 01:20:05 Framsticks i ewolucja sztucznych organizmów --- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku rozmawiam z prof. Sebastianem Szybką o ogólnej teorii względności, chaosie, współczesnej kosmologii oraz granicach przewidywania w fizyce. Ogólna teoria względności jest jedną z najlepiej potwierdzonych teorii współczesnej fizyki i stanowi podstawę dzisiejszej kosmologii. Zastosowanie jej do całego Wszechświata wymaga jednak daleko idącej ekstrapolacji, uproszczeń i założeń, których trafność sprawdzamy wraz z coraz dokładniejszymi obserwacjami. Równania Einsteina są przy tym nieliniowe, dlatego opis wielu zjawisk wymaga zastosowania metod numerycznych, a w niektórych układach może pojawić się także chaos deterministyczny. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ogólnej teorii względności i granicach współczesnej kosmologii z dr. hab. Sebastianem Szybką, prof. UJ, fizykiem relatywistą i kosmologiem, kierownikiem Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o napięciu Hubble’a, różnicy między teorią a modelem, zasadzie kosmologicznej, nieliniowości równań Einsteina, falach grawitacyjnych, chaosie deterministycznym, emergencji, ciemnej materii i ciemnej energii, zmianach paradygmatu w fizyce oraz roli sztucznej inteligencji. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy napięcie Hubble’a jest skutkiem błędnej interpretacji obserwacji, niedoskonałości standardowego modelu kosmologicznego, czy może pierwszym śladem fizyki wykraczającej poza teorię Einsteina. - Czym różni się teoria fizyczna od budowanego w jej ramach modelu, jaki jest zakres stosowalności ogólnej teorii względności oraz dlaczego zasada jednorodności Wszechświata przez długi czas była przede wszystkim założeniem. - Dlaczego nieliniowość równań Einsteina wymaga stosowania symulacji komputerowych, jak powstają wzorce fal grawitacyjnych oraz czy możemy wykryć sygnał, którego wcześniej nie przewidzieliśmy. - W jaki sposób chaos deterministyczny pojawia się już w problemie trzech ciał, czy jego opis może zależeć od obserwatora oraz jak z fundamentalnych praw wyłaniają się zjawiska emergentne, takie jak termodynamika czarnych dziur. - Czy ciemna materia i ciemna energia mogą być skutkiem uproszczeń modelu, dlaczego modyfikowanie istniejących równań nie musi prowadzić do głębszego zrozumienia oraz czy sztuczna inteligencja może przewidywać zjawiska fizyczne bez dostarczania nam zrozumiałych praw. --------- dr hab. Sebastian Szybka, prof. UJ, to fizyk relatywista i kosmolog, kierownik Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii oraz kierownik studiów w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się ogólną teorią względności, kosmologią relatywistyczną, nieliniowymi zjawiskami grawitacyjnymi, chaosem, wpływem niejednorodności na modele kosmologiczne oraz fizyką czarnych dziur. Prowadzi również badania numeryczne dotyczące termodynamiki czarnych dziur, w tym problemu trzeciego prawa, którego możliwe naruszenie mogłoby mieć znaczenie dla prób połączenia teorii grawitacji z fizyką kwantową. Strona Obserwatorium Astronomicznego UJ: https://www.oa.uj.edu.pl/oastaff.pl.html Zakład Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii: https://www.oa.uj.edu.pl/departments.pl.html -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:57 Kondycja współczesnej kosmologii i napięcie Hubble’a 00:06:39 Czym różni się teoria od modelu? 00:09:58 Zakres stosowalności teorii Einsteina 00:11:29 Zasada kosmologiczna i jednorodność Wszechświata 00:14:30 Dlaczego kosmologia jest szczególną nauką? 00:16:32 Nieliniowość równań Einsteina 00:19:55 Symulacje czarnych dziur i fale grawitacyjne 00:22:58 Chaos deterministyczny i problem trzech ciał 00:26:20 Redukcja, obliczenia i emergencja 00:28:32 Termodynamika czarnych dziur 00:29:49 Niejednorodności, ciemna materia i ciemna energia 00:36:28 Modyfikacje grawitacji czy zmiana paradygmatu? 00:40:41 Matematyczny obraz Wszechświata 00:43:52 Sztuczna inteligencja: przewidywanie bez zrozumienia 00:48:22 Trzecie prawo termodynamiki czarnych dziur --- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane”. Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Augustyniakiem o poczuciu "ja", granicach naszej sprawczości, akceptacji oraz o tym, czy życie ma sens i w jaki sposób możemy go odnajdywać lub nadawać. Choć na co dzień mamy poczucie, że istnieje w nas trwałe "ja", które podejmuje decyzje i kieruje naszym życiem, bliższe przyjrzenie się temu doświadczeniu szybko komplikuje ten obraz. Nasza tożsamość jest kształtowana przez język, kulturę, relacje społeczne oraz procesy psychiczne, których często nie jesteśmy świadomi. Czy w takim razie "ja" jest czymś trwałym i autonomicznym, czy raczej konstrukcją, która pomaga nam zachować poczucie ciągłości oraz panowania nad zmiennym i nieprzewidywalnym światem? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o poczuciu "ja", sprawczości i sensie życia z Piotrem Augustyniakiem, filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, a także autorem książki "Boga nie ma, jest życie". Rozmawiamy m.in. o tym, w jaki sposób język i kultura kształtują naszą tożsamość, dlaczego utożsamiamy się z własnymi myślami, czy naprawdę kontrolujemy podejmowane decyzje oraz czy możliwe jest doświadczenie rzeczywistości, w którym znika wyraźny podział na "ja" i świat. Zastanawiamy się także nad znaczeniem akceptacji, świadomością własnej śmiertelności oraz tym, czy sens życia można odnaleźć, czy raczej sami próbujemy go swojemu życiu nadać. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Dlaczego poczucie trwałego "ja" można rozumieć jako konstrukt językowy i społeczny oraz jaką rolę odgrywa ono w budowaniu odpowiedzialności, ciągłości i poczucia bezpieczeństwa. - W jakim stopniu nasze pragnienia, przekonania i tożsamość są kształtowane przez kulturę, innych ludzi oraz mechanizm naśladownictwa opisywany przez René Girarda. - Czym może być "źródłowe doświadczenie życia" oraz czy możliwe jest doświadczenie, w którym słabnie podział na poznający podmiot i poznawany świat. - Czy medytacja, uważność lub inna praktyka może pomóc w zauważaniu własnych konstruktów mentalnych oraz dlaczego sztywne metody mogą paradoksalnie wzmacniać poczucie "ja". - Jak pogodzić realną ludzką sprawczość z faktem, że nasze decyzje zależą od nieświadomości, wcześniejszych doświadczeń i procesów, których nie kontrolujemy. - Czym jest radykalna akceptacja w filozofii Nietzschego, jak świadomość śmierci może zmieniać sposób życia oraz dlaczego sens być może nie jest czymś, co odkrywamy, lecz czymś, co sami nadajemy swojej egzystencji. --------- dr hab. Piotr Augustyniak, prof. UEK, jest filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Specjalizuje się w problematyce z pogranicza filozofii człowieka, metafizyki, filozofii religii oraz teorii nowoczesności. W swoich pracach odwołuje się m.in. do Nietzschego, Heideggera, Mistrza Eckharta, Lutra i Platona. Jest autorem książek "Inna boskość", "Istnienie jest Bogiem, ja jest grzechem", "Homo Polacus", "Aporetyczna nieśmiertelność", "Trans" oraz "Jezus Niechrystus". Jego ostatnia książka, "Boga nie ma, jest życie", ukazała się w 2025 roku nakładem wydawnictwa Znak Literanova. Autor podejmuje w niej temat duchowości poza instytucjonalną religią, doświadczenia kairosu oraz możliwości pełniejszego przeżywania skończonego życia. Strona Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie: https://gap.uek.krakow.pl/blog/pracownicy/dr-hab-piotr-augustyniak-prof-uek/ --------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:56 Czym jest poczucie "ja"? 00:02:54 "Ja" jako konstrukt społeczny 00:07:47 Dlaczego utożsamiamy się z myślami? 00:10:21 Jak kultura projektuje naszą tożsamość 00:12:03 Źródłowe doświadczenie życia 00:14:11 Dlaczego nie da się go zdefiniować? 00:18:24 Uważność a doświadczenie bez "ja" 00:22:25 Czy potrzebujemy praktyki? 00:24:18 Czy można tego nauczyć? 00:27:02 Coaching, metody i iluzja kontroli 00:28:55 Czym jest nasza sprawczość? 00:31:35 Czy kontrolujemy własne decyzje? 00:38:41 Radykalna akceptacja życia 00:41:30 Akceptacja a możliwość zmiany 00:42:33 Bycie ku śmierci 00:45:54 Czy życie ma sens? 00:48:08 Życie bez ostatecznego celu 00:51:20 Niezwykłość w zwyczajności 00:53:44 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Agnieszką Pollo o granicach obserwowalnego Wszechświata, o tym, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, oraz o tym, jak astronomia próbuje poznawać rzeczywistość znajdującą się poza zasięgiem naszych teleskopów. Pomimo coraz dokładniejszych teleskopów i rosnącej ilości danych obraz Wszechświata, którym dysponujemy, wciąż pozostaje niepełny. Wynika to nie tylko z ogromnej skali kosmosu, lecz także z ograniczeń naszych instrumentów oraz faktu, że obserwujemy przede wszystkim świecącą materię, podczas gdy rusztowanie wielkoskalowej struktury Wszechświata tworzy głównie niewidoczna ciemna materia. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o granicach obserwacji Wszechświata z prof. Agnieszką Pollo, astrofizyczką, zastępczynią dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o kosmicznej sieci, mapowaniu galaktyk, przesunięciu ku czerwieni, ciemnej materii, napięciach kosmologicznych, modelu Lambda-CDM, galaktykach, których niemal nie widzimy, oraz roli sztucznej inteligencji w analizie danych astronomicznych. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - W jaki sposób z niewielkich zaburzeń gęstości we wczesnym Wszechświecie powstała kosmiczna sieć oraz dlaczego do wyjaśnienia jej struktury potrzebujemy ciemnej materii i ciemnej energii. - Jak astronomowie tworzą trójwymiarowe mapy Wszechświata na podstawie płaskich obrazów nieba, przesunięcia ku czerwieni oraz pomiarów spektroskopowych i fotometrycznych. - W jaki sposób soczewkowanie grawitacyjne pozwala badać niewidoczną materię oraz co napięcia S8 i Hubble’a mogą mówić o ograniczeniach obecnego modelu kosmologicznego. - Dlaczego w ultrafiolecie, świetle widzialnym i podczerwieni możemy zobaczyć inną kosmiczną sieć oraz jak wpływa to na możliwość uprawiania precyzyjnej kosmologii. - Czy sztuczna inteligencja może znaleźć w ogromnych zbiorach danych astronomicznych anomalie, których wcześniej nie potrafiliśmy przewidzieć ani nazwać. --------- prof. dr hab. Agnieszka Pollo to astrofizyczka, zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się kosmologią obserwacyjną, statystyką wielkoskalowej struktury Wszechświata, ewolucją galaktyk, wielowymiarową analizą danych oraz astroinformatyką. Była członkinią komitetu sterującego międzynarodowego przeglądu galaktyk VIPERS, kieruje polskim konsorcjum projektu LSST związanego z Obserwatorium Very C. Rubin oraz polskim udziałem w projekcie POLAR-2. Prowadzone przez nią badania pomagają lepiej zrozumieć rozmieszczenie galaktyk, rozwój kosmicznej sieci oraz ograniczenia wynikające z tego, że znaczną część materii we Wszechświecie możemy badać jedynie pośrednio. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Agnieszka_Pollo Strona NCBJ: https://www.ncbj.gov.pl/index.php/aktualnosci/profesor-agnieszka-pollo-objela-funkcje-zastepcy-dyrektora-ncbj-ds-naukowych ------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:00 Czym jest kosmiczna sieć? 00:03:38 Rozmiar i ewolucja struktury Wszechświata 00:06:05 Ciemna materia i ciemna energia 00:09:56 Jak tworzymy mapę Wszechświata 00:12:13 Przesunięcie ku czerwieni 00:15:44 Pył i granice obserwacji 00:18:24 Spektroskopia a pomiary fotometryczne 00:21:02 Jak mierzymy niewidzialną ciemną materię 00:23:20 Soczewkowanie grawitacyjne 00:26:07 Napięcia S8 i Hubble’a 00:32:33 Dlaczego model Lambda-CDM działa "rozczarowująco dobrze" 00:35:35 Symulacje, galaktyki i ciemna materia 00:38:30 Galaktyki o niskiej jasności powierzchniowej 00:40:11 Czy w różnych zakresach widzimy inną kosmiczną sieć? 00:40:59 Sztuczna inteligencja w astronomii 00:46:21 "Garbage in, garbage out" 00:47:25 Szukanie anomalii i rola ludzkiej percepcji 00:50:13 Czego możemy oczekiwać po nowych obserwacjach? -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Janem Kamińskim o tajemnicach ludzkiego mózgu, ograniczeniach pamięci roboczej oraz o tym, dlaczego nasza rzeczywistość to tak naprawdę kontrolowana halucynacja. Pomimo naszej rosnącej wiedzy o ludzkim mózgu, wciąż kryje on wiele tajemnic, a jego pełne zrozumienie wymaga nieustannych badań. Wynika to oczywiście z ogromnej złożoności tego narządu i potrzeby interdyscyplinarnego podejścia. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ludzkim mózgu z prof. Janem Kamińskim, kierownikiem Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego oraz specjalistą w zakresie neurofizjologii poznawczej i mechanizmów pamięci roboczej badanych na poziomie pojedynczych neuronów. Rozmawiamy m.in. o neuronach, emergentnych właściwościach sieci w mózgu, pamięci roboczej, a także kodowaniu predykcyjnym i roli sztucznej inteligencji w neurobiologii. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Na czym polega unikalność komórek konceptu i jak bada się je za pomocą elektrod wszczepianych bezpośrednio do mózgu. - Jak ograniczona pojemność pamięci roboczej wpływa na naszą wielozadaniowość i dlaczego uwaga działa jak wąskie gardło. - W jaki sposób z pojedynczych neuronów rodzą się emergentne właściwości sieci w ludzkim mózgu. - Dlaczego nasz mózg tak często nas oszukuje i co to ma wspólnego z uwagą oraz ADHD. ---------- prof. Jan Kamiński to neurofizjolog i kierownik Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami pamięci roboczej, kodowaniem informacji oraz aktywnością neuronalną. Prowadzi unikalne w skali kraju rejestracje aktywności pojedynczych neuronów w ludzkim mózgu, współpracując przy inwazyjnych procedurach diagnostycznych pacjentów z lekooporną epilepsją (stereo-EEG) oraz chorobą Parkinsona. To właśnie dzięki ścisłej współpracy z polskimi klinikami neurochirurgicznymi i szpitalami, jego pracownia ma możliwość prowadzenia tych niezwykle rzadkich i skomplikowanych badań. Jego projekty naukowe skupiają się na tzw. komórkach pojęciowych oraz zaangażowaniu układu dopaminergicznego w procesy poznawcze Strona Instytutu:https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurofizjologii-umyslu/ --------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:04 Złożoność pojedynczego neuronu 00:04:16 Kanały potasowe ludzkiego mózgu 00:06:06 Komórki konceptu i Gwiezdne Wojny 00:11:46 Sygnał a szum w badaniach 00:16:04 Badanie neuronów przy epilepsji 00:20:40 Właściwości emergentne i atraktory 00:25:55 Granice pamięci roboczej 00:30:40 Uwaga, świadomość i dopamina 00:33:47 ADHD i mit multitaskingu 00:36:04 Pasmo beta jako nośnik uwagi 00:40:48 Kodowanie predykcyjne 00:46:48 Mózg a halucynacja 00:51:24 Rola AI w neuronauce --------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Czy nasz wszechświat może istnieć we wnętrzu czarnej dziury? Okazuje się, że taka hipoteza może być nie tylko sensowna z matematycznego punktu widzenia, ale dawałaby także przewidywania, które potencjalnie można by przetestować. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. Nikodemem Popławskim, fizykiem teoretycznym z University of New Haven, zajmującym się kosmologią i ogólną teorią względności, a także twórcą modelu, w którym czarne dziury mogą tworzyć wszechświaty po drugiej stronie horyzontu zdarzeń. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jak uwzględnienie kwantowego spinu cząstek i skręcenia czasoprzestrzeni rozwiązuje największy problem ogólnej teorii względności (zapobiegając powstaniu nieskończonej osobliwości). - Na czym dokładnie polega mechanizm Wielkiego Odbicia. Skąd wzięła się potężna masa wszechświata i jak naturalnie wyjaśnić kosmiczną inflację. - Co ten model mówi nam o naturze ciemnej energii oraz dlaczego wokół nas brakuje antymaterii. --------- dr Nikodem Popławski to fizyk teoretyczny pracujący na University of New Haven. W swojej pracy badawczej zajmuje się między innymi kosmologią, ogólną teorią względności oraz teorią grawitacji Einsteina-Cartana. Jest autorem modelu, w którym ekstremalne siły grawitacyjne doprowadzają do gwałtownego odbicia zapadającej się materii wewnątrz czarnej dziury, co generuje narodziny nowego wszechświata. Jego badania oferują naturalne matematyczne wyjaśnienia dla kosmicznej inflacji, strzałki czasu, a także problemu asymetrii materii i antymaterii. Strona: https://www.nikodempoplawski.com/ Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Nikodem_Pop%C5%82awski -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:18 Problem nieskończoności w fizyce 00:03:47 Skręcenie czasoprzestrzeni 00:07:49 Czym jest spin cząstek? 00:11:41 Mechanika Wielkiego Odbicia 00:15:38 Wszechświat za horyzontem zdarzeń 00:17:08 Kształt naszego wszechświata 00:20:23 Hipotetyczna biała dziura 00:23:23 Produkcja masy z próżni 00:25:45 Kosmiczna inflacja z jednego parametru 00:28:45 Entropia i paradoks informacji 00:31:48 Skąd bierze się strzałka czasu? 00:36:41 Fluktuacje termodynamiczne i promieniowanie tła 00:39:37 Weryfikacja modelem satelity Planck 00:45:18 Krytyka modelu i potencjalne luki 00:48:15 Rozmiar elektronu i fizyka w mikroskali 00:54:52 Czy nasz wszechświat się obraca? 01:00:05 Gdzie podziała się antymateria? -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Dlaczego nasze subiektywne doświadczenie wciąż umyka nauce? W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Markiem Pokropskim o świadomości, szukając odpowiedzi na pytania, które od lat definiują granice ludzkiego poznania. Świadomość wciąż stanowi jeden z największych problemów, z jakimi mierzy się współczesna nauka. Z jednej strony jest to zagadnienie całkowicie fundamentalne, bo wszystko, czego możemy w ogóle doświadczyć, jest nierozerwalnie związane ze świadomym stanem. Z drugiej strony nie mamy obecnie dobrej teorii, która tłumaczyłaby, dlaczego w ogóle pojawia się świadome doświadczenie. Jest to moim zdaniem temat niezwykle ważny, dlatego że nie tylko stanowi on ogromną lukę w naszym rozumieniu świata, ale także niesie za sobą ogromne implikacje moralne. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie o świadomości z prof. Markiem Pokropskim. Rozmawiamy o naturze subiektywnych doznań, badaniach nad sztuczną inteligencją, granicach redukcjonizmu, a także o współczesnych teoriach tłumaczących fenomen ludzkiego umysłu. ------- Prof. Marek Pokropski to wykładowca i badacz pracujący na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się fenomenologią, filozofią umysłu oraz kognitywistyką, a także pytaniami o naturę świadomości. Jest autorem prac, w których analizuje procesy poznawcze, strukturę czasu w percepcji oraz ograniczenia ujmowania umysłu wyłącznie jako systemu przetwarzającego informacje, pomagając nam lepiej zrozumieć, co to znaczy być świadomym. Strona UW: https://filozofia.uw.edu.pl/pracownik/marek-pokropski/?homepage -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy 00:01:03 Czym jest świadomość 00:03:14 Język a doświadczenie 00:05:43 Trudny problem świadomości 00:09:28 Świadomość a inteligencja 00:11:34 Znaczenie biologii 00:13:03 Metafora komputera 00:18:36 Jak badać umysł 00:21:40 Granice introspekcji 00:29:11 Redukcjonizm i emergencja 00:35:15 Wolna wola a determinizm 00:42:31 Teorie świadomości 00:45:23 Kontrolowana halucynacja 00:52:56 Korelaty neuronalne 00:57:04 Prawa zwierząt i AI 01:03:27 Testowanie świadomości 01:06:23 Podsumowanie i pożegnanie ------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Jarosław Duda z którym rozmawiam o tym, czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość i jak koncepcja wszechświata blokowego zmienia nasze rozumienie mechaniki kwantowej i natury czasu. Czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość? Okazuje się, że teoria względności Einsteina otwiera drzwi do takiego podejścia, sugerując istnienie wszechświata blokowego, w którym przeszłość, teraźniejszość i przyszłość istnieją jednocześnie. Oczywiście rodzi to kolejne pytania o to, jaki wpływ miałoby to na mechanikę kwantową i postrzeganie przez nas czasu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Jarosławem Dudą z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mój gość specjalizuje się w fizyce teoretycznej i fundamentalnych pytaniach o naturę naszej rzeczywistości. Rozmawiamy zarówno o symetrii czasu w równaniach fizyki, łamaniu nierówności Bella, jak i o tym, jak reguła Borna łączy się z maksymalizacją entropii. Zastanawiamy się też, czy da się wykorzystać te właściwości do stworzenia dwukierunkowych komputerów kwantowych oraz w jaki sposób eksperymenty z opóźnionym wyborem zmieniają nasze widzenie świata. Jako że tematy omawiane w odcinku bywają abstrakcyjne, pod poniższym linkiem znajdziecie prezentację przygotowaną przez dr. Dudę, która ułatwia zrozumienie poruszanych wątków: https://www.dropbox.com/scl/fi/yqbm9uwfc13u7twbxzsv2/entropy-time-arrow.pdf?rlkey=3aevcje1cindljff52a112vmu&dl=0 ---------- Dr Jarosław Duda to informatyk i fizyk związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. Szerzej znany jest jako twórca metody kodowania ANS (Asymmetric Numeral Systems), czyli jednej z najlepszych i najpowszechniej stosowanych metod kompresji danych na całym świecie, wykorzystywanej przez największych gigantów technologicznych, takich jak Google, Meta, Microsoft czy Apple. Obecnie w swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką teoretyczną, w szczególności modelami z retrokauzalnością, termodynamiką, mechaniką kwantową oraz analizą symetrii czasowej. Bada również nowe, topologiczne modele cząstek elementarnych i poszukuje sposobów na praktyczne zastosowanie dwukierunkowej kontroli w informatyce kwantowej. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jaros%C5%82aw_Duda_(informatyk) Strona UJ: https://th.if.uj.edu.pl/~dudaj/ ---------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:31 Czas i wszechświat blokowy 00:04:47 Symetria w czasie i twierdzenie CPT 00:06:36 Asymetria radiacji i entropia 00:12:00 Reguła Borna i utrata informacji 00:19:12 Nierówności Bella i nielokalność 00:23:03 Retrokauzalność w eksperymentach 00:31:00 Wpływ przyszłości a podróże w czasie 00:35:22 Fale grawitacyjne i anomalia w LIGO 00:40:35 Cykliczny wszechświat i wielki kolaps 00:44:28 Kryzys w fizyce i nowe modele 00:48:15 Dwukierunkowe komputery kwantowe --------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nasze wybory są ograniczone, czy to przez prawo, kulturę, biologię naszych organizmów, a także fizykę. Jednak jak daleko sięga to ograniczenie i czy pozostawia miejsce na prawdziwą wolność? Jak w takim wypadku wygląda swoboda podejmowanych decyzji przez całe społeczeństwo? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać między innymi na te tematy z prof. Andrzejem Lederem, filozofem, badaczem kultury i psychoanalitykiem. Jest on autorem głośnej "Prześnionej rewolucji" i jednym z najbardziej wnikliwych obserwatorów naszych społecznych przemian. Rozmawiamy o determinizmie społecznym, ideach, które kształtują nasze myśli i zachowania, ale dyskutujemy także o wolnej woli oraz o przyszłości w niepewnych czasach. ------- Prof. Andrzej Leder to filozof kultury, lekarz psychiatra i psychoanalityk pracujący w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami kształtującymi naszą rzeczywistość, filozofią współczesną oraz psychoanalizą zjawisk społecznych. Koncentruje się na badaniu nieświadomych procesów historycznych i idei, które formatują ludzkie umysły na przestrzeni pokoleń. Jest autorem wielokrotnie nagradzanych książek, takich jak "Prześniona rewolucja", w których analizuje głębokie przemiany tożsamości i kultury, pomagając lepiej zrozumieć to, dlaczego współczesne społeczeństwo funkcjonuje w określony sposób. Strona IFiS: https://ifispan.pl/members/alederifispan-waw-pl/ Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Leder -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy 00:01:00 Czym jest determinizm społeczny 00:02:38 Metafora surfera na fali 00:04:47 Kult cierpienia w polskiej kulturze 00:07:11 Jak język kształtuje myślenie 00:10:02 Czym jest imaginarium społeczne 00:13:23 Poezja romantyczna i narodowe mity 00:15:13 Zderzenie z prawdą o II wojnie światowej 00:17:10 Zagrożenia płynące z politycznych iluzji 00:19:21 Biologia, fizyka i granice wolności 00:22:48 Problem wolnej woli 00:24:31 Demon Laplace'a i teoria chaosu 00:27:03 Mechanika kwantowa a rola obserwatora 00:34:35 Poczucie sprawczości w zdeterminowanym świecie 00:36:20 Szansa na zmianę świadomości i zwrot ludowy 00:38:52 Niestabilne czasy a powrót do tradycji 00:41:18 Media społecznościowe jako nowa rewolucja 00:42:16 Sztuczna inteligencja a manipulacja 00:44:13 Jak przeciwstawić się systemowi 00:46:40 Podsumowanie i pożegnanie -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku o kosmicznej sieci rozmawiam z prof. Wojciechem Hellwingiem - specjalistą od wielkoskalowej struktury Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej. Kosmiczna sieć stanowi jedno z najbardziej tajemniczych i ciekawych zagadnień obecnych w kosmologii. Okazuje się, że Wszechświat tworzy ogromne struktury, które charakteryzują się niezwykłą złożonością. Oczywiście rodzi to pytanie, czy możemy w ogóle badać takie struktury i jak to robić. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z prof. Wojciechem Hellwingiem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Mój gość specjalizuje się w wielkoskalowej strukturze Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej - bada między innymi to, jak za pomocą symulacji komputerowych możemy odtworzyć ewolucję kosmosu. Rozmawiamy zarówno o samej kosmicznej sieci, czym ona jest i co wiemy na temat jej powstania, jak i o tym, jakie narzędzia obliczeniowe możemy stosować do opisywania tak gigantycznych struktur. Zastanawiamy się też, jak wielką rolę w kształtowaniu Wszechświata odgrywa ciemna materia oraz gdzie w tym wszystkim może pomóc nam sztuczna inteligencja. ------- Prof. Wojciech Hellwing to astrofizyk i kosmolog pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą wielkoskalową strukturą Wszechświata, testowaniem teorii grawitacji oraz kosmologią obliczeniową. Koncentruje się na tworzeniu i analizowaniu zaawansowanych symulacji numerycznych, które pozwalają odtworzyć narodziny i ewolucję struktur kosmicznych. Bada również naturę ciemnej materii i ciemnej energii oraz poszukuje sposobów na wykorzystanie nowoczesnych metod statystycznych i uczenia maszynowego do analizy gigantycznych baz danych, jakie dostarczają nam współczesne przeglądy nieba. Strona: https://whellwing.weebly.com/ Profil CFT: https://www.cft.edu.pl/pracownik/whellwing/ -------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 00:54 Kosmiczna sieć 01:26 Parsek i skale 05:22 Struktura sieci 06:18 Ruchy galaktyk 08:21 Powstanie struktur 09:42 Pierwotne fluktuacje 12:54 Kosmiczna inflacja 15:05 Rekombinacja 17:16 Ciemna materia 20:51 Reżim nieliniowy 23:28 Piki akustyczne 28:48 Rodzaje ciemnej materii 32:50 Nowe modele materii 35:10 Poszukiwania cząstek 40:39 Kosmologia precyzyjna 43:04 Limity superkomputerów 45:59 Symulacje komputerowe 58:40 Fizyka podsiatkowa 01:03:59 Uczenie maszynowe 01:06:36 Redukcja danych 01:11:00 Ciemna energia 01:13:00 Symulacje na GPU 01:17:39 AI w nauce -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam o architekturze, barierach i prawdziwym potencjale komputerów kwantowych z prof. Michałem Oszmańcem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Maszyny te wydają się zajmować bardzo specyficzne miejsce w naszym obecnym technologicznym krajobrazie. Z jednej strony obiecują niezwykle dużo, w teorii mogąc rozwiązać problemy, z którymi klasyczne komputery po prostu nie mają szans. Z drugiej strony, pomimo ogromnych oczekiwań, wciąż nie udało się na szerszą skalę wykorzystać ich pełnego potencjału. Mój gość na co dzień zajmuje się informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych, badając, w jakich obszarach mogą one zaoferować realną przewagę. W rozmowie weryfikujemy obecny stan rozwoju tej technologii i zastanawiamy się, jaką rolę w wyścigu kwantowym może odegrać sztuczna inteligencja. -------- Prof. Michał Oszmaniec to fizyk teoretyk pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych. Koncentruje się na analizie algorytmów i badaniu tego, w jakich konkretnych dziedzinach maszyny kwantowe mogą zaoferować realną przewagę (tzw. supremację kwantową) nad najlepszymi klasycznymi superkomputerami. Analizuje również teoretyczne i praktyczne ograniczenia obecnych urządzeń kwantowych oraz poszukuje sposobów na optymalne wykorzystanie ich potencjału pomimo istniejących wciąż barier technologicznych. Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:03 Hype a rzeczywistość 01:48 Algorytm Shora i kryptografia 03:10 Problem dekoherencji 04:34 Kubity fizyczne vs logiczne 09:17 Bramki kwantowe 12:47 Supremacja kwantowa 15:22 Losowe obwody kwantowe 21:05 Granice klasycznych komputerów 25:17 Obliczenia hybrydowe 27:18 Korekcja i mitygacja błędów 31:01 Kwantowe uczenie maszynowe 35:56 Algorytm HHL 39:42 AI a komputery kwantowe 41:20 Jak AI zmienia naukę 47:20 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Michał Kolasa - biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki, z którym rozmawiam o pszczołach, czyli jednych z najbardziej fascynujących stworzeń na Ziemi. Z jednej strony są one absolutnie niezbędne dla przetrwania całego ekosystemu, ale z drugiej stanowią niezwykły przykład organizacji społecznej, tworząc coś, co wielu naukowców nazywa superorganizmem. Rozmawiamy o tym, czy pszczoły tworzą superorganizm, jak komunikują się ze sobą, jak radzą sobie w świecie mocno przekształconym przez człowieka, ale także o ich inteligencji, a nawet o tym, czy posiadają świadomość. Michał Kolasa to doktor nauk biologicznych i biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki - Państwowym Instytucie Badawczym. W swojej pracy badawczej zajmuje się czynnikami, które sprawiają, że wolno żyjące rodziny pszczele przeżywają w środowiskach o różnym stopniu ludzkiej ingerencji (tzw. gradiencie antropogenicznym) - od dzikich lasów po centra miast. Bada ewolucję i zachowania społeczne owadów, mechanizmy ich komunikacji oraz funkcjonowanie roju jako złożonego superorganizmu. -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:20 Pszczeli superorganizm 00:04:18 Komunikacja w ulu 00:06:50 Pszczoły rebeliantki 00:13:33 Ewolucja i eusocjalność 00:20:43 Strategie przetrwania 00:23:04 Różnorodność genetyczna 00:27:36 Umysł pszczół (inteligencja) 00:30:14 Adaptacje klimatyczne 00:33:21 Symbioza i epigenetyka 00:35:41 Pszczoły miejskie 00:38:09 Agresja obronna 00:41:07 Zbiorowe decyzje (inteligencja roju) 00:48:49 Nastroje roju 00:51:48 Świadomość owadów (kognitywistyka) 00:58:48 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Szymczakiem o jednej z największych tajemnic naszego Wszechświata: jak to możliwe, że z banalnie prostych reguł wyłaniają się tak niesamowicie złożone zjawiska? Co więcej, obserwujemy to właściwie wszędzie - od atomów, poprzez układy biologiczne, aż po kosmologię. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o automatach komórkowych, chaosie, emergencji, roli obserwatora, samoorganizacji, a także o sztucznej inteligencji. ------- Piotr Szymczak to profesor fizyki pracujący na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (w Instytucie Fizyki Teoretycznej). W swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką statystyczną, układami złożonymi oraz zjawiskiem formowania się wzorców (tzw. pattern formation). Bada mechanizmy samoorganizacji, dynamikę układów nieliniowych i procesy, w których z prostych oddziaływań wyłaniają się skomplikowane struktury - od procesów geologicznych i fizyki płynów, po zjawiska biologiczne. Profil Wydziału Fizyki UW: https://www.fuw.edu.pl/ ------- Rozdziały: Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Moim dzisiejszym gościem jest fizyk teoretyk, prof. Michał Matuszewski, z którym rozmawiamy o tym, jak fizyka kwantowa i układy neuromorficzne zmienić AI. Sztuczna inteligencja niewątpliwie wkroczyła w nasze życie i obecnie stanowi jeden z najważniejszych tematów - zarówno technologicznych, jak i społecznych. Od strony technologicznej, obecne architektury sprzętowe mierzą się jednak z poważnymi problemami, których rozwiązanie jest niezwykle trudne. Jednym ze sposobów na ominięcie tych barier mogą być badania nad tak zwanymi układami neuromorficznymi. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ten temat z profesorem Michałem Matuszewskim. Rozmawiamy o tym, jak technologie oparte na świetle mogą posłużyć do zbudowania sieci neuronowych i na jakim etapie rozwoju obecnie się znajdują. Poruszamy także wątki dotyczące samej natury inteligencji i tego, czy ma ona charakter czysto obliczeniowy. -------- prof. Michał Matuszewski to polski fizyk teoretyk, pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk związanym także z Centrum Obliczeń Wspomaganych Kwantowo, gdzie w ramach projektu EU Central zajmuje się badaniem sieci neuronowych w kontekście ich optycznych realizacji. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. fizyką materii skondensowanej, optyką nieliniową, a w szczególności właściwościami polarytonów i kondensatów kwantowych. Obecnie bada możliwości wykorzystania układów optycznych (światła) do tworzenia nowatorskich, niezwykle szybkich i energooszczędnych sieci neuronowych. Jego badania leżą na styku fizyki kwantowej, inżynierii materiałowej i sztucznej inteligencji, poszukując sprzętowych rozwiązań dla AI wykraczających poza tradycyjną elektronikę krzemową. Profil CFT PAN: https://www.cft.edu.pl/pracownik/mmatuszewski/ ------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. dr hab. Martą Wrzosek - wybitną mykolożką, pracującą na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Myślę, że grzyby to naprawdę fascynujące organizmy. Pomimo że stanowią jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych grup organizmów na Ziemi, okazuje się, że wciąż wiemy o nich zaskakująco mało. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ich temat z prof. Martą Wrzosek - mykolożką związaną z Wydziałem Biologii oraz Ogrodem Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a także popularyzatorką nauki. Rozmawiamy o mechanizmach działania i złożoności grzybni, koncepcji "internetu lasu" i tym, czy broni się ona naukowo, a także o tym, czy grzyby można uznawać za inteligentne. ------- Prof. dr hab. Marta Wrzosek to polska mykolożka, pracująca na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. ekologią, różnorodnością i ewolucją grzybów, a także ich niezwykle skomplikowanymi interakcjami z innymi organizmami. Jest współzałożycielką i byłą prezeską Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Oprócz pracy stricte naukowej, prof. Wrzosek jest znakomitą popularyzatorką wiedzy o mykologii – m.in. współautorką świetnie przyjętej książki "W czym grzyby są lepsze od ciebie?", w której udowadnia, jak bardzo wyrafinowany i wciąż nieodkryty jest świat tych organizmów. Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Wrzosek https://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marta-wrzosek/ ------- Rozdziały: Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:05 Czym jest grzybnia 00:03:12 Budowa sieci i strzępki 00:06:51 Zmiany ewolucyjne 00:10:37 Komunikacja w grzybni 00:16:10 Sygnały elektryczne 00:23:41 Grzybnia pod mikroskopem 00:27:59 Wzrost strzępek 00:31:16 Internet Lasu 00:42:29 Krytyka Internetu Lasu 00:49:57 Ekonomia wymiany z roślinami 00:56:20 Inteligencja grzybów 00:59:49 Ekologia behawioralna 01:06:13 Zmysły chemiczne 01:09:34 Reakcja na światło 01:15:09 Zachowania emergentne -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest prof. Mateusz Hohol - kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Myślę, że można pokusić się o stwierdzenie, że rozwój matematyki jest jednym z najważniejszych filarów naszego postępu technologicznego, a co za tym idzie - społecznego. Pojawia się tutaj oczywiste pytanie: jak to się dzieje, że nasze mózgi zdolne są do uprawiania matematyki? Jest to fascynujące nie tylko samo w sobie, ale również dlatego, że edukacja matematyczna bardzo silnie koreluje z dobrostanem społecznym i indywidualnym. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym w ogóle jest matematyka z perspektywy naszego umysłu. Zgłębiamy korelaty neuronalne, analizujemy wpływ sztucznej inteligencji, a także rozkładamy na czynniki pierwsze zjawisko lęku przed matematyką, odpowiadając na pytanie, dlaczego walka z nim jest tak kluczowa. -------- Prof. Mateusz Hohol to kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" oraz dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej bada, jak architektura poznawcza naszego mózgu radzi sobie z abstrakcją i matematyką. Obecnie kieruje prestiżowym, finansowanym przez Unię Europejską projektem badawczym, który ma na celu dogłębne zrozumienie mechanizmów lęku przed matematyką. Strona: https://hohol.pl/ The Mathematical Cognition and Learning Lab: https://mcll.uj.edu.pl/ ------- 00:00:00 Wstęp 00:01:28 Wymyślana czy odkrywana? 00:09:46 Ewolucja a liczby w mózgu 00:13:25 Zespół Gerstmanna 00:15:36 Ucieleśnione poznanie 00:23:16 Recykling neuronalny 00:25:52 Mózg matematyka vs mózg amatora 00:30:23 Myślenie abstrakcyjne noworodków 00:34:49 Sztuczna inteligencja 00:40:38 Efekt dystansu numerycznego 00:48:28 AI i dowody komputerowe 00:53:50 Biologia lęku przed matematyką 00:57:58 Blokada pamięci roboczej 01:00:26 Życiowe konsekwencje lęku 01:06:29 Skąd bierze się lęk przed matematyką? 01:11:05 Jak sobie radzić ze stresem? 01:14:23 Mit męskiego umysłu ścisłego 01:16:38 Podsumowanie ------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest dr hab. Michał Eckstein - fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyznam, że dla mnie koncepcje determinizmu i losowości zawsze były niesamowicie ciekawe. Pomijając już nawet sam problem wolnej woli, to pytanie, czy wszystko zawsze ma swoją przyczynę, czy jednak na jakimś fundamentalnym poziomie ujawnia się losowość, zawsze wydawało mi się fascynujące w kontekście zrozumienia naszego świata. Oczywiście mechanika kwantowa rzuca całkowicie nowe światło na ten problem, dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. hab. Michałem Ecksteinem - fizykiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy właśnie o losowości zarówno na poziomie makro, jak i kwantowym, determinizmie, ale także o chaosie, problemie pomiaru, twierdzeniu Bella, a także o wolnej woli. ------- Dr hab. Michał Eckstein to fizyk pracujący obecnie w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej skupia się on na matematycznych i pojęciowych wyzwaniach współczesnej fizyki teoretycznej, ze szczególnym uwzględnieniem mechaniki kwantowej oraz poszukiwania odpowiedzi na to, jak na fundamentalnym poziomie działa nasza rzeczywistość. ------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:08 Losowość w fizyce klasycznej 02:21 Chaos deterministyczny 04:44 Obliczalność w praktyce i teorii 10:22 Losowość w mechanice kwantowej 16:25 Problem pomiaru 20:08 Twierdzenie Bella 31:42 Niezależność pomiarowa 42:41 Czy redukcjonizm ma sens? 49:07 Wolna wola i modele w fizyce ------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest prof. Julian Sienkiewicz - fizyk z Politechniki Warszawskiej, badacz układów złożonych oraz dynamiki społecznej. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że rządzą nami wpływy, których do końca nie rozumiemy. Mam tu na myśli algorytmy mediów społecznościowych, presję grupy, nasze niewidoczne powiązania sieciowe, czy wreszcie szersze normy kulturowe i prawo. Pojawia się tutaj pytanie: jak te siły działają na całe społeczności i czy mamy dobre narzędzia, żeby to trafnie opisywać? Okazuje się, że jednym z podejść może być zastosowanie metod znanych z fizyki. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Julianem Sienkiewiczem, fizykiem z Politechniki Warszawskiej, zajmującym się modelowaniem społeczeństw i opinii oraz sieciami złożonymi. Rozmawiamy właśnie o zachowaniach społecznych i tym, jak możemy je opisywać, ale także o złożoności, emergencji oraz wpływie mediów społecznościowych i sztucznej inteligencji. -------- prof. Julian Sienkiewicz to fizyk z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół układów złożonych, dynamiki opinii publicznej, teorii sieci oraz wykorzystania sztucznej inteligencji. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych badających zachowania systemów makroskopowych, w tym ewolucji opinii w społeczeństwie. Strona: https://jsienkiewicz.pl ------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 00:55 Jak bardzo można zredukować człowieka? 06:46 Wpływ pojedynczych jednostek 08:57 Chaos w modelach 11:28 Przejścia fazowe 14:51 Samoorganizacja 19:47 Emergencja i przyczynowość odgórna 25:59 Redukowalność obliczeniowa 31:34 Wpływ mediów społecznościowych 47:13 Wpływ sztucznej inteligencji ------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest prof. Tomasz Bulik - astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Obraz czasoprzestrzeni wyłaniający się z ogólnej teorii względności jest niewątpliwie jednym z najważniejszych kroków w historii nauki. Okazało się, że o czasie i przestrzeni możemy myśleć jako o jednym bycie, który dodatkowo ulega odkształceniom. Jednak zrozumienie tego, czym jest czasoprzestrzeń, wciąż stanowi ogromne wyzwanie naukowe, jako że nadal nie potrafimy połączyć mechaniki kwantowej z teorią Einsteina. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Tomaszem Bulikiem, astrofizykiem oraz dyrektorem Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmawiamy właśnie o czasoprzestrzeni, falach grawitacyjnych, a także eksperymentach, które mogą pomóc w lepszym zrozumieniu jej natury. ------- Prof. Tomasz Bulik to astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Jest członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk oraz współzałożycielem centrum astrofizyki cząstek AstroCeNT. Brał bezpośredni udział w pierwszej, historycznej detekcji fal grawitacyjnych w ramach międzynarodowej współpracy badawczej wokół detektorów LIGO i VIRGO. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_Bulik Strona OAUW: https://www.astrouw.edu.pl/~tb/ -------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:11 Ogólna teoria względności 03:38 Czym jest czasoprzestrzeń? 11:59 Rozszerzanie się wszechświata 19:27 Modele kosmologiczne 24:26 Fale grawitacyjne 27:05 Układy podwójne 30:56 Czym jest czas? 41:11 Przyszłość fizyki -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Moim dzisiejszym gościem jest prof. Paweł Holas, lekarz psychiatra, profesor na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, certyfikowany terapeuta poznawczo-behawioralny oraz uznany ekspert mindfulness. Pomimo, że wiemy coraz więcej o fizycznym działaniu naszego mózgu, wciąż nie potrafimy odpowiedzieć na absolutnie fundamentalne pytanie: dlaczego z tej plątaniny neuronów w ogóle wyłania się jakiekolwiek świadome doświadczenie? To natomiast rodzi kolejny problem: czy umysł można badać tylko od zewnątrz, czy także od środka? A jeśli tak, to jakie wnioski można wyciągnąć na temat jego natury? W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym z naukowego punktu widzenia jest (i czym nie jest) medytacja i mindfulness, poczuciu "ja", terapii poznawczo-behawioralnej a także psychodelikach. Rozdziały: 00:00 Wstęp 00:55 Błędy w myśleniu o mindfulness 06:00 Utożsamienie z myślami 21:36 Rola nauczyciela 28:03 Iluzja poczucia "ja" 42:36 Terapia poznawczo-behawioralna 51:53 Psychodeliki

W tym odcinku moim gościem jest prof. Dawid Kielak - wybitny matematyk z Oksfordu i laureat prestiżowej Nagrody Whiteheada. Matematyka niewątpliwie stanowi nasze najważniejsze narzędzie do opisywania Wszechświata. Jednak czy to oznacza, że Wszechświat jest matematyczny i czym tak właściwie jest matematyka? Rozmawiamy o tym, czy matematyka jest obliczeniowa, jak sztuczna inteligencja wpływa na pracę matematyków, o teorii grup, związkach z fizyką, emergencji w matematyce, a także o tym, czy matematyka jest wymyślana, czy odkrywana. -------- Prof. Dawid Kielak - polski matematyk, profesor matematyki czystej w Instytucie Matematycznym Uniwersytetu Oksfordzkiego. Jest znany z przełomowych prac w dziedzinie geometrycznej teorii grup. To właśnie on sformułował twierdzenie matematyczne pozwalające na rozpoznanie przestrzeni, które po drobnych modyfikacjach zachowują się jak czasoprzestrzeń w teorii względności Einsteina. W 2022 roku jako pierwszy Polak w historii otrzymał niezwykle prestiżową Whitehead Prize (przyznawaną przez Londyńskie Towarzystwo Matematyczne). W 2023 roku został dodatkowo uhonorowany międzynarodową nagrodą Frontiers of Science Award za badania nad "symetrią wszystkich symetrii". Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dawid_Kielak Oxford: https://people.maths.ox.ac.uk/kielak/ -------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 00:37 Obliczanie a zrozumienie 05:22 AI w matematyce 14:11 Teoria grup 27:26 Topologia a grupy 33:38 Symetrie 36:02 Specyfika 3 i 4 wymiarów 39:39 Emergencja w matematyce 45:34 Czy matematykę odkrywamy czy wymyślamy?

W tym odcinku moim gościem jest prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk i neurobiolog z Instytutu Nenckiego. Myślę, że żyjemy w czasach, w których wszystko staje się danymi, a naukę zdominował paradygmat przetwarzania informacji. Nie inaczej jest z najbardziej skomplikowanym znanym nam narządem we Wszechświecie, czyli ludzkim mózgiem. Próby jego modelowania rodzą jednak fascynujące pytanie: czy nasz umysł to po prostu bardzo złożony algorytm? Z profesorem Wójcikiem rozmawiamy o obliczeniowym podejściu do zrozumienia ludzkiego układu nerwowego, zjawisku emergencji, a także o tym, czego uczy nas sztuczna inteligencja. Na co dzień profesor łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc cyfrowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych. ------- Prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk oraz neurobiolog. Na co dzień kieruje Pracownią Neuroinformatyki w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. W swojej pracy badawczej łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc obliczeniowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Daniel_W%C3%B3jcik Instytut Nenckiego: https://nencki.edu.pl/pl/people/wojcik-daniel/ ------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 00:40 Obliczeniowe podejście 01:34 Czym jest informacja? 03:13 Co robi mózg? 13:02 Problem odwrotny 19:30 Jak testować modele? 29:46 Korelacja a przyczynowość 31:42 Emergencja i synchronizacja 47:12 Sztuczna inteligencja i przyszłość

Czarne dziury i gwiazdy neutronowe to miejsca, w których znana nam fizyka po prostu przestaje działać. Jednak okazuje się, że nie pozostajemy całkiem bezradni i dzięki nowym technologiom, takim jak sztuczna inteligencja, możemy coraz lepiej badać te tajemnicze obiekty. O tym, jak algorytmy pomagają nam dziś "słyszeć" zmarszczki czasoprzestrzeni, czym są gwiazdy neutronowe i czarne dziury oraz jak używana jest sztuczna inteligencja, rozmawiam z profesorem Michałem Bejgerem, astrofizykiem z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk. --------- W TYM ODCINKU ZGŁĘBIAMY NASTĘPUJĄCE TEMATY: - Czym dokładnie jest gwiazda neutronowa i dlaczego materia w jej wnętrzu łamie nasze wyobrażenia o fizyce? - Gdzie leży ostateczna granica grawitacji pomiędzy zapadnięciem się gwiazdy a powstaniem czarnej dziury? - W jaki sposób sieci neuronowe i sztuczna inteligencja pomagają naukowcom modelować zderzenia najcięższych obiektów we Wszechświecie? ---------- Prof. Michał Bejger to astrofizyk i badacz związany z Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN) w Warszawie. Jego praca naukowa skupia się na badaniu ekstremalnie gęstej materii we wnętrzach gwiazd neutronowych oraz na astrofizyce fal grawitacyjnych. Jest wieloletnim członkiem międzynarodowego zespołu badawczego Virgo (ściśle współpracującego z amerykańskim LIGO), który nasłuchuje zaburzeń czasoprzestrzeni z najdalszych zakątków kosmosu. W swoich badaniach z sukcesami łączy klasyczną astrofizykę z najnowszymi metodami analizy danych, wykorzystując do tego uczenie maszynowe i algorytmy sztucznej inteligencji. Strona CAMK: https://www.camk.edu.pl/pl/staff/bejger/ -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:37 Czym są gwiazdy neutronowe? 00:07:21 Z czego zbudowane są gwiazdy neutronowe? 00:17:05 Hipotezy i modele 00:25:54 Czarne dziury 00:37:19 Fale grawitacyjne 00:45:10 Sztuczna inteligencja w badaniach 01:03:36 Przyszłość badań ------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Świadomość stanowi jedną z najbardziej fascynujących ale wciąż nierozwiązanych zagadek, z jakimi przyszło nam się mierzyć. Jednak to, że współczesna nauka nie potrafi jeszcze ostatecznie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego świadomość w ogóle się pojawia, nie oznacza, że nie możemy badać jej mechanizmów. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Markiem Binderem zarówno o trudnym problemie świadomości, jak i o neuronalnych korelatach, badaniach nad pacjentami w śpiączce, psychodelikach, czasowej strukturze naszych doświadczeń oraz wiodących hipotezach. -------- Marek Binder jest profesorem w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz kluczowym członkiem zespołu badawczego C-Lab. Jego praca naukowa koncentruje się na poszukiwaniu neuronalnych korelatów świadomości, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad pacjentami z zaburzeniami świadomości (np. w stanie wegetatywnym) oraz analizie czasowej struktury percepcji. Udziela się także jako popularyzator nauki. Profil UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/marek-binder ------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:11 Czym jest świadomość i trudny problem 05:34 Neuronalne korelaty świadomości 10:07 Świadomość w śpiączce 22:31 Kiedy znika świadomość? 25:13 Świadomość u zwierząt 28:47 Czy świadomość potrzebuje "ja"? 31:24 Psychodeliki i problem języka 36:23 Struktura czasowa świadomości 43:05 Dyskretna a ciągła świadomość 44:43 Epifenomen i wolna wola 47:45 Przyszłość badań i panpsychizm ------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Sztuczna inteligencja to potencjalnie najbardziej rewolucyjna technologia, z jaką przyszło nam się mierzyć, a jej konsekwencje są właściwie niemożliwe do przewidzenia. To oczywiście sprawia, że jej zrozumienie staje się niezwykle istotne społecznie. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Sankowskim nie tylko o samej technologii i najczęstszych nieporozumieniach, ale także o jej wpływie na gospodarkę, naukę, dalszym rozwoju i roli, jaką w tym wszystkim może odegrać Polska. -------- Piotr Sankowski jest profesorem na Uniwersytecie Warszawskim oraz dyrektorem Instytutu IDEAS, gdzie odpowiada za strategiczny rozwój polskiej sztucznej inteligencji. Jest ekspertem w dziedzinie algorytmiki, który zdobył aż cztery prestiżowe europejskie granty ERC. Jego wiedzę i kompetencje doceniono niedawno także na arenie globalnej, powołując go do panelu doradczego ONZ ds. sztucznej inteligencji. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Sankowski -------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:08 Największe nieporozumienie AI 02:58 Rozumienie systemów AI 13:07 Wpływ AI na gospodarkę 19:51 Ryzyka i bezpieczeństwo 25:54 Międzynarodowa współpraca? 28:28 Wpływ Polski 34:34 Zagrożenia i szanse 42:24 Wpływ na naukę -------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Myślę, że wszyscy wiemy, czym jest kryształ w przestrzeni. To regularna struktura, w której atomy układają się w powtarzalne wzory. Ale czy materia może krystalizować w czasie? I co to by w ogóle znaczyło? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Krzysztofem Sachą właśnie o kryształach czasowych, czyli nowym stanie materii, który krystalizuje w wymiarze czasowym, a nie przestrzennym. Rozmawiamy zarówno o samym zjawisku, jak i o jego zastosowaniach w technologii. Okazuje się, że takie kryształy można wykorzystać nie tylko do odtworzenia fizyki ciała stałego, właśnie w wymiarze czasowym, ale także potencjalnie użyć w komputerach kwantowych. --------- Krzysztof Sacha jest profesorem fizyki w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jako jeden z pionierów badań nad kryształami czasowymi na świecie, zaproponował koncepcję ich realizacji w układach okresowo napędzanych, otwierając drogę do eksperymentów. Jest autorem pierwszej monografii naukowej poświęconej w całości temu zagadnieniu oraz licznych prac w tej tematyce. Profil UJ: https://chaos.if.uj.edu.pl/~sacha/ ---------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:16 Czym są kryształy czasowe? 13:58 Energia w kryształach czasowych 18:17 Spontaniczne łamanie symetrii 29:46 Stabilność kryształów czasowych 32:25 Jak duże mogą być kryształy czasowe? 35:47 Timetronics 41:37 Fizyka ciała stałego w wymiarze czasowym 54:15 Komputery kwantowe 58:28 Przyczyny samoorganizacji --------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Pytanie o to, czy życie mogło powstać nie tylko na Ziemi, ale także na innych planetach, jest jednym z najciekawszych wyzwań naukowych. Żeby mu sprostać, musimy pokonać nie tylko bariery technologiczne, ale także zrozumieć, jakie procesy w ogóle możemy nazywać życiem i jakie warunki muszą zaistnieć, aby mogło się ono utrzymać. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Januszem Pętkowskim właśnie o tym, czym jest życie i dlaczego chmury Wenus mogą być potencjalnym miejscem poszukiwań w Układzie Słonecznym. Rozmawiamy zarówno o procesach charakterystycznych dla życia na Ziemi, jak i o tym, jak mogłyby one wyglądać w warunkach innych niż ziemskie. Poruszamy temat fosfiny, która na Ziemi występuje tylko jako produkt uboczny metabolizmu organizmów żywych lub w produkcji przemysłowej, a której sygnał został wykryty na Wenus. Mówimy także o misjach kosmicznych, które mogą pozwolić na dokonanie dokładniejszych obserwacji. -------- Dr Janusz Pętkowski jest astrobiologiem związanym z Politechniką Wrocławską oraz MIT, a jego praca naukowa koncentruje się na poszukiwaniu śladów życia pozaziemskiego. Obecnie pełni także funkcję zastępcy kierownika naukowego w projekcie Morning Star Missions, czyli inicjatywie realizującej prywatne misje kosmiczne, których celem jest badanie atmosfery Wenus w poszukiwaniu życia. Jest także autorem licznych prac naukowych, w tym współautorem słynnego artykułu o fosfinie na Wenus. Strona: https://www.januszpetkowski.com/ Morning Star Missions: https://www.morningstarmissions.space/ -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:34 Czym jest życie? 00:06:45 Życie a informacja 00:17:26 Czego potrzebujemy do powstania życia? 00:22:09 Czy woda jest konieczna? 00:26:04 Procesy życiowe na innych planetach 00:33:15 Życie na Wenus? (Fosfina, ciecze jonowe) 00:51:03 Sygnatura cieczy jonowych 00:55:50 Alternatywna biochemia 01:08:23 Misje kosmiczne

Sztuczna inteligencja to niewątpliwie jedna z najistotniejszych i potencjalnie najbardziej rewolucyjnych technologii, z jaką przyszło nam się mierzyć. A jej skutki społeczne i ekonomiczne są właściwie niemożliwe do przewidzenia. Jednak oprócz wpływu, jaki będzie miała na społeczeństwo, pojawiają się także pytania o to, co te systemy mówią nam na temat samej natury inteligencji. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Włodzisławem Duchem właśnie o tym, czym jest inteligencja i czy możemy mówić o niej w przypadku sztucznych systemów. Rozmawiamy także o tym, jak możemy opisywać te systemy i czy ma sens mówić o ich świadomości. -------- Włodzisław Duch jest profesorem nauk fizycznych specjalizującym się w sztucznej inteligencji, uczeniu maszynowym, a także w neuroinformatyce i kognitywistyce. Od lat związany jest z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie kieruje Laboratorium Neurokognitywnym. Był prezydentem Europejskiego Stowarzyszenia Sieci Neuronowych (ENNS), a także członkiem wielu innych międzynarodowych akademii i towarzystw naukowych. Jako jeden z nielicznych Polaków został wyróżniony tytułem Fellow of the International Neural Network Society. Jest także autorem licznych prac i publikacji. Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82odzis%C5%82aw_Duch Strona: https://www.is.umk.pl/~duch/indexpl.html --------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:39 Czy inteligencja to tylko obliczenia? 00:07:25 Złożoność komórek a AI 00:12:13 Droga do AGI 00:16:50 Problem Alignmentu 00:18:40 Zrozumienie działania AI 00:32:36 Język do opisu systemów AI 00:42:58 Obca inteligencja 00:49:50 Czy AI ma umysł? 00:59:02 Świadomość w sztucznych systemach 01:17:11 Najciekawsze kierunki rozwoju -------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/ Muzyka w podcaście: @soundsofdeafkoel

Często można usłyszeć, że entropia całego Wszechświata nieuchronnie rośnie. Jednak czy możemy stosować to pojęcie do całego Kosmosu i uznać, że dąży on do nieporządku? Sama entropia rodzi także wiele pytań o to, skąd w ogóle wzięła się niska entropia i jak to wszystko łączy się z energią czy informacją. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z profesorem Robertem Hołystem właśnie na temat entropii, informacji, energii, a także emergencji. --------- Robert Hołyst jest fizykiem i profesorem w Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk. Jego prace skupiają się na termodynamice, fizyce statystycznej oraz reakcjach biochemicznych zachodzących w żywych komórkach. Jest autorem ponad 300 publikacji naukowych, które ukazały się w najbardziej prestiżowych czasopismach, a także jednym z najczęściej cytowanych polskich naukowców. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Robert_Ho%C5%82yst In -------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:07 Czym jest entropia? 09:17 Energia a entropia 20:12 Czym jest informacja? 26:44 Złożoność i emergencja 37:56 Chaos i nieliniowość 42:19 Rola obserwatora 48:53 Przyszłe badania --------- Przypis: “Taniec” wskazujący lokalizację pokarmu to domena pszczół. Mrówki komunikują się głównie chemicznie, tworząc ścieżki zapachowe (feromony).

Ludzie od tysięcy lat zastanawiają się, czym jest racjonalność i co to znaczy być racjonalnym. Myślę, że to pytanie wraca w dzisiejszych czasach ze szczególną siłą, zwłaszcza że jesteśmy pod ogromnym wpływem mediów społecznościowych, rosnącej polaryzacji, baniek informacyjnych, a także coraz większego udziału sztucznej inteligencji w całym krajobrazie informacyjnym. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Bartoszem Brożkiem właśnie o racjonalności, filozofii nauki, sztucznej inteligencji, a nawet o wolnej woli. --------- Prof. Bartosz Brożek jest kognitywistą, filozofem, prawnikiem, a także prorektorem na Uniwersytecie Jagiellońskim. Związany jest również z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, którego przez wiele lat był dyrektorem. Jest autorem licznych książek z zakresu kognitywistyki, filozofii, prawa, a także udziela się jako popularyzator nauki. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bartosz_Bro%C5%BCek Profil UJ: https://www.uj.edu.pl/struktura/wladze/prorektorzy/prorektor-rozwoj ---------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:09 Czym jest racjonalność? 11:31 Nauka a niepewność informacji 20:37 Dyskomfort niewiedzy a racjonalność 29:58 Czy AI może być racjonalne? 39:41 Czy ludzie mają intencje? 44:00 Wolna wola

Mechanika kwantowa i oparte na niej teorie, takie jak Model Standardowy, to obecnie najlepszy opis rzeczywistości, jaki mamy. Jednak okazuje się, że aby ten model dawał prawidłowe przewidywania, pojawiają się w nim tak zwane stałe fundamentalne. Czyli liczby, których nie da się w żaden sposób wyprowadzić z teorii, a trzeba je po prostu zmierzyć. Rodzi to oczywiście całą gamę pytań. Od takich, czy da się znaleźć inny model, z którego wynikałyby te wartości, czy te stałe zmieniają się w czasie, a także jak dokładnie potrafimy je zmierzyć. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Wcisło właśnie o stałych fundamentalnych, pomiarach w fizyce i eksperymentach, które mogą przetrzeć szlak do “nowej fizyki”. --------- Piotr Wcisło jest profesorem na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz badaczem w Krajowym Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej. Na co dzień zajmuje się ultraprecyzyjnymi pomiarami, które pozwalają testować fundamenty naszej wiedzy o wszechświecie. Jest laureatem wielu nagród za rozwój fizyki eksperymentalnej i kieruje prestiżowymi projektami badawczymi, w tym grantem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC). Aktywnie działa także na rzecz popularyzacji fizyki. Link: https://piotrwcislogroup.umk.pl/ ------- Rozdziały: 00:00 Wstęp i zapowiedź gościa 01:30 Problem pomiaru w mechanice kwantowej 14:03 Czym są stałe fundamentalne? 19:36 Stałe wymiarowe vs bezwymiarowe 21:39 Czy stałe fundamentalne da się wyprowadzić? 25:45 Czy stałe zmieniają się w czasie? 31:32 Nowe eksperymenty 47:31 Czy fizyka jest w kryzysie?

Wszyscy śpimy. Jednak okazuje się, że sen wciąż pozostaje dużą zagadką naukową. Pojawia się tutaj mnóstwo pytań: dlaczego w ogóle potrzebujemy snu? Czy marzenia senne mają jakąś funkcję? Co zmienia się w pracy mózgu, kiedy śpimy, i jak to wszystko łączy się z pamięcią, uczeniem się, zdrowiem, czy nawet świadomością? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr Małgorzatą Hołdą właśnie na temat wielu aspektów śnienia. Tego, jak wyglądają badania, jakie wnioski możemy z nich wyciągnąć oraz gdzie nie znamy jeszcze odpowiedzi i jakie są możliwe hipotezy. ---------- Dr Małgorzata Hołda jest opiekunką Pracowni Psychologii Snu oraz adiunktem w Instytucie Psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jej zainteresowania naukowe obejmują psychologię snu i śnienia, a także wpływ snu na procesy poznawcze. Jest również popularyzatorką nauki. Profil UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/malgorzata-holda ---------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:11 Czym jest sen? 00:04:13 Fazy snu 00:09:32 Krótkie przebudzenia 00:10:22 Praca mózgu podczas snu 00:17:32 Marzenia senne 00:26:13 Po co śnimy? 00:36:26 Świadome sny 00:41:18 Ewolucja snu 00:46:52 Wpływ na pamięć i uczenie 00:50:33 Wpływ na zdrowie 00:58:58 Przyszłość badań i wpływ społeczny

Mechanika kwantowa jest naprawdę dziwna. Sam Richard Feynman miał powiedzieć, że „jeśli myślisz, że rozumiesz mechanikę kwantową, to znaczy, że jej nie rozumiesz”. Jednym z najbardziej nieintuicyjnych zjawisk w tej teorii jest tzw. splątanie kwantowe, to właśnie je Einstein nazwał „upiornym oddziaływaniem na odległość”. Okazuje się jednak, że problemów jest znacznie więcej i żeby w pełni docenić, jak bardzo nieintuicyjne może być myślenie o rzeczywistości, potrzebujemy takich pojęć jak realizm, nielokalność czy niezależność pomiarowa. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność rozmawiać z prof. Janem Chwedeńczukiem właśnie o splątaniu kwantowym, nierówności Bella,, problemie pomiaru, a także o wielu innych aspektach mechaniki kwantowej. ---------- prof. Jan Chwedeńczuk jest fizykiem pracującym na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się podstawami mechaniki kwantowej, splątaniem, nierównościami Bella, nielokalnością oraz metrologią kwantową i zjawiskami w gazach kwantowych. Jest także wykładowcą akademickim i popularyzatorem nauki. --------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:23 Czym jest splątanie kwantowe? 09:46 Rys historyczny i nierówność Bella 17:35 Zmienne ukryte 22:35 Nielokalność 29:21 Niezależność pomiarowa 32:17 Superdeterminism 34:51 Problem falsyfikowalności 38:13 Podstawy mechaniki kwantowej 45:14 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej 49:22 Determinizm i indeterminizm 52:29 Ciekawe kierunki badań -------- Jeżeli chcesz wesprzeć podcast można to zrobić na platformie Patronite. Zostań Patronem: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane ---------

Myślę, że ludzi od zawsze fascynowało, z czego jesteśmy zbudowani. Dziś większość z nas wie, że podstawowym budulcem naszego organizmu są komórki. Okazuje się jednak, że komórki są niesamowicie złożone, a zrozumienie procesu, w którym z jednej komórki powstaje cały ludzki organizm, wciąż stanowi ogromne wyzwanie naukowe. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Martą Miączyńską, właśnie o biologii komórki, o tym, jak zmienia się nasze rozumienie procesów w niej zachodzących, a także o rozwoju organizmów, nowotworach i o tym, czy komórki możemy nazywać „inteligentnymi”. -------- Prof. Marta Miączyńska jest dyrektorką Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, gdzie od 2005 roku kieruje Laboratorium Biologii Komórki. Jej zainteresowania naukowe obejmują endocytozę i „logistykę” wewnątrzkomórkową, czyli to, jak transport wewnątrz komórki integruje się z innymi procesami, m.in. sygnalizacją i regulacją ekspresji genów. Jest laureatką wielu nagród za osiągnięcia naukowe. Pełni też funkcje międzynarodowe: jest wiceprzewodniczącą Rady EMBO oraz współprzewodniczy europejskiej sieci instytutów badawczych EU-LIFE. Udziela się także jako popularyzatorka nauki. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Mi%C4%85czy%C5%84ska IIMCB: https://www.iimcb.gov.pl/pl/instytut/dyrekcja/30-marta-miaczynska -------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:25 Komórka jako system 02:46 Przetwarzanie informacji w komórce 04:17 Jak komórka podejmuje decyzje? 09:51 Mechanizmy komunikacji komórek 13:25 Centralny dogmat biologii 17:37 Mechanizmy naprawy w komórce 21:35 Jak badamy złożoność komórki? 27:33 Jak z komórki powstaje organizm? 36:37 Nowotwory 44:58 Czy komórki są „inteligentne”? --------

Czarne dziury to niewątpliwie jedne z najbardziej tajemniczych i fascynujących obiektów w naszym Wszechświecie. Okazuje się, że nie tylko istnieją, w co początkowo wątpił nawet Einstein, ale odgrywają kluczową rolę w formowaniu się galaktyk i wpływają na ich losy. Dziś wiemy już z dużą pewnością, że czarne dziury istnieją, a w 2019 roku udało się uzyskać pierwszy obraz jednej z nich. Jednak mimo rosnącej wiedzy wciąż pozostają jedną z największych zagadek kosmosu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Maciejem Wielgusem zarówno o teoretycznych próbach zrozumienia czarnych dziur, jak i o eksperymentach, które pomagają weryfikować różne hipotezy. -------- dr Maciej Wielgus jest astronomem zajmującym się fizyką czarnych dziur, zwłaszcza obserwacjami w paśmie radiowym, akrecją i emisją dżetów. Pracował zarówno w Polsce jak i w czołowych ośrodkach na świecie, m.in. na Harvardzie oraz w Instytucie Maxa Plancka a obecnie w Instytucie Astrofizyki w Andaluzji. Jest także członkiem zespołu Event Horizon Telescope, gdzie odegrał istotną rolę w projekcie, który doprowadził do uzyskania pierwszego obrazu czarnej dziury. Poza tym aktywnie popularyzuje naukę. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Wielgus --------- Rozdziały: 0:00:00 Wstęp 00:01:23 Czym są czarne dziury? 00:04:54 Horyzont zdarzeń 00:10:53 Przesunięcie ku czerwieni 00:12:34 Osobliwość 00:14:14 Paradoks informacyjny i promieniowanie Hawkinga 00:26:12 Wpływ czarnych dziur na galaktyki (akrecja i dżety) 00:43:18 Pierwotne czarne dziury 00:47:56 Przyszłość badań 00:56:48 Jak przetwarzane są dane 01:05:30 Uzyskanie obrazu czarnej dziury --------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Sztuczna inteligencja to obecnie bardzo gorący temat i to z wielu różnych perspektyw. Jedną z nich jest psychologia obcowania z tymi systemami, bo okazuje się, że obserwujemy rosnącą liczbę ludzi, którzy nie tylko używają ich do pomocy w wykonywaniu zadań, ale angażują się w głębsze i bardziej intymne konwersacje. Pojawia się tutaj oczywiście pytanie: jaki to może mieć wpływ na naszą psychikę? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr Konradem Majem zarówno o relacjach z systemami sztucznej inteligencji, ale także o tym, jak może to wpłynąć na społeczeństwo, edukację czy problem „alignmentu”. --------- Dr Konrad Maj jest psychologiem społecznym i kierownikiem Centrum HumanTech na Uniwersytecie SWPS, a także adiunktem w Zakładzie Sztucznej Inteligencji na Wydziale Projektowania w Warszawie. Zajmuje się społecznymi i psychologicznymi aspektami nowych technologii, zwłaszcza sztucznej inteligencji oraz robotyki humanoidalnej. Jest autorem licznych publikacji naukowych, a także angażuje się w popularyzację wiedzy. SWPS: https://swps.pl/konrad-maj -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:16 Psychologia relacji z AI 00:12:23 Bańki informacyjne i personalizacja kontaktu z AI 00:20:10 Wpływ AI na funkcje poznawcze 00:24:47 Asymetria relacji z AI 00:31:34 Wpływ AI na społeczeństwo 00:41:00 Wpływ AI na edukację 00:48:26 Czy inteligencja ludzka będzie potrzebna? 00:52:07 Problem alignmentu

Matematyka jest niewątpliwie jedną z najważniejszych dziedzin ludzkiej aktywności intelektualnej i myślę, że każdy zdaje sobie sprawę, jak niezbędna jest jej rola w fizyce. Pojawia się jednak pytanie: dlaczego w ogóle możemy używać matematyki w fizyce i jakie są związki między tymi dwiema dziedzinami nauki? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Tomaszem Millerem właśnie o matematyce, jej relacjach z fizyką, a także o samej strukturze matematyki, emergencji, automatach komórkowych oraz o roli technologii w pracy współczesnego matematyka. --------- Tomasz Miller jest doktorem i fizykiem matematycznym pracującym w Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Naukowo zajmuje się strukturami geometrycznymi leżącymi na pograniczu ogólnej teorii względności i mechaniki kwantowej. Jest także nagradzanym popularyzatorem wiedzy. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_Miller CKBI: https://ckbi.uj.edu.pl/ludzie-centrum/tomasz-miller -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:06 Czy matematyka jest wymyślana? 00:03:52 Struktura matematyki 00:11:37 Matematyka a fizyka 00:24:15 Emergencja 00:32:53 Automaty komórkowe i boidy 00:38:18 Emergencja w matematyce 00:42:06 Czy możliwa jest teoria wszystkiego? 00:47:54 Rola technologii 01:03:39 Czy AI jest inteligentna?

Mindfulness i medytacja, choć coraz popularniejsze w dzisiejszym świecie, często kojarzą się z kimś siedzącym i właściwie nicnierobiącym. To jednak bardzo mylne wyobrażenie, bo taka praktyka wcale nie jest bezczynnością, potrafi realnie wpływać na nasz mózg, a także ujawnić coś co może nie być oczywiste na temat samej natury naszego świadomego doświadczenia. Tutaj jednak pojawiają się pytania: jak dokładnie wpływa na mózg? Co może w nas zmienić? I co właściwie ujawnia o naszym doświadczeniu? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Zuzanną Setkowicz-Janeczko właśnie o medytacji, jej wpływie na mózg, świadomości oraz o tym, dlaczego taka praktyka może pozytywnie oddziaływać nie tylko na nas samych, ale też na ludzi wokół. ---------- Zuzanna Setkowicz-Janeczko jest profesorem neurobiologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Ponadto jest także certyfikowaną nauczycielką mindfulness oraz przewodniczącą rady i wykładowczynią w Polskim Instytucie Mindfulness. Prowadzi również kursy uważności i angażuje się w popularyzację nauki oraz medytacji. Studio Uważnego Rozwoju: https://studiouwaznegorozwoju.pl/ Profil UJ: https://pnd-izibb.wb.uj.edu.pl/zespol/zuzanna-setkowicz-janeczko ---------- Rozdziały: 00:00 Wstęp 01:18 Czym jest medytacja i mindfulness 08:50 Jak medytacja wpływa na mózg 17:23 Medytacja a depresja 20:21 Medytacja współczucia 22:08 Wpływ medytacji na społeczeństwo 24:20 Rola akceptacji 26:13 Poczucie „ja” 31:20 Medytacja a ADHD 32:04 Potencjalne negatywne skutki medytacji 35:26 Mechanizmy uwagi 39:02 Medytacja a świadomość 42:44 Badania naukowe nad medytacją 47:10 Trudne i nieprzyjemne doświadczenia 50:22 Argumenty za medytacją

Otaczająca nas rzeczywistość jest skomplikowana, jednak dzięki nauce udało nam się przynajmniej częściowo poznać mechanizmy działania naszego Wszechświata. Okazuje się, że są one dużo dziwniejsze, niż ktokolwiek mógłby się spodziewać, ale ujawniają pewną strukturę rządzoną prawami fizyki. Powstaje więc naturalne pytanie: co możemy powiedzieć o tej strukturze i jej ewolucji w czasie? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Markiem Kusiem właśnie o różnych aspektach naszego rozumienia świata. Rozmawiamy o związkach matematyki z fizyką, emergencji, chaosie, zarówno klasycznym, jak i kwantowym, o informacji, mechanice kwantowej, determinizmie, a nawet zahaczamy o temat wolnej woli. -------- Marek Kuś jest profesorem fizyki teoretycznej i wieloletnim pracownikiem Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, gdzie w latach 2003-2006 pełnił funkcję dyrektora. Jest także współtwórcą Krajowego Centrum Informatyki Kwantowej w Gdańsku. Jego zainteresowania naukowe obejmują podstawy mechaniki i informatyki kwantowej, chaos klasyczny i chaos kwantowy, a także filozofię nauki. Udziela się także jako popularyzator wiedzy. ---------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:28 Związek fizyki i matematyki 00:15:13 Emergencja 00:23:31 Chaos 00:31:31 Chaos kwantowy 00:38:32 Mechanika kwantowa i informacja 00:46:06 Problem pomiaru 00:56:07 Granice determinizmu 01:00:34 Wolna wola 01:07:11 Poznanie praw natury --------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/