Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Od ponad 140 lat w jednej rodzinie trwa niezwykła tradycja tworzenia instrumentów, które trafiają w ręce muzyków z całego świata. Pracownia Benedykta Niewczyka to miejsce, w którym kunszt, cierpliwość i pasja przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Wszystko zaczęło się w 1885 roku, gdy pradziadek bohatera reportażu, Franciszek Niewczyk otworzył pracownię lutniczą. Przez kolejne dziesięciolecia rodzinne rzemiosło rozwijali kolejno syn Stanisław, później wnuk Stefan, teraz prawnuk Benedykt. Choć zakład wielokrotnie zmieniał adres, z Poznania do Lwowa, później przez Bydgoszcz i znów do Poznania, nigdy nie zmienił najważniejszego. Pozostał w rękach tej samej rodziny. Dziś jest to najstarsza pracownia lutnicza w Polsce i jedna z najstarszych na świecie. Od lat związana jest też z prestiżowym Konkursem im. Henryka Wieniawskiego, gdzie jakość i mistrzostwo wykonania mają szczególne znaczenie.

Wanda Chutkiewicz, bohaterka reportażu, straciła dziadka, Czesława Lenczowskiego, gdy miała zaledwie dziesięć lat. Pamięta go jako spokojnego, dobrego i ciepłego człowieka. Nie zdążyła jednak poznać jego pełnej historii. Dla niej był przede wszystkim ukochanym dziadkiem, choć wcześniej przeżył coś czego nie sposób wymazać z pamięci. Był malarzem związanym ze Starym Sączem i więźniem Auschwitz. Po wojnie wrócił do domu, dalej malował, ale rzadko opowiadał o obozowych doświadczeniach. Bohaterka reportażu dziś jako dorosła kobieta odkrywa losy dziadka. Wraca do domu w Starym Sączu, przegląda fotografie, obrazy i pozostawione przez niego ślady. To właśnie one pomagają jej zrozumieć człowieka, którego straciła zbyt wcześnie. Dom pełen pamiątek staje się miejscem spotkania z przeszłością, a milczenie, które przez lata otaczało wojenne doświadczenia dziadka, zaczyna nabierać znaczenia.

W samym sercu Polski powstają miejsca, które mają przetrwać nie dekady, lecz całe pokolenia. To właśnie misja Fundacji Las Na Zawsze. Fundacja kupuje ziemię i oddaje ją naturze, tworząc dzikie lasy, których nikt nie wytnie i które będą mogły rozwijać się własnym rytmem. Reportaż Hanny Dołęgowskiej opowiada o ludziach, którzy postanowili myśleć o przyszłości w skali znacznie dłuższej niż ludzkie życie. Jednym z nich jest Paweł Krzemiński, jeden z twórców Fundacji "Las na zawsze". Pracował jako inżynier. Był też dziennikarzem radiowym, reżyserem, stolarzem i copywriterem. Po latach pracy w korporacji zdecydował się jednak porzucić dotychczasowe życie i zaangażować w ochronę przyrody. Dziś szuka terenów pod nowe lasy, sadzi drzewa, stawia ogrodzenia i dba o to, by kolejne fragmenty kraju mogły zamienić się w naturalne ekosystemy. Jak wygląda las, który ma trwać wiecznie? Co sprawia, że ludzie rezygnują z wygodnej kariery, by sadzić drzewa i chronić przyrodę?

Jakub od dziecka wiedział, że chce projektować stroje dla gwiazd. Dziś tworzy i szyje sceniczne kreacje dla tych największych nazwisk, w tym dla Maryli Rodowicz. Ważną częścią jego świata są także drag queens, które nie tylko zamawiają u niego suknie dając mu zawodową niezależności, ale również inspirują go do odważnych i projektów. Jakub pochodzi z niewielkiego Kolska. O najmłodszych lat wyróżniał się i wyglądem, zachowaniem i artystyczną wrażliwością. Śpiewał, malował, bawił się lalkami i ubierał koleżanki w wymyślne stroje. Nie zawsze spotykał się ze zrozumieniem otoczenia, ale mógł liczyć na bezwarunkowe wsparcie swojej rodziny. Choć dziś Jakub współpracuje z wielkimi nazwiskami, wiele jego kreacji powstaje w rodzinnym domu i garażu w Kolsku, a przy ich tworzeniu pomagają mama, ciocia i kuzynka. Wspiera go także niewidoma babcia. Reportaż powstał w ramach kunkursu im. Jacka Stwory, pod kierunkiem Małgorzaty Nabel Dybaś z Polskiego Radia Zachód

Na dźwięk w filmie widzowie zwracają uwagę dopiero wtedy, gdy coś nie działa. Gdy dialogi są niewyraźne, muzyka zagłusza bohaterów albo dźwięk nie nadąża za obrazem. Tymczasem za każdym filmem kryje się ogromna praca specjalistów, którzy tworzą świat słyszany, choć często niedostrzegany. Na planie nowej ekranizacji "Lalki" Bolesława Prusa dźwięk jest równie ważny jak kostiumy, scenografia czy gra aktorów. To on sprawia, że ówczesna Warszawa na ekranie ożywa. Jak brzmiało miasto w drugiej połowie XIX wieku? W jaki sposób współcześni filmowcy odtwarzają odgłosy miejsc, których już nie ma? Jak budują dźwiękową wiarygodność filmowych opowieści? O kulisach tej pracy opowiadają Katarzyna Szczerba, kierowniczka Katedry Reżyserii Dźwięku w łódzkiej Filmówce, oraz twórcy efektów synchronicznych - Krzysztof Jastrząb, Miłosz Bogić i Denis Dubiella

Tytułowy Kraseń Pan nawiązuje do kijowskiego określenia oznaczającego człowieka dostojnego, pełnego majestatu i szlachetności. Tym "Kraseń Panem" jest w reportażu król Stanisław August Poniatowski, a właściwie jego wyjątkowy portret namalowany u schyłku życia monarchy przez francuską rojalistkę. Obraz jest jednym z najcenniejszych dzieł w zbiorach kijowskiego muzeum im. Warwary i Bohdana Chanenków. Gdy w październiku 2022 roku budynek muzeum o włos uniknął zniszczenia podczas rosyjskiego ataku rakietowego, zagrożone okazały się nie tylko mury instytucji, ale również bezcenne dzieła sztuki przechowujące wspólną europejską historię. Wtedy z pomocą zagrożonym zbiorom, muzealnikom i portretowi króla Stanisława przyszła zaprzyjaźniona instytucja Zamek Królewski w Warszawie.

Reportaż stawia pytania, które w ostatnich tygodniach niepokoją i uczniów i nauczycieli i rodziców w całej Polsce. Seria brutalnych ataków w szkołach sprawiła, że miejsca kojarzone z bezpieczeństwem i nauką stały się przestrzenią lęku. W Sierpcu udało się zapobiec tragedii, gdy zatrzymano 17-latka planującego wejść do szkoły z nożem. W Ostrołęce 19-letni napastnik zaatakował uczniów i nauczycieli, raniąc dziewięć osób. W szkole pod Wyszkowem doszło do kolejnego dramatu, który zakończył się śmiercią pracownicy placówki i ranieniem dwóch kolejnych osób. Co łączy te wydarzenia? Skąd bierze się narastająca przemoc wśród młodych ludzi? Czy inspiracją są media społecznościowe, internetowe wyzwania, a może znacznie głębsze problemy związane z samotnością, kryzysem psychicznym i poczuciem wykluczenia? W swoim reportażu autorzy oddają głos samym uczniom.

"Zaczynamy eksperyment, którego sama się trochę obawiam" - powiedziała w dniu rozpoczęcia roku szkolnego Katarzyna Trawińska, dyrektorka jednego z warszawskich liceów międzykulturowych. To nowa szkoła, w której uczą się między innymi nastolatkowie z Ukrainy z doświadczeniem wojennym. Uczniowie mają nauczyć się tu życia w wielokulturowym społeczeństwie. Z pomysłem utworzenia placówki wyszli Andżelika i Aleksander Tereszczenko, założyciele Fundacji Instytut Wsparcia Człowieka, która od lat wpiera integrację polsko-ukraińską. W jakiej atmosferze rozpoczął się rok szkolny w międzykulturowej szkole? Z jakimi nadziejami wchodzą nauczyciele, uczniowie i rodzice? Z jakimi wyzwaniami będą musieli się zmierzyć?

Szkoły w całej Polsce mierzą się z falą gróźb i aktów przemocy, które budzą strach wśród uczniów, rodziców oraz nauczycieli. W Ostrołęce 19-latek zaatakował uczniów i pracowników szkoły, raniąc kilka osób. Dzień później w Leszczydole-Nowinach były uczeń wtargnął do szkoły i zaatakował jej pracowników. Zginęła jedna osoba, a dwie zostały ranne. Kolejne groźby kierowane wobec szkół oraz publikowane w internecie nagrania i pogłoski o możliwych atakach tylko spotęgowały poczucie zagrożenia. Co sprawia, że młodzi ludzie sięgają po przemoc? Jaką rolę odgrywają internetowe społeczności, samotność, potrzeba akceptacji czy brak wsparcia ze strony dorosłych? Czy znaczenie mają także warunki, w jakich funkcjonują młodzi ludzie na co dzień? Bohaterem reportażu jest Dariusz Łukaszewski, dyrektor szkoły i były wójt gminy Kadzidło, gdzie trzy lata temu uczeń wtargnął do szkoły z nożem. Reportaż powstał przy współpracy Michała Fabisiaka z Informacyjnej Agencji Radiowej Polskiego Radia.

W Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku historia opowiadana jest przez tych, którzy sami ją tworzyli. Od 2014 roku w ramach cyklu "Tak to pamiętam" dawni uczestnicy wydarzeń z czasów PRL-u prowadzą gości przez wystawę "Narodziny Solidarności". Dzielą się osobistymi wspomnieniami, emocjami i anegdotami, co powodują, że wystawa jest inna niż wszystkie. W reportażu Janusza Deblessema przewodnikiem jest Jacek Kleyff, autor piosenek i współtwórca legendarnego kabaretu Salon Niezależnych. 10 października w Europejskim Centrum Solidarności rozpoczęła się także 20 edycja All About Freedom Festival. Poprzez filmy fabularne i dokumentalne z całego świata oraz spotkania z twórcami, warsztaty, koncerty i działania artystyczne autorzy zachęcają do refleksji nad współczesnym rozumieniem wolności.

Józef Maksymilian Ossoliński. Wizjoner, bibliofil, książkołap. Również literat i badacz literatury. Przede wszystkim jednak założyciel Zakładu Narodowego im. Ossolińskich - jednej z najbardziej zasłużonych i najstarszych instytucji kultury w Polsce. Robił wszystko, żeby polskość pod zaborami przetrwała. Nie jest powszechnie znany (jego dzieło Ossolineum jest bardziej rozpoznawalne niż sam twórca), dlatego warto się nad nim pochylić. Szczególnie że rok 2026 został ogłoszony przez Sejm RP Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.

Michał, bohater reportażu, dorastał w pełnej ciepła i miłości rodzinie. Jego rodzice mieszkali na Wybrzeżu, stworzyli dom, w którym najważniejsze były bliskość, obecność i wzajemna troska. Po śmierci ojca Michał został z mamą i przejął nad nią codzienną opiekę. Z czasem jej stan wymagał jednak coraz większego zaangażowania. W pewnym momencie potrzebowała już stałej, całodobowej opieki. Michał zdecydował, że mama trafi do domu opieki, przekonany, że sam nie jest już w stanie zapewnić jej takiej opieki, jakiej potrzebuje.

"Bajka", parowy wycieczkowiec, na którym przed wojną bawiła się kulturalna elita Warszawy, stał się ostatnią redutą Powstania Warszawskiego. Statek pływał po Wiśle do Torunia i Gdańska, a w czasie postojów był luksusową restauracją. Na jego pokładzie bywali między innymi Eugeniusz Bodo, Hanka Ordonówna i generał Bolesław Wieniawa-Długoszowski. W ostatnich dniach Powstania "Bajka" stanowiła centrum oporu na Przyczółku Czerniakowskim. W reportażu te tragiczne dni wspominają powstańcy, którzy zdołali się przedostać na praski brzeg, a także ludzie, którzy niedawno poszukiwali wraku "Bajki". Co stało się ze statkiem parowym?

Reportaż opowiada o jednym z najbardziej zaawansowanych samolotów bojowych świata. F-35 nazywany jest "Podniebnym Husarzem". To maszyna pełna nowoczesnej technologii, która dzięki radarom, sensorom i systemom analizy danych pozwala stworzyć niezwykle dokładny obraz pola walki. Za sterami F-35 mogą zasiąść wyłącznie najlepsi z najlepszych, a droga do tego jest długa, wymagająca i kosztowna. Możliwości tego samolotu sprawiają, że jest on jedną z najważniejszych platform współczesnego pola walki. Dlatego za jego sterami zasiadają wyłącznie najlepsi piloci. Już samo dopuszczenie do szkolenia na F-35 można uznać za osiągnięcie. A koszt takiego szkolenia to w zaokrągleniu 10 mln dolarów. W 32. Bazie Lotnictwa Taktycznego w Łasku stacjonuje osiem nowoczesnych Husarzy F-35. 11 Eskadrą Lotniczą dowodzi ppłk pil. Krzysztof "Sniper" Woelke. Jak była jego droga od szybownictwa to pilotowania jednej z najbardziej zaawansowanych maszyn XXI?

Nie dla każdego dziecka początek roku szkolnego to radość z nowych zeszytów, plecaka czy wymarzonych ubrań. Reportaż Magdy Skawińskiej opowiada o dzieciach, które już na starcie mają mniej szans niż ich rówieśnicy. Dorastają w domach dotkniętych biedą, chorobami, uzależnieniami i brakiem poczucia bezpieczeństwa. Wsparcie znajdują w Fundacji Pociecha, która od lat pomaga najbardziej potrzebującym rodzinom. Teraz prowadzi między innymi akcję "Wyprawka na start". Edyta, bohaterka reportażu, pracuje w świetlicy współpracującej z Fundacją Pociecha, działającej na niesławnym przez laty wrocławskim "Trójkącie". Jest wychowawczynią. Ma siłę, dużo cierpliwości i jeszcze więcej zaangażowania, by towarzyszy dzieciom w ich codziennych zmaganiach. Wierzy, że jeśli choć jedno dziecko wyrwie się z trudnego rodzinnego środowiska, to już jest sukces. A dzieci, które potrzebują wsparcia jest sporo, podobnie jak potrzeb, które wykraczają daleko poza szkolną wyprawkę.

Reportaż z 2008 roku opowiada historię Wiesławy i Jerzego Śmiechowskich, którzy zakochali się w sobie rozmawiając ze sobą przy pomocy alfabetu Morse'a przez ścianę w więzieniu na ul. Rakowieckiej w Warszawie w 1947 roku. Wiesława Śmiechowska trafiła do stalinowskiego więzienia jako łączniczka wojenna i działaczka WRN-u. Jerzy Śmiechowski to działacz NZS-u, oskarżony został o pomoc w ucieczce z Polski Stefanowi Korbońskiemu, działaczowi Państwa Podziemnego. Kiedy Wiesława trafiła do więzienia, w celi obok siedział już Jerzy. Aby dowiedzieć się kto jest więźniem z celi obok, zaczęła stukać kłykciami w ścianę celi. Tak się zaczęło. Uczucie, które narodziło się między "Małą" i "Ju", bo tak pieszczotliwie mówili do siebie bohaterowie, przetrwało 6 lat dzięki listom, które przesyłali do siebie z kolejnych więzień, do których byli przenoszeni. Wiesia i Jerzy po raz pierwszy mogli się zobaczyć w 1953 roku na swoim ślubie. Od tamtej pory byli nierozłączni. Przeżyli ze sobą ponad 50 lat.

W podwarszawskim Zalesiu Górnym umiera miejscowy szewc. Lokalna społeczność straciła świetnego fachowca, a wielu mieszkańców także kompana do rozmów i codziennych spotkań. Na jego pogrzeb do parafialnego kościoła przyszły setki osób. Pan Janusz przez lata prowadził niewielki warsztat, do którego zaglądano nie tylko z butami do naprawy. Po jego śmierci zostały narzędzia, maszyny, zapach kleju i ludzie, którzy próbują opowiedzieć, kim naprawdę był. Początkowo wspomnienia układają się w znajomy obraz człowieka obecnego w życiu miejscowości. Z czasem jednak ta opowieść zaczyna się zmieniać. Pojawiają się sprawy wcześniej przemilczane, pamięć przestaje być jednoznaczna, a pytanie o to, co naprawdę pozostaje po człowieku, staje się coraz trudniejsze. Reportaż powstał pod redakcją Magdy Skawińskiej.

Bohaterami reportażu są absolwenci Wydziału Mechanicznego Politechniki Wrocławskiej. Choć dyplomy magistrów inżynierów zdobyli w 1973 roku to wciąż utrzymują ze sobą kontakt. Wielu z nich związało swoją karierę zawodową z przemysłem, część wyjechała za granicę, a spora grupa została na uczelni. Pierwsze spotkanie zorganizowali 10 lat po ukończeniu studiów, w trudnym czasie stanu wojennego. Nie wszystkim udało się przyjechać. Z częścią nie było kontaktu, wielu mieszkało za granicą. Takie były początki, ale mimo przeszkód nie zrezygnowali. Od tamtej pory Ci, którzy mogą, spotykają się co roku. Co pięć lat jest organizowany jubileuszowy zjazd, wtedy przyjeżdżają niemal wszyscy, także z Australii, Kanady, Niemiec czy Stanów Zjednoczonych. Niektórzy jeszcze pracują, inni na emeryturze rozwijają swoje pasje. Na spotkaniach wspominają, żartują, opowiadają o swoim życiu, a przede wszystkim są razem, tak jak wtedy. Reportaż powstał w 2023 roku.

W miastach małe księgarnie znikają po cichu. Dla wielu ludzi to tylko biznes. Dla Rafała Gorączko to utrata czegoś znacznie ważniejszego, miejsca spotkań, rozmów i pamięci. Bohater reportażu na co dzień pracuje w jednym z wydawnictw w Krakowie. Od kilku lat ratuje też lokalne księgarnie przed zamknięciem. Ocalił już jedyną księgarnię w Starym Sączu, a także księgarnie w Krakowie i we Wrocławiu. Teraz jest ich właścicielem bądź współwłaścicielem. Robi to, bo wierzy, że świat bez książek dostępnych na wyciągnięcie ręki jest uboższy emocjonalnie i duchowo. W reportażu opowiada o tym skąd bierze się jego determinacja i dlaczego los księgarń stał się jego osobistą sprawą. I co tak naprawdę próbuje ocalić? Biznes czy może własne wspomnienia, emocje i sposób patrzenia na świat. Opowiada także o miłości do książek i potrzebie działania wbrew logice rynku.

Lutnictwo jest w rodzinie Benedykta Niewczyka od pokoleń. Jego pradziadek, Franciszek Niewczyk otworzył pracownię lutniczą w 1885 roku w Poznaniu. Dalej prowadzili ją kolejno syn Franciszka Stanisław i wnuk Stefan. Przez 141 lat działalności wielokrotnie zmieniał się adres zakładu. Był we Lwowie, potem w Bydgoszczy i ponownie w Poznaniu. Niezmiennie jednak pozostawał w rękach jednej rodziny. Jest to najstarsza pracownia lutnicza w Polsce i zajmuje miejsce w pierwszej trójce najstarszych na świecie. Jak to się stało, że Benedykt związał swoje życie z lutnictwem i kontynuuje rodzinną rzemieślniczą tradycję?

Paweł Krzemiński zrezygnował z kariery, by poświęcić się temu, co uważa za naprawdę ważne, czyli ochronie przyrody i tworzeniu nowych lasów. Z wykształcenia jest inżynierem konstrukcji lądowych. Pracował jako dziennikarz radiowy, reżyser, stolarz, copywriter i przez lata związany był z korporacjami. Dziś jako prezes fundacji "Las na zawsze" szuka terenów pod nowe lasy, sadzi drzewa, stawia ogrodzenia i angażuje się w projekty, które mają chronić przyrodę dla przyszłych pokoleń. Jego fundacja współtworzy projekt "Połączona Puszcza Polska", która stara się wykupić grunty, gdzie natura będzie mogła odzyskać swoją przestrzeń. Bohater biega z łopatą, koruje i stawia płoty. Nie dąży do perfekcji. Jak sam mówi, nie musi być idealnie, wystarczy, żeby było dobrze, bo najważniejsze są lasy, bez nich trudno wyobrazić sobie przyszłość. Skąd wzięła się jego pasja do sadzenia drzew?

Joanna Bulska przez całe życie czuła ciężar przemilczanej historii swoich rodziców. Jej mama, uczestniczka Powstania Warszawskiego, po jego upadku została wywieziona na roboty przymusowe do Niemiec. Ojciec dorastał na Kresach, we Lwowie został aresztowany, a wojna także zaprowadziła do pracy w Niemczech. Obje przeżyli dramatyczne doświadczenia, jednak nie chcieli o nich opowiadać. To właśnie milczenie uwierało Joannę. Przez lata próbowała zrozumieć przeszłość rodziców, której nie mogła poznać od nich samych. Gdy odkryła, że matka spisała swoje wspomnienia w dwóch zeszytach, które później spaliła, sama napisała do niej list, by uporać się z własnym bólem. O swoich odczuciach opowiada także córka Joanny, Dominka, która także odczuwa skutki rodzinnego milczenia. Reportaż przypomina jak trauma przenika przez kolejne pokolenia i pokazuje co matka przekazuje córce w czasach, gdy wojna znów przestaje być odległą historią, a lęk powraca wraz z rosnącymi napięciami za wschodnią granicą.

Michał Bonarowski jest dziennikarzem kulinarnym. Jeszcze kilka lat temu ważył 170 kilogramów. Przełom nastąpił w 2019 roku, gdy samodzielnie schudł 40 kilogramów. Z czasem jednak utrata wagi zatrzymała się a walka z nadmiernymi kilogramami okazywała się oraz trudniejsza,. Wtedy o pomoc poprosił lekarzy i po długich miesiącach przygotowań zdecydował się na operację bariatryczną. Dziś waży 85 kg. Swoje doświadczenia, a także historie innych pacjentów opisał w książce "Cięcie! Operacja bariatryczna. Szczery i prosty przewodnik dla pacjentów i ich bliskich". Historia dziennikarza przełamuje stereotypy dotyczące osób z chorobą otyłościową. Michał, jak podkreśla, nie odczuwał dyskryminacji ze względu na wygląd czy wagę. Nie unikał kontaktów ze znajomymi, często podróżował, był spełniony zawodowo, a w pracy był liderem. Co sprawia, że wielu chorych boi się poprosić o pomoc specjalistów? I dlaczego tak trudno zrobić pierwszy krok w walce o swoje zdrowie?

Archiwalne nagranie spotkania Hanny Marii Gizy z Jerzym Giedroyciem. W sierpniu 2000 roku autorka odwiedziła Redaktora w podparyskim Maisons-Laffitte. To była ich ostatnia rozmowa i ostatnie spotkanie. Kilka tygodni później Jerzy Giedroyć zmarł. Podczas wielogodzinnych rozmów Jerzy Giedroyc opowiadał o swojej młodości, działalności publicystycznej w okresie międzywojennym, czasach wojny i redagowaniu "Kultury", której poświęcił wszystko, łącznie z życiem prywatnym. wspominał też Zofię Hertz, swoja współpracownicę i przyjaciółkę. Powstał niecodzienny zapis życia człowieka, który był świadkiem wszystkich najważniejszych wydarzeń XX wieku. Na pożegnanie Redaktor powiedział do autorki "Niech pani tu do nas jeszcze przyskoczy". Autorka przyskoczyła, ale Redaktora już nie było. Zapaliła znicz na Jego grobie.

Reportaż Ewy Michałowskiej poświęcony jest VII Światowym Zimowym Igrzyskom Olimpiad Specjalnych. Odbyły się w marcu 2001 roku i wzięło w nich udział ponad 2700 zawodników i trenerów z 80 krajów, w tym także z Polski. Olimpiady Specjalne powstały w Stanach Zjednoczonych w 1968 roku, a do Polski idea ta dotarła w 1985 roku. To międzynarodowy program, który daje osobom z niepełnosprawnością intelektualną możliwość całorocznego udziału w treningach i zawodach sportowych. W reportażu historie ludzi, którzy dzięki sportowi zdobywają nie tylko medale, ale przede wszystkim poczucie sprawczości, radość i wiarę we własne możliwości.

Reportaż jest wstrząsającym zapisem wydarzeń z 11 września 2001 roku w Nowym Jorku. Wydarzeń zapisanych w pamięci Polki, która pracowała na 82 piętrze pierwszej wieży WTC. Wielu jej kolegów z pracy straciło wówczas życie. Ona uratowała się cudem. W ostatniej chwili opuściła płonący budynek. Obrazy dramatycznej walki o życie splatają się z opisami przypadków niezwykłej, ludzkiej solidarności i otwartości na innych w obliczu śmiertelnego zagrożenia.

We Wrocławiu prezentowana jest kolekcja fotografii autorstwa Miltona H. Greene’a. Składają się na nią zdjęcia gwiazd amerykańskiego kina oraz portrety najbardziej ikonicznych postaci pierwszej połowy XX wieku. Największą uwagę przyciąga oczywiście Marilyn Monroe. Na wystawę przyjechała pani Wanda Świdzińska wraz z przyjaciółką. Jest wielką fanką amerykańskiej aktorki. Od lat zbiera gadżety z nią związane. W swojej kolekcji ma kilkadziesiąt obiektów. Są pojedyncze zdjęcia, ale też kalendarze, filiżanki czy zegar. Jest także pudełeczko ze słynnym zdjęciem, na którym Marilyn stoi na kanale wentylacyjnym metra, a pęd powietrza unosi jej sukienkę. To pudełeczko służy pani Wandzie do przewożenia leków, kiedy jest w podróży. Skąd ta pasja i fascynacja Marylin Monroe?

Niepełnosprawny Leon Pawiłan mieszka na obrzeżach Myszyńca. Ma do dyspozycji dziesięć metrów kwadratowych, zagrzybioną łazienkę i zapach stęchlizny w kontenerze socjalnym. Nie może doprosić się burmistrza o zamianę lokalu przyznanego mu przez Urząd Miejski. Sanepid nie zwraca uwagi na jego prośby o pomoc w odgrzybieniu kontenera.

Jest wybitnym lekarzem o wielu specjalnościach, od kardiochirurgii przez problemy miażdżycowe kończąc na reumatologicznych. Potrafi leczyć i to skutecznie, nawet za pomocą sody czy proszku do pieczenia. Tak twierdzi sztuczna inteligencja, którą oszuści wykorzystują do reklamowania swoich wyrobów. Wykorzystują do tego bezprawnie wizerunek prof. Krzysztofa Bieleckiego, chirurga ze specjalnością onkologiczną. Jego twarz jest najczęściej wykorzystywana do oszustw z wykorzystaniem SI. Bielecki jest bezsilny.

Reportaż to historia Małachowianki, jednej z najstarszych szkół w Polsce. Jej początki sięgają 1180 roku, kiedy przy kolegiacie św. Michała powstała szkoła kolegiacka. Obecnie działa jako Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Stanisława Małachowskiego, a jej popularna nazwa to Małachowianka i jest historyczną perełką Płocka. Budynek ma trzy skrzydła. To współczesne, XVI wieczne i średniowieczne. To w tym ostatnim 13 lat temu nagrywany był reportaż. Trwały tam wówczas prace konserwatorskie.

Pani Monika jako pierwsza w Warszawie i druga w Polsce zdobyła licencję detektywa. Od ponad 20 lat pomaga klientom odkrywać prawdę, a jej specjalności są sprawy dotyczące zdrad. Na początku prowadziła Kobiece Biuro Detektywistyczne, dziś pracuje razem z mężem, którego uważa za swojego mistrza i największy zawodowy autorytet. Większość zleceń dotyczy zdobywania dowodów niewierności. Klientami są głównie kobiety, ale także mężczyźni oraz rodzice chcący sprawdzić przyszłych partnerów swoich dzieci. Jedni szukają potwierdzenia własnych podejrzeń i spokoju ducha, inni potrzebują materiałów, które pomogą im uniknąć długich i bolesnych sporów rozwodowych. Najwięcej zleceń pojawia się w wakacje i w dużych miastach, gdzie łatwiej ukryć tajemnice. W pracy wykorzystuje aparat fotograficzny oraz kobiecą intuicję, której, jak przyznaje, przez wszystkie lata kariery ani razu nie zawiodła.

Ewa Novel, bohaterka reportażu, poprzez muzykę próbuje oswoić stratę, samotność i znaleźć odpowiedzi na pytania o własną tożsamość. Jest wokalistką, autorką tekstów i laureatką programu "The Voice of Poland". Współpracowała z wybitnymi muzykami polskiej sceny, występowała na prestiżowych festiwalach i największych scenach. Urodziła się w Chicago, ojciec pochodził z Mozambiku. Zmarł gdy była dzieckiem. Później wraz z matką zamieszkały w Polsce. Ale poszukiwanie afrykańskich korzeni stało się ważnym elementem jej tożsamości i twórczości muzycznej. W reportażu Ewa Novel opowiada o stracie ojca i tęsknocie za kimś, kogo nie zdążyła naprawdę poznać. Wspomina także dorastanie w poczuciu bycia "innym", o dziecięcym hejcie związanym z kolorem skóry i jak wpływa on na późniejszą wrażliwość artysty

Reportaż opowiada o Donbasie, regionie od lat będącym jednym z najważniejszych punktów konfliktu między Rosją a Ukrainą. Choć linia frontu nieustannie się przesuwa, a walki zbliżają się do Słowiańska i Kramatorska, mieszkańcy nie opuszczają swoich domów. Jak wygląda codzienność ludzi żyjących zaledwie kilkanaście kilometrów od linii frontu? Autorzy reportażu przypominają także dlaczego właśnie w Donbasie od lat koncentrują się najważniejsze wydarzenia wojny i dlaczego przyszłość tego regionu pozostaje kluczowa dla losów całego konfliktu.

Historia niezwykłego spotkania dwóch światów i dwóch dróg do wolności - polskiej "Solidarności" i mongolskiej opozycji. Reportaż Anny Dudzińskiej pokazuje, jak doświadczenia polskiej transformacji ustrojowej inspirowały opozycję w Mongolii, a także jak konkretne wsparcie z Polski, w tym sprzęt do powielania ulotek i materiały informacyjne pomagało budować rodzący się ruch demokratyczny. Bohaterem reportażu jest Soyol Mergenbileg, syn mongolskiego demokraty.

Reportaż opowiada o brawurowej wyprawie Bolesława Orlińskiego i mechanika Leonarda Kubiaka, którzy sto lat temu roku dokonali jednego z największych osiągnięć polskiego lotnictwa międzynarodowego. Na pokładzie zmodyfikowanego samolotu Breguet XIX pokonali ponad 22 tysiące kilometrów na trasie Warszawa-Tokio-Warszawa. Lot trwał od 27 sierpnia do 25 września 1926 roku. Jak przebiegał ten lot i jakie miał znacznie dla rozwoju polskiego lotnictwa?

Autorka reportażu zabiera słuchaczy do Gdańska, który na początku sierpnia żuł nie tylko Jarmarkiem Dominikańskim, ale przed wszystkim jubileuszowym, 30. Międzynarodowym Festiwalem Szekspirowskim. Dzieła Wiliama Szekspira przybierały najrówniejsze formy, od klasycznych spektakli dramatycznych, przez śpiew, taniec i monodram, aż po zaskakujący escape room. Teksty Szekspira wybrzmiewały ze scen językiem historycznym i współczesnym, po polsku, czesku, rumuńsku i francusku, a po raz pierwszy także po śląsku. Hasło przewodnie tegorocznej edycji, "Pochwała szaleństwa", było hołdem dla profesora Jerzego Limona, zmarłego 5 lat temu wybitnego szekspirologa, twórcy Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego. Autorka reportażu obserwuje działania Fundacji Theatrum Gedanense i Festiwal Szekspirowski od początku. Nie tylko jako dziennikarka radiowa, również jako artystka związana z sopocką fundacją SFINKS realizującą szekspirowskie parady i spektakle. Stąd wyjątkowo osobisty charakter jej reportażu.

Jakie znaczenie miały wydarzenia z Sierpnia '80 dla młodych ludzi wchodzących w dorosłość? Autorka reportażu pyta o to w roku 2005 ludzi, którzy mają 20 lat. Szuka odpowiedzi na pytanie jak młode pokolenie ocenia dziedzictwo Sierpnia ’80, co z tamtych wydarzeń uważa za szczególnie ważne i aktualne oraz czy ideały Solidarności wciąż mogą być inspiracją dla ludzi urodzonych już w wolnej Polsce.

W reportażu historia Tomasza Surowca, który zatrzymał wrocławskie tramwaje i autobusy. także Adama Skowrońskiego, zaangażowanego już wcześniej w działalność opozycyjną oraz Eugeniusza Szumiejki, który w sierpniu 1980 roku remontował mieszkanie i o strajku usłyszał z radia. Rzucił wtedy pędzel, wyszedł z domu i udał się do Zajezdni nr 7, jednego z centrów strajku. Jak potoczyły się ich losy po Sierpniu 1980? I czym po latach jest dla nich "Solidarność", ruch, który współtworzyli?

Andrzej Kruk opowiadał rodzinie, gdyby wszedł na najwyższe drzewo widziałby Opalin i porzucone gospodarstwo. Ta niewielka odległość z jednej strony dawała jego rodzinie poczucie, że wciąż są w domu, ale z drugiej była przyczyną tragedii. Ojciec autora listów wielokrotnie przepływał Bug i zakradał się do starego gospodarstwa, żeby zabrać to, czego nie udało się spakować w trakcie ucieczki. Za trzecim razem złapali go ukraińscy nacjonaliści i zamordowali. Jego zwłoki zakopali na terenie gospodarstwa. Reportaż ukazuje Rzeź Wołyńską m.in. na podstawie listów napisanych w latach 1943-1944 przez naocznego świadka tej zbrodni. Był nim Andrzej Kruk, który do sierpnia 1943 roku mieszkał w Opalinie na Wołyniu. Ostrzeżony przez znajomych Ukraińców zdążył uciec na drugą stronę Bugu, nim do jego wsi dotarli bandyci z UPA. O historii rodziny Kruków opowiada Ryszard, wnuk brata autora listów.

Bohaterką reportażu jest Barbara Pilucik, położna z ponad 30-letnim stażem, która po latach poświęconych obowiązkom w szpitalu zaczęła odczuwać wypalenie i brak satysfakcji ze swojej pracy. Znalazła nowy zawód na "p", a wszystko zaczęło się od zwykłego spaceru z przewodnikiem. Zainspirowana przez męża i zauroczona opowiadaniem o historii oraz miejscach, sama ukończyła kurs na przewodnika warszawskiego. Od dwóch lat jest licencjonowaną przewodniczką i nowy zawód na "p" znowu przynosi jej satysfakcję i radość. Sama mówi, że nigdy nie jest za późno, by coś w swoim życiu zmienić.

Bohaterką reportażu jest wokalistka Ewa Novel. Koncertuje w kraju i za granicą. Współpracowała z wybitnymi muzykami, nagrywała w legendarnym studiu w Nowym Jorku, występowała na prestiżowych festiwalach i największych scenach. Ojciec Ewy pochodził z Mozambiku. Zmarł, gdy była w Chicago. Do dziś artystka próbuje odnaleźć ślady jego życia i lepiej poznać własne korzenie. W reportażu Ewa opowiada o tęsknocie za kimś, kogo tak naprawdę nie zdążyła nigdy poznać. O tym, jak dorasta się z poczuciem bycia "innym" i jakie piętno pozostawia dziecięcy hejt związany z kolorem skóry.

W samym sercu Warszawy, w czasach, gdy miasto pulsowało dźwiękiem przewijanych taśm, a kasety były najważniejszym nośnikiem marzeń, istniało miejsce wyjątkowe, DIGITAL. To tu w latach 90. XX wieku przegrywało się ulubione albumy, kupowało pierwsze składanki, wymieniało muzyczne sekrety i budowało własne brzmienie dorastania. Dziś DIGITAL już nie istnieje, ale jego duch wciąż żyje w pamięci tych, którzy tworzyli to niepowtarzalne środowisko.

W reportażu słuchamy wspomnień uczestników i świadków Powstania, przybliżających dramat powstańczego zrywu z 1944 roku, jego heroizm, ofiary oraz cenę, jaką zapłacili zarówno żołnierze Armii Krajowej, jak i cywilni mieszkańcy stolicy. Wykorzystano nagrania z koncertu "Warszawa śpiewa piosenki (nie)zakazane", zorganizowanego przez Muzeum Powstania Warszawskiego, oraz archiwalne nagrania powstańców z zasobów Muzeum.

Wpływ niezdrowej relacji matki do syna na jego późniejsze związki z kobietami, a ostatecznie na małżeństwo i nową rodzinę. Pełna nadopiekuńczej miłości matka nigdy nie zaakceptowała synowej, a po śmierci syna usiłowała przejąć emocjonalną i prawną kontrolę nad wnuczką. Dylematy, rozterki i konflikt uwikłanych w tę sytuację bohaterów oraz balast emocjonalny, jakim obciążony jest mały człowiek na skutek wyborów dorosłych. Reportaż powstał w 2008 roku i otrzymał główną nagrodę w konkursie stypendialnym stypendialną im. Jacka Stwory, jedno z najważniejszych wyróżnień dla reportażu radiowego.

To historia nie o wyścigu kolarskim, ale o turze, potężnym zwierzęciu, które od lat w Polsce już nie występuje. Polscy naukowcy marzą jednak o jego sklonowaniu. To ma być pierwszy tego typu projekt w naszym kraju. A co sądzą o tym wszystkim mieszkańcy Jaktorowa, w którym stoi pomnik ostatniego polskiego tura? Reportaż archiwalny.